Νέα, εντυπωσιακά στοιχεία που επιβεβαιώνουν μια από τις πιο εμβληματικές περιόδους της μακεδονικής ιστορίας έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη στην αρχαία Μίεζα.
Τα αποτελέσματα της διετούς ανασκαφικής έρευνας (2024–2026) στο Βασιλικό Γυμνάσιο —τον χώρο όπου ο Αριστοτέλης γαλούχησε τον Μέγα Αλέξανδρο και τους υπόλοιπους ευγενείς της μακεδονικής αυλής— παρουσιάστηκαν το περασμένο Σάββατο σε ειδική επιστημονική εσπερίδα.
Τα Ευρήματα και η Αρχιτεκτονική του Συγκροτήματος
Η έρευνα, η οποία εκτείνεται σε μια τεράστια επιφάνεια περίπου 30 στρεμμάτων, αποκαλύπτει σταδιακά τη μνημειώδη κλίμακα ενός οργανωμένου εκπαιδευτικού και αθλητικού κέντρου που χρονολογείται από την εποχή του Φιλίππου Β’. Μετά την απομάκρυνση μεγάλων όγκων χωμάτων, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν σημαντικές υποδομές άθλησης και εκπαίδευσης, όπως στοές, τοίχους, αίθουσες διδασκαλίας, την παλαίστρα, το στάδιο, καθώς και ένα ολοκληρωμένο δίκτυο υδροδότησης.
Ξεχωριστή θέση ανάμεσα στα ευρήματα κατέχει ο «Ξυστός», μια εντυπωσιακή, στεγασμένη στοά μήκους 200 μέτρων, η οποία χρησίμευε για την προπόνηση των νέων. Παράλληλα, ήρθαν στο φως κινητά ευρήματα υψηλής ποιότητας, όπως ιωνικοί κίονες και κιονόκρανα, αμφορείς λαδιού για τις ανάγκες των αθλητών, νομίσματα, γλυπτά, σπασμένα κεραμικά, καθώς και γραφίδες, οι οποίες μαρτυρούν την έντονη πνευματική δραστηριότητα στον χώρο.
«Το μεγάλο αυτό οικοδόμημα ταυτίζεται με το Βασιλικό Γυμνάσιο και τα μορφολογικά του χαρακτηριστικά παραπέμπουν στα πρώιμα μακεδονικά γυμνάσια», σημείωσε στην κεντρική της ομιλία η επικεφαλής των ανασκαφών και Επίτιμη Έφορος Αρχαιοτήτων Ημαθίας, Δρ Αγγελική Κοτταρίδη.
Η Βίαιη Καταστροφή από τους Ρωμαίους
Η ιστορική διαδρομή του μνημείου διακόπηκε απότομα τον 2ο αιώνα π.Χ. Σύμφωνα με τα ανασκαφικά δεδομένα, το συγκρότημα καταστράφηκε βίαια από τους Ρωμαίους μετά την υποταγή της Μακεδονίας.
Η κίνηση αυτή εντασσόταν σε ένα οργανωμένο σχέδιο των κατακτητών να πλήξουν τα σύμβολα της μακεδονικής ισχύος και να σβήσουν τη συλλογική μνήμη της περιοχής.
Το Μέλλον: Αναστήλωση και Νέο Αρχαιολογικό Κέντρο στη Νάουσα
Στόχος των αρχών είναι η μελλοντική αναστήλωση του χώρου, ώστε να καταστεί πλήρως επισκέψιμος. Στο πλαίσιο αυτό, ο δήμαρχος Ηρωικής Πόλεως Νάουσας, Νίκος Κουτσογιάννης, χαρακτήρισε τη Μίεζα «τόπο παγκόσμιας σημασίας» και ανακοίνωσε δύο σημαντικές πρωτοβουλίες.
Πρώτον, την εξασφάλιση νέων χρηματοδοτήσεων για τη συνέχιση των ανασκαφών και την προστασία του μνημείου και, δεύτερον, τον σχεδιασμό για τη δημιουργία Αριστοτελείου Αρχαιολογικού Κέντρου στη Νάουσα, το οποίο θα στεγάσει τα ευρήματα και θα λειτουργεί ως πολιτιστικός πόλος έλξης.
Τέσσερις Δεκαετίες Έρευνας με Σύγχρονη Τεχνολογία
Στην εκδήλωση αναδείχθηκε επίσης ο ρόλος της τεχνολογίας στην αρχαιολογία. Ο ομότιμος καθηγητής του ΑΠΘ, Γρηγόρης Τσόκας, παρουσίασε τα συμπεράσματα γεωφυσικών ερευνών τεσσάρων δεκαετιών (1984–2026) στις Αίγες και τη Μίεζα, δείχνοντας πώς οι σύγχρονες μέθοδοι χαρτογράφησης βοήθησαν στον εντοπισμό των θαμμένων κτισμάτων.
Τέλος, ο καθηγητής Παναγιώτης Ιωσήφ ανέλυσε πώς το μακεδονικό μοντέλο του γυμνασίου εξαπλώθηκε στη συνέχεια σε ολόκληρη την ελληνιστική Ανατολή, αποτελώντας τον βασικότερο φορέα διάδοσης της ελληνικής παιδείας στον τότε γνωστό κόσμο.
Η εσπερίδα συνδιοργανώθηκε από τον Δήμο Νάουσας και τον Σύλλογο Φίλων του Πολυκεντρικού Μουσείου των Αιγών, με τη συμμετοχή πλήθους εκπροσώπων της ακαδημαϊκής και αρχαιολογικής κοινότητας.