Την έντονη δυσφορία των συμμάχων στο ΝΑΤΟ και τις σφοδρές αντιδράσεις της εσωτερικής αντιπολίτευσης προκάλεσαν οι νέες εμπρηστικές δηλώσεις του Σλοβάκου πρωθυπουργού, Ρόμπερτ Φίτσο.
Ο Φίτσο διαμήνυσε δημόσια ότι προτίθεται να κρατήσει τη χώρα του μακριά από κάθε πολεμική εμπλοκή, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει την αγνόηση του Άρθρου 5 περί συλλογικής άμυνας της Ατλαντικής Συμμαχίας.
Απευθυνόμενος σε φοιτητές Ιατρικής στο Πρέσοβ, ο Σλοβάκος ηγέτης εξέφρασε την ανησυχία του για την εκτός ελέγχου τροπή του πολέμου στην Ουκρανία. Παράλληλα, δήλωσε πως, αν και εκτιμά τη συμμετοχή της Σλοβακίας στο ΝΑΤΟ, δεν πρόκειται να επιτρέψει να σταλούν Σλοβάκοι στρατιώτες να πολεμήσουν στο εξωτερικό «εξαιτίας κάποιου Άρθρου 5».
Σφοδρά πυρά από Τσεχία και Σλοβάκους αναλυτές
Η τοποθέτηση αυτή προκάλεσε την άμεση αντίδραση του Προέδρου της Τσεχίας —και πρώην επικεφαλής της Στρατιωτικής Επιτροπής του ΝΑΤΟ— Πέτρ Πάβελ, ο οποίος σημείωσε δεικτικά ότι όποιος αρνείται τη συνδρομή όταν ένας σύμμαχος δέχεται επίθεση, δεν κατανοεί την έννοια της συλλογικής αλληλεγγύης.
Ο Φίτσο απάντησε ειρωνικά, αναφέροντας πως κατανοεί τη διάθεση ενός «πρώην στρατηγού» να πολεμήσει, αλλά ο ίδιος επιλέγει την ειρήνη.
Στο εσωτερικό της Σλοβακίας, η κριτική είναι αμείλικτη. Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Μίρο Βλαχόβσκι (στέλεχος του GLOBSEC) υπογράμμισε ότι ο πρωθυπουργός οφείλει να προετοιμάζει τη χώρα και να εμπνέει ασφάλεια αντί να καλλιεργεί τον φοβισμό, προειδοποιώντας ότι η αξιοπιστία της Σλοβακίας στους κόλπους των συμμάχων έχει ήδη δεχθεί σοβαρό πλήγμα.
Προεκλογικοί υπολογισμοί και η ουσία του Άρθρου 5
Πολλοί αναλυτές αποδίδουν τη ρητορική του Φίτσο σε τακτικισμούς ενόψει των επερχόμενων εκλογών, εκτιμώντας ότι επιχειρεί να προσεταιριστεί ψηφοφόρους της φιλορωσικής και ακροδεξιάς παράταξης, υιοθετώντας τακτικές παρόμοιες με αυτές του Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία.
Από την πλευρά του ΝΑΤΟ, η πρώην εκπρόσωπος Οάνα Λουνγκέσκου υπενθύμισε ότι το Άρθρο 5 αποτελεί κυρίως εργαλείο αποτροπής και όχι αυτόματης πολεμικής εμπλοκής, καθώς απαιτείται ομόφωνη απόφαση των 32 κρατών-μελών (συμπεριλαμβανομένης της Σλοβακίας). Επιπλέον, σημείωσε ότι η ίδια η Σλοβακία απολαμβάνει ήδη την προστασία πολυεθνικής δύναμης της Συμμαχίας στο έδαφός της.
Τέλος, ο πρώην υπουργός Άμυνας Γιάροσλαβ Ναντ σημείωσε ότι η καλλιέργεια του φόβου για γενικευμένη σύγκρουση εξυπηρετεί απόλυτα τη στρατηγική του Βλαντίμιρ Πούτιν, η οποία στοχεύει στην κάμψη της ευρωπαϊκής υποστήριξης προς την Ουκρανία.