Η στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ και του Ισραήλ, που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου με στόχο να εξαναγκάσει το Ιράν σε πλήρη υποταγή και να εξαλείψει τις πυρηνικές και βαλλιστικές του απειλές, φαίνεται πως καταλήγει τελικά σε έναν συμβιβασμό.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, οι εμπλεκόμενες πλευρές προσανατολίζονται προς μια ενδιάμεση συμφωνία. Αυτή η εξέλιξη αναμένεται να αφήσει την Ισλαμική Δημοκρατία οικονομικά εξουθενωμένη και με βαριά πληρωμένη τη στρατιωτική της βάση, αλλά όχι οριστικά ηττημένη, ενώ παράλληλα εκτιμάται ότι θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο την πολιτική κυριαρχία των σκληροπυρηνικών Φρουρών της Επανάστασης στο εσωτερικό της.
Αναλυτές και αξιωματούχοι της περιοχής επισημαίνουν ότι το υπό διαμόρφωση μνημόνιο θα λειτουργήσει περισσότερο ως μια προσωρινή ανακωχή παρά ως μια μόνιμη διπλωματική διευθέτηση.
Η συμφωνία αποσκοπεί στο να ξεμπλοκάρει τη ναυσιπλοΐα στα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ, να αποσυμπιέσει τις διεθνείς αγορές και να προσφέρει μια πολιτική διέξοδο στον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, μεταθέτοντας ωστόσο τα πιο ακανθώδη προβλήματα για το μέλλον.
Όπως χαρακτηριστικά σχολιάζουν έμπειροι διπλωμάτες, παρά τις εντυπωσιακές τακτικές επιτυχίες στα πεδία των μαχών, δεν έχει επιτευχθεί κανένα θεμελιώδες στρατηγικό κέρδος.
Το ελάχιστο κοινό έδαφος και οι επιδιώξεις των δύο πλευρών
Το προσχέδιο της συμφωνίας προβλέπει ότι το Ιράν θα τερματίσει τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ και ως αντάλλαγμα θα λάβει οικονομική ανάσα, με κυριότερο όρο την άμεση αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων ύψους περίπου 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων, καθώς και μια περιορισμένη χαλάρωση των κυρώσεων.
Για την Τεχεράνη, αυτή η παύση θεωρείται απαραίτητη προκειμένου να κερδίσει χρόνο, να εξασφαλίσει πόρους και να ελέγξει τις εσωτερικές κοινωνικές αντιδράσεις από την οικονομική εξαθλίωση, χωρίς να υποχωρήσει στα βασικά της προτάγματα. Το Ιράν παραμένει σταθερό στην άρνησή του να σταματήσει τον εμπλουτισμό ουρανίου, θεωρώντας ότι η επιβίωσή του εξαρτάται από τη διατήρηση του πυραυλικού του οπλοστασίου και του δικτύου των περιφερειακών του συμμάχων.
Από την άλλη πλευρά, ο Ντόναλντ Τραμπ, έχοντας το βλέμμα στραμμένο και στις κρίσιμες ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, επείγεται να παρουσιάσει μια πολιτική επιτυχία που θα αφορά τον περιορισμό των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν. Ωστόσο, η πραγματική σύγκλιση μεταξύ των δύο πλευρών παραμένει ελάχιστη.
Η Ουάσιγκτον φαίνεται πως έχει κάνει πίσω στο αίτημα για πλήρη διάλυση του βαλλιστικού προγράμματος του Ιράν, γεγονός που προκαλεί έντονη ανησυχία στο Ισραήλ και στα αραβικά κράτη του Κόλπου.
Επιπλέον, ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται αντιμέτωπος με την εσωτερική κριτική, καθώς η αποδέσμευση των ιρανικών δισεκατομμυρίων κινδυνεύει να προκαλέσει αναπόφευκτες συγκρίσεις με την πυρηνική συμφωνία του Μπαράκ Ομπάμα το 2015, την οποία ο ίδιος ο Τραμπ είχε ακυρώσει το 2018.
Η σύνδεση με τον Λίβανο και η επόμενη ημέρα
Στο παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων, η Τεχεράνη πιέζει ώστε η όποια συμφωνία να συνδεθεί άμεσα με τον τερματισμό των ισραηλινών επιθέσεων κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Παρά τις δημόσιες διαψεύσεις, πηγές αναφέρουν ότι ο Τραμπ έχει αποδεχθεί αυτή τη διασύνδεση και ασκεί πιέσεις στο Ισραήλ να σταματήσει τους βομβαρδισμούς στη Βηρυτό, φοβούμενος ότι μια νέα ανάφλεξη θα τίναζε στον αέρα τις συνομιλίες για τα Στενά του Ορμούζ.
Ακόμη όμως και αν επιτευχθεί η εκεχειρία, τα βαθύτερα αίτια της σύγκρουσης παραμένουν ανέπαφα, με το Ισραήλ να συνεχίζει να βλέπει το Ιράν ως υπαρξιακή απειλή και την ιρανική ηγεσία να επενδύει στην ιδεολογική αντιπαράθεση.
Η επόμενη ημέρα αναμένεται να βρει τους Φρουρούς της Επανάστασης απόλυτους κυρίαρχους της εξουσίας στην Τεχεράνη και την περιοχή σε μια εύθραυστη ισορροπία, καθώς αυτό το κεφάλαιο του πολέμου μπορεί να κλείνει, αλλά η μακροχρόνια σύγκρουση δεν τελειώνει.