Ως στρατηγικό ενεργειακό κόμβο της νέας ευρωπαϊκής πραγματικότητας αναδεικνύουν την Ελλάδα οι Financial Times, υπογραμμίζοντας τον ρόλο της ως «νότιας πύλης» για τις εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), κυρίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενόψει της πλήρους απαγόρευσης ρωσικού φυσικού αερίου στην ΕΕ έως το 2027.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Αθήνα επενδύει στη γεωγραφική της θέση, στην επέκταση των υποδομών LNG και στις αναβαθμίσεις του εθνικού δικτύου, επιδιώκοντας να κατακτήσει κεντρικό ρόλο στη μετα-ρωσική ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ευρώπης. Η στροφή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, η Μόσχα κάλυπτε περίπου το 40% των ευρωπαϊκών αναγκών σε φυσικό αέριο, ποσοστό που έως το 2024 περιορίστηκε στο 11%. Το κενό καλύφθηκε κυρίως από αμερικανικό LNG, το οποίο σήμερα αντιστοιχεί σχεδόν στο 60% των συνολικών εισαγωγών LNG της ΕΕ.
Κομβικό ρόλο στη νέα στρατηγική διαδραματίζει ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, ο οποίος, από την ανάληψη των καθηκόντων του το 2025, προωθεί στενότερη ενεργειακή συνεργασία με τις ΗΠΑ, παρουσιάζοντας την ενέργεια ως «γέφυρα» των διατλαντικών σχέσεων. «Δεν πρόκειται πλέον να χρηματοδοτούμε τον επιτιθέμενο», σημειώνει χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι η απεξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα απαιτεί συντονισμένη πολιτική βούληση.
Ρεβυθούσα
Στην καρδιά αυτής της στρατηγικής βρίσκεται η Ρεβυθούσα, ο βασικός τερματικός σταθμός LNG της χώρας δυτικά της Αθήνας, ο οποίος έχει πρόσφατα επεκτείνει τη δυναμικότητά του. Αμερικανικά φορτία εκφορτώνονται εκεί και, μετά την επαναεριοποίηση, το φυσικό αέριο διοχετεύεται προς τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη μέσω του λεγόμενου «Κάθετου Διαδρόμου».
Κάθετος Διάδρομος: Νέα ενεργειακή γεωγραφία
Το σύστημα αυτό, που δημιουργήθηκε μετά το 2022 από την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, αντιστρέφει τη μέχρι πρότινος ροή φυσικού αερίου στην Ευρώπη, η οποία επί δεκαετίες κινούνταν από βορρά προς νότο. Πλέον, το αέριο ρέει από τον νότο προς τον βορρά, ενισχύοντας την ενεργειακή ασφάλεια της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Σημαντική ήταν και η συμβολή του αγωγού Trans Adriatic Pipeline (TAP), που ολοκληρώθηκε το 2020, συνδέοντας τα ελληνοτουρκικά σύνορα με την Ιταλία μέσω Αλβανίας και Αδριατικής. Παράλληλα, η διασύνδεση Ελλάδας–Βουλγαρίας και οι νέοι σταθμοί συμπίεσης στη βόρεια Ελλάδα ενίσχυσαν περαιτέρω τη διαμετακομιστική ικανότητα της χώρας.
Οι FT σημειώνουν ότι η Ελλάδα είχε ξεκινήσει τη διαφοροποίηση των προμηθειών της πριν από την ουκρανική κρίση, γεγονός που της επέτρεψε να βρεθεί σε ισχυρότερη θέση όταν ξέσπασε η ενεργειακή αναταραχή.
Στο νέο ευρωπαϊκό ενεργειακό τοπίο, όπου η απεξάρτηση από τη Ρωσία μετατρέπεται από έκτακτη ανάγκη σε μόνιμη στρατηγική επιλογή, η Αθήνα φιλοδοξεί να μετατρέψει τη συγκυρία σε γεωπολιτικό πλεονέκτημα, καθιστώντας την Ελλάδα βασικό κρίκο της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας.