Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει κατορθώσει κάτι, που ελάχιστοι ηγέτες πέτυχαν στη μεταπολεμική ιστορία της Δύσης: Να καταστήσει την απειλή αποτελεσματικότερη από την πράξη. Η επαναφορά του ζητήματος της Γροιλανδίας -όχι ως αντικείμενο διπλωματικής διαβούλευσης, αλλά ως εργαλείο πίεσης- φέρνει τους Ευρωπαίους σε στρατηγική αμηχανία και -ταυτόχρονα- βάζει βόμβα στα θεμέλια του ΝΑΤΟ.
Η ιδιαιτερότητα της υπόθεσης δεν αφορά μόνο τη γεωστρατηγική σημασία της Γροιλανδίας, αλλά το προηγούμενο, που δημιουργείται… Ότι δηλαδή, ένας Αμερικανός πρόεδρος αντιμετωπίζει απροκάλυπτα έδαφος χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ -της Δανίας- ως αντικείμενο συναλλαγής, συνδέοντας ζητήματα κυριαρχίας με πολιτικές απειλές και απειλές οικονομικού εξαναγκασμού και επιβολής δασμών. Πρόκειται για μια λογική, που διαρρηγνύει την διατλαντική ενότητα, πάνω στην οποία οικοδομήθηκε η μεταπολεμική ασφάλεια της Δύσης.
Η Κοπεγχάγη αντέδρασε ενισχύοντας τη στρατιωτική της παρουσία στη Γροιλανδία, ενώ η συζήτηση στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες μετατοπίστηκε από τη διαχείριση κρίσεων στη στρατηγική αυτοπροστασία. Δεν είναι τυχαίο, ότι για πρώτη φορά εξετάζεται σοβαρά η ενεργοποίηση ευρωπαϊκών μηχανισμών κατά του εξαναγκασμού, εργαλεία, που σχεδιάστηκαν για να αντιμετωπίζουν πιέσεις από αναθεωρητικές δυνάμεις εκτός Δύσης και όχι από τις ΗΠΑ.
Αυτή ακριβώς η αντιστροφή ρόλων είναι που προκαλεί τη βαθύτερη ανησυχία… Όταν η μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη του ΝΑΤΟ εμφανίζεται πρόθυμη να εργαλειοποιήσει την ισχύ της απέναντι σε συμμάχους, η Συμμαχία παύει να λειτουργεί ως αυτονόητο πλαίσιο ασφάλειας και μετατρέπεται σε πεδίο διαρκούς αβεβαιότητας.
Κινδυνεύει πράγματι να διαλυθεί το ΝΑΤΟ;
Η τυπική διάλυση του ΝΑΤΟ παραμένει εξαιρετικά δύσκολη θεσμικά. Ωστόσο, ο πραγματικός κίνδυνος δεν είναι νομικός, αλλά πολιτικός, διότι το ΝΑΤΟ -στην προκειμένη περίπτωση- δεν κινδυνεύει να καταρρεύσει τυπικά, αλλά αδειάζει ουσιαστικά από περιεχόμενο, καθώς η αξιοπιστία της αμερικανικής εγγύησης ασφαλείας τίθεται υπό σοβαρή αμφισβήτηση!
Δεν είναι τυχαίο, ότι το αμερικανικό Κογκρέσο επιχείρησε να θέσει θεσμικά «φρένα» σε μια πιθανή μονομερή αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συμμαχία. Όμως, η αποδυνάμωση του ΝΑΤΟ δεν προϋποθέτει αποχώρηση. Αρκεί η καλλιέργεια αμφιβολίας για το άρθρο 5, η μετατροπή της συλλογικής άμυνας σε αντικείμενο παζαριού και η εμπέδωση της αίσθησης, ότι η αμερικανική δέσμευση για ασφάλεια στους συμμάχους της είναι υπό όρους..!
Η στάση του Τραμπ απέναντι στο ΝΑΤΟ δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τη συνολικότερη δυσπιστία του απέναντι στην ΕΕ. Στην πολιτική του αντίληψη, η Ευρώπη δεν αποτελεί στρατηγικό εταίρο, αλλά ανταγωνιστικό πόλο ισχύος, οικονομικό μπλοκ, που πρέπει να πιεστεί και να κατακερματιστεί. Έτσι, η πίεση προς την ΕΕ δεν περιορίζεται στις αμυντικές δαπάνες, αλλά επεκτείνεται στο εμπόριο, στη βιομηχανία και -πλέον- στην ίδια την έννοια της κυριαρχίας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η σταδιακή αλλά πλέον ορατή απώλεια εμπιστοσύνης μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ δεν αποτελεί απλώς μια κρίση στις διατλαντικές σχέσεις. Συνιστά, πιθανόν, τη μεγαλύτερη γεωπολιτική δομική ρήξη του 21ου αιώνα. Για πρώτη φορά μετά το 1945, η Ευρώπη δεν αμφισβητεί απλώς τις προθέσεις ενός Αμερικανού προέδρου, αλλά αναγκάζεται να επανεξετάσει τη στρατηγική ασφαλείας της, υπό το ενδεχόμενο, ότι η Ουάσιγκτον μπορεί να λειτουργεί, όχι ως εγγυητής, αλλά ως απρόβλεπτος παράγοντας ισχύος. Και αυτή η ρήξη είναι εκείνη, που καθιστά την κρίση του ΝΑΤΟ υπαρξιακή και όχι συγκυριακή, σηματοδοτώντας το τέλος μιας εποχής γεωπολιτικών βεβαιοτήτων.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν το ΝΑΤΟ θα διαλυθεί... Είναι αν μετατρέπεται ήδη σε κάτι διαφορετικό: Από κοινότητα αξιών και συλλογικής ασφάλειας, σε μηχανισμό περιστασιακών συναλλαγών, όπου η ενότητα δεν θεωρείται δεδομένη, αλλά διαπραγματεύσιμη! Και όταν η ηγεμονική δύναμη του ΝΑΤΟ αντιμετωπίζει την ατλαντική σχέση ως μοχλό πίεσης και όχι ως στρατηγικό κεφάλαιο, τότε η απειλή αποδεικνύεται πιο ισχυρή από την πράξη!!!
ΠΗΓΗ: tomanifesto.gr