Με ένα ηχηρό μήνυμα προς την Τουρκία, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε την ετήσια έκθεσή του, επισφραγίζοντας επίσημα αυτό που διαφαινόταν εδώ και χρόνια: η διαδικασία ένταξης της γειτονικής χώρας στην ΕΕ έχει «παγώσει» από το 2018 και, υπό τις παρούσες συνθήκες, είναι αδύνατον να επανεκκινήσει.
Η έκθεση, η οποία εγκρίθηκε με ευρεία πλειοψηφία βάσει του κειμένου του Ισπανού ευρωβουλευτή Νάτσο Σάντσες Αμόρ, υπογραμμίζει το διαρκώς αυξανόμενο χάσμα μεταξύ της Άγκυρας και των ευρωπαϊκών αξιών, κάνοντας ανοιχτά λόγο για μια χώρα που έχει διολισθήσει στον αυταρχισμό.
Κατάρρευση του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Το Ευρωκοινοβούλιο περιγράφει με μελανά χρώματα τη «δεινή κατάσταση» στο εσωτερικό της χώρας, καταγγέλλοντας τους επίμονους νόμους που περιορίζουν τα θεμελιώδη δικαιώματα και τη δημοκρατία.
Η έκθεση ζητά τον άμεσο τερματισμό των συνεχών επιθέσεων και διώξεων εναντίον της αντιπολίτευσης —με ειδική μνεία στο CHP και τον Εκρέμ Ιμάμογλου— καθώς και εναντίον δημοσιογράφων, δικηγόρων, καλλιτεχνών και ακτιβιστών της κοινωνίας των πολιτών.
Παράλληλα, για πρώτη φορά ασκείται έντονη κριτική στη σιωπή άλλων θεσμικών οργάνων και κρατών-μελών της ΕΕ απέναντι σε αυτή τη διάβρωση, καλώντας τα να αποκτήσουν πιο ηχηρή φωνή.
Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειος και Κυπριακό
Αν και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκφράζει την υποστήριξή του στον ελληνοτουρκικό διάλογο, όπως η σύνοδος κορυφής του Φεβρουαρίου 2026, καταδικάζει απερίφραστα την επιθετική ρητορική και τις μονομερείς ενέργειες της Άγκυρας. Επικρίνει έντονα το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και χαρακτηρίζει το casus belli κατά της Ελλάδας απολύτως ασύμβατο μεταξύ συμμάχων.
Επιπλέον, καταγγέλλονται οι παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου, η εργαλειοποίηση των NAVTEX, οι παρεμβάσεις σε έργα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος όπως ο Great Sea Interconnector και ο EastMed, οι αντιδράσεις για το ελληνικό θαλάσσιο πάρκο και η παράνομη αλιεία. Στο ίδιο πλαίσιο, επαναλαμβάνεται ότι το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα και στερείται εννόμων αποτελεσμάτων για τρίτες χώρες.
Όσον αφορά το Κυπριακό, υπογραμμίζεται ότι η μόνη αποδεκτή λύση είναι μια δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία, ενώ καταδικάζονται οι μονομερείς ενέργειες στα Βαρώσια, ο σφετερισμός περιουσιών και ζητείται η αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων.
Θρησκευτικές μειονότητες και πολιτιστική κληρονομιά
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη τήρησης των συστάσεων της Επιτροπής της Βενετίας για τις μειονότητες, όπως ο ελληνορθόδοξος πληθυσμός σε Ίμβρο και Τένεδο, καθώς και στον σεβασμό και τη νομική αναγνώριση του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Παράλληλα, εκφράζεται βαθιά ανησυχία για την έλλειψη προστασίας και τους βανδαλισμούς σε μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς, όπως η Αγία Σοφία και η Μονή Παναγίας Σουμελά, με το Ευρωκοινοβούλιο να απαιτεί την άμεση εφαρμογή των αποφάσεων της UNESCO.
Γεωπολιτική «ακροβασία» και ασφάλεια
Η έκθεση αναγνωρίζει τη στρατηγική σημασία της Τουρκίας για την ευρωπαϊκή ασφάλεια σε κρίσιμες περιοχές όπως η Μαύρη Θάλασσα και η Μέση Ανατολή, ωστόσο κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τη διεθνή της στάση.
Η ευθυγράμμιση της Άγκυρας με την ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική έχει κατακρημνιστεί στο ιστορικό χαμηλό του 4% για το 2025, ενώ οι ενέργειες προσέγγισης με τους BRICS+ και τον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης κρίνονται θεμελιωδώς ασύμβατες με την ευρωπαϊκή πορεία.
Έντονη δυσαρέσκεια εκφράζεται επίσης για τη διατήρηση των ρωσικών συστημάτων S-400 και το διαρκές μπλόκο της Τουρκίας στη συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ μέσω του αποκλεισμού κράτους-μέλους.
Η Επόμενη μέρα: Μια «στρατηγική εταιρική σχέση»
Δεδομένου ότι η πλήρης ένταξη θεωρείται πλέον εκτός πραγματικότητας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προτείνει να αναζητηθεί ένα νέο, ρεαλιστικό μοντέλο συνεργασίας πέρα από την παγωμένη ενταξιακή διαδικασία.
Προκρίνεται μια πιο δυναμική και στρατηγική εταιρική σχέση σε τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος, όπως ο εκσυγχρονισμός της τελωνειακής ένωσης και η απελευθέρωση του καθεστώτος βίζας, υπό την αυστηρή προϋπόθεση όμως ότι η Τουρκία θα εκπληρώσει όλα τα εκκρεμή κριτήρια.
Όπως συνόψισε χαρακτηριστικά ο εισηγητής Νάτσο Σάντσες Αμόρ, η Τουρκία αποτελεί πλέον μια πραγματικά αυταρχική χώρα και δεν έχει θέση στην ΕΕ, αν και δεν πρέπει να σβήσει η ελπίδα για τη δημοκρατική κοινωνία των πολιτών που αντιμάχεται τον απολυταρχισμό.
Ο ίδιος κατέληξε ότι η οικοδόμηση ενός νέου πλαισίου συνύπαρξης είναι αναγκαία, όμως σε αυτή την προσπάθεια η Ελλάδα και η Κύπρος συνιστούν τους κρίσιμους, αναπόσπαστους και μη διαπραγματεύσιμους πυλώνες της σχέσης.