Έκπληξη και ερωτήματα στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες προκάλεσε η πρόταση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να διερευνηθεί το ενδεχόμενο μιας νέας σχέσης «συνδεδεμένου μέλους» της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τον Καναδά.
Η πρόταση διατυπώθηκε κατά την ετήσια ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης στο Στρασβούργο, με τη φον ντερ Λάιεν να υποστηρίζει ότι απαιτείται «επείγων επαναπροσδιορισμός των συνεργασιών μας» και η οικοδόμηση ευρύτερων διεθνών συνασπισμών.
Ωστόσο, σύμφωνα με το Politico, η πρωτοβουλία δεν είχε προηγουμένως εγκριθεί από τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών, ενώ τρεις Ευρωπαίοι διπλωμάτες που μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας εξέφρασαν επιφυλάξεις τόσο για το περιεχόμενο όσο και για τις πρακτικές συνέπειες μιας τέτοιας σχέσης.
Βασικό ζήτημα αποτελεί το γεγονός ότι δεν υφίσταται σήμερα θεσμικό καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους» στην ΕΕ, με αποτέλεσμα να παραμένει ασαφές τι ακριβώς θα περιλαμβάνει η πρόταση.
«Κανείς δεν ξέρει πραγματικά τι σημαίνει», δήλωσε ένας από τους διπλωμάτες, προσθέτοντας ότι, παρά το θετικό κλίμα απέναντι στην Οτάβα, τα κράτη-μέλη χρειάζονται συγκεκριμένες λεπτομέρειες προτού τοποθετηθούν.
Οι επιφυλάξεις των κρατών-μελών
Σύμφωνα με δεύτερο Ευρωπαίο διπλωμάτη, μία πιθανή επιλογή θα ήταν η παραχώρηση στον Καναδά ενός καθεστώτος διευρυμένης πρόσβασης στην ευρωπαϊκή αγορά. Εκτίμησε, ωστόσο, ότι τα περιθώρια για βαθύτερη οικονομική ή πολιτική ολοκλήρωση είναι περιορισμένα.
Τρίτος διπλωμάτης υποστήριξε ότι η δημιουργία ενός επίσημου καθεστώτος «συνδεδεμένου μέλους» θα απαιτούσε τροποποίηση των θεμελιωδών Συνθηκών της ΕΕ, κάτι για το οποίο, όπως ανέφερε, δεν υπάρχει σήμερα η απαιτούμενη πολιτική υποστήριξη.
Στις συζητήσεις καταγράφονται επίσης ενδεχόμενες δυσκολίες που αφορούν τους κανόνες της ενιαίας αγοράς και τις εμπορικές σχέσεις. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι καναδικές κρατικές ενισχύσεις, ο ανταγωνισμός στον κλάδο του χάλυβα, η φορολογική μεταχείριση ευρωπαϊκών αυτοκινήτων, οι περιορισμοί στις εισαγωγές ευρωπαϊκών αλκοολούχων ποτών και οι διαφορετικοί κανόνες για τα γενετικά τροποποιημένα προϊόντα.
Συμφωνία για στενότερες σχέσεις, αλλά χωρίς σαφές πλαίσιο
Πρέσβεις των κρατών-μελών συζήτησαν την περασμένη εβδομάδα με εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την προοπτική ενίσχυσης των σχέσεων με τον Καναδά.
Σύμφωνα με το Politico, υπήρξε γενικότερη συμφωνία ως προς την επιδίωξη στενότερης συνεργασίας, χωρίς όμως να προσδιοριστούν τα όρια και η θεσμική μορφή που θα μπορούσε να λάβει.
Στην ομιλία της φον ντερ Λάιεν παρευρέθηκε και ο πρωθυπουργός του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ. Ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ ανέφερε ότι η παρουσία του είχε στόχο να καταδείξει «την πρόθεση και τη φιλοδοξία και των δύο πλευρών να αναβαθμίσουν την εταιρική τους σχέση».
Ο Κάρνεϊ αναμένεται την Πέμπτη να παρουσιάσει τη δική του προσέγγιση για το μέλλον των σχέσεων Καναδά – ΕΕ, σε ομιλία του ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Η καναδική κυβέρνηση επιδιώκει το τελευταίο διάστημα τη διεύρυνση των οικονομικών και πολιτικών σχέσεων της χώρας πέραν των Ηνωμένων Πολιτειών, στο πλαίσιο της προσπάθειάς της να περιορίσει την εξάρτησή της από την αμερικανική αγορά.