Μια εξαιρετικά δύσκολη μάχη με τον χρόνο και τις γεωπολιτικές αντιξοότητες δίνουν οι διεθνείς υγειονομικές αρχές στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η οποία πλήττεται από ένα νέο, φονικό κύμα έξαρσης του ιού Έμπολα.
Ο επικεφαλής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεέσους, έφτασε εκτάκτως στην πρωτεύουσα Κινσάσα, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι η επιδημία μπορεί να περιοριστεί, παρά το γεγονός ότι οι τοπικές δομές υγείας αδυνατούν μέχρι στιγμής να αναχαιτίσουν την εξάπλωσή της.
Η κατάσταση κρείται κρίσιμη στην απομονωμένη επαρχία Ιτουρί, στο βορειοανατολικό τμήμα της χώρας, όπου αποτελεί το επίκεντρο της κρίσης. Εκεί έχουν ήδη καταγραφεί 246 θάνατοι σε σύνολο άνω των 1.000 ύποπτων κρουσμάτων, με τους ειδικούς να προειδοποιούν ότι ο επίσημος απολογισμός είναι πιθανότατα δραματικά υποτιμημένος.
Πρόκειται για τη 17η επιδημία που πλήττει την αχανή αφρικανική χώρα των 100 εκατομμυρίων κατοίκων, ενώ ο ιός έχει ήδη περάσει τα σύνορα, προσβάλλοντας τη γειτονική Ουγκάντα.
Πόλεμος, έλλειψη εμβολίων και χάος στις μεταφορές
Η διαχείριση της κρίσης προσκρούει σε δύο τεράστια εμπόδια που καθιστούν το έργο του ΠΟΥ σχεδόν ακατόρθωτο. Πρώτον, σε αντίθεση με προηγούμενες εξάρσεις, η τρέχουσα επιδημία οφείλεται στο σπάνιο στέλεχος «Μπουντιμπουγκιό» του ιού, για το οποίο δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο ή ειδική θεραπεία.
Αν και η Αφρικανική Ένωση δεσμεύτηκε για την ανάπτυξη σκευασμάτων έως τα τέλη του 2026, προς το παρόν σχεδιάζονται μόνο εσπευσμένες κλινικές δοκιμές.
Δεύτερον, το επίκεντρο της νόσου βρίσκεται σε εδάφη που σπαράσσονται από ένοπλες συγκρούσεις εδώ και 30 χρόνια, καθώς η δράση τζιχαντιστικών οργανώσεων και αντικυβερνητικών ανταρτών καθιστά αδύνατη την πρόσβαση των γιατρών στις πληγείσες περιοχές.
Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης που κήρυξε ο ΠΟΥ δεν έχει καταφέρει ακόμα να μετουσιωθεί σε ουσιαστική βοήθεια στο πεδίο. Ανταποκριτές του Γαλλικού Πρακτορείου (AFP) κατέγραψαν αιμορραγικούς ασθενείς να φτάνουν σε νοσοκομεία σε απελπιστική κατάσταση πάνω σε μοτοταξί, με τους οδηγούς και τους περαστικούς να μην διαθέτουν ούτε τα βασικά μέσα ατομικής προστασίας απέναντι στον εξαιρετικά μεταδοτικό ιό.
Διεθνές «μπλόκο» και το παράδοξο των κλειστών συνόρων
Η έξαρση του ιού έχει προκαλέσει παγκόσμιο πανικό, οδηγώντας τη Ρουάντα και την Ουγκάντα στην απόφαση να σφραγίσουν τα σύνορά τους με τη ΛΔ Κονγκό. Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, ξεκαθάρισε ότι οι ΗΠΑ θα τηρήσουν στάση μηδενικής ανοχής προκειμένου να μην εισέλθει ούτε ένα κρούσμα σε αμερικανικό έδαφος, σχεδιάζοντας παράλληλα τη δημιουργία κέντρου καραντίνας στην Κένυα για τους Αμερικανούς πολίτες που ενδέχεται να νοσήσουν.
Από την πλευρά του, ο Δρ. Τέντρος αποδοκίμασε τις ταξιδιωτικές απαγορεύσεις, εξηγώντας ότι τέτοιου είδους αποκλεισμοί φέρνουν το αντίθετο αποτέλεσμα, καθώς ωθούν τους νοσούντες σε παράνομες και ανεξέλεγκτες συνοριακές διελεύσεις, καθιστώντας αδύνατη την ιχνηλάτηση του ιού. «Ξέρω πως είστε εξαντλημένοι από την πείνα, την ελονοσία και την ανασφάλεια, αλλά δεν είστε μόνοι», ανέφερε σε ανοιχτή επιστολή του προς τους Κονγκολέζους ο επικεφαλής του ΠΟΥ, υπενθυμίζοντας ότι ο Έμπολα κρατά ιστορικά έναν τρομακτικό δείκτη θνητότητας που αγγίζει έως και το 90%.