Μια θεμελιώδη αναθεώρηση της γεωπολιτικής της θέσης βιώνει η Ευρώπη, με την κοινή γνώμη να διεκδικεί πλέον με έμφαση μια ανεξάρτητη πορεία μακριά από τη σκιά των Ηνωμένων Πολιτειών.
Σύμφωνα με νέα μελέτη του Ιδρύματος Μπέρτελσμαν, η οποία καταγράφει τις τάσεις από το 2024 έως τις αρχές του 2026, το 73% των πολιτών της ΕΕ επιθυμεί η Ένωση να χαράξει αυτόνομη στρατηγική, σημειώνοντας σημαντική άνοδο σε σχέση με τα προηγούμενα έτη.
Η τάση αυτή, που διαπερνά όλες τις ηλικιακές ομάδες, ερμηνεύεται ως μια «στρατηγική επανεκκίνηση» της ηπείρου, η οποία φαίνεται πλέον αποφασισμένη να σταθεί στις δικές της δυνάμεις.
Η διάβρωση της διατλαντικής σχέσης αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στην προεδρία Τραμπ, η οποία φαίνεται να κλόνισε ανεπανόρθωτα την εμπιστοσύνη των Ευρωπαίων προς την Ουάσινγκτον.
Το 58% των ερωτηθέντων δεν θεωρεί πλέον τις ΗΠΑ αξιόπιστο εταίρο, ενώ η αναγνώρισή τους ως του «πιο πολύτιμου συμμάχου» υπέστη κατακόρυφη πτώση 20 ποσοστιαίων μονάδων μέσα σε μόλις ενάμισι χρόνο. Η πίεση των γεωπολιτικών εντάσεων και ο πολωτικός χαρακτήρας της αμερικανικής ηγεσίας λειτουργούν ως επιταχυντές για το αίτημα της ευρωπαϊκής αυτάρκειας, ιδιαίτερα στους τομείς της εξωτερικής πολιτικής και της ασφάλειας.
Ωστόσο, η απομάκρυνση από την αμερικανική επιρροή δεν συνοδεύεται από στροφή προς την Κίνα, η οποία αντιμετωπίζεται με έντονο σκεπτικισμό. Οι Ευρωπαίοι προκρίνουν τη μείωση των εξαρτήσεων από το Πεκίνο, ακόμη και με οικονομικό τίμημα, επιλέγοντας αντίθετα να ενισχύσουν τους δεσμούς τους με εναλλακτικούς δυτικούς εταίρους, όπως ο Καναδάς και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Παρά το δομικό ρήγμα με τις ΗΠΑ, η υποστήριξη προς το ΝΑΤΟ παραμένει ισχυρή (63%), υποδηλώνοντας ότι η Ευρώπη επιδιώκει την ανακατανομή των ισορροπιών εντός της Δύσης και όχι την πλήρη εγκατάλειψη των υφιστάμενων αμυντικών δομών.
Οι ειδικοί του Ιδρύματος Μπέρτελσμαν επισημαίνουν ότι το μήνυμα των πολιτών ενόψει της Ημέρας της Ευρώπης είναι σαφές: η ανάγκη για αυτονομία δεν είναι πλέον μια θεωρητική συζήτηση, αλλά μια επιτακτική κοινωνική απαίτηση.
Το διακύβευμα για τους Ευρωπαίους ηγέτες είναι πλέον η μετατροπή αυτού του αιτήματος σε συγκεκριμένες πολιτικές και επενδύσεις που θα ενισχύσουν την ανθεκτικότητα και τη στρατηγική σταθερότητα της ΕΕ σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία.