Έντονο προβληματισμό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες προκαλεί η επικείμενη τριμερής συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ, του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Σι Τζινπίνγκ στη Σεντζέν της Κίνας, με την ατζέντα των συνομιλιών να παραμένει σε μεγάλο βαθμό ασαφής. Σε ανάλυσή του, το CNN επισημαίνει ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι απαραίτητα μια επίσημη συμφωνία μεταξύ των τριών ηγετών, αλλά το ενδεχόμενο παρασκηνιακών συνεννοήσεων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τον πόλεμο στην Ουκρανία και την ευρωπαϊκή ασφάλεια, χωρίς ουσιαστική συμμετοχή του Κιέβου και των Ευρωπαίων συμμάχων του.
Η συνάντηση της Πέμπτης (19/11) συγκεντρώνει στο ίδιο τραπέζι τους ηγέτες τριών πυρηνικών δυνάμεων, οι οποίες διαθέτουν το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου πυρηνικού οπλοστασίου, σε μια περίοδο έντονων διεθνών αντιπαραθέσεων.
Όπως σημειώνει το αμερικανικό δίκτυο, μια σύνοδος κορυφής αυτού του επιπέδου θα συνοδευόταν συνήθως από πολύμηνη διπλωματική προετοιμασία, σαφείς στόχους και προσδοκίες για συγκεκριμένα αποτελέσματα. Στην προκειμένη περίπτωση, ωστόσο, το περιεχόμενο των συνομιλιών παραμένει ανοιχτό.
Η μη διάδοση των πυρηνικών όπλων έχει παρουσιαστεί ως βασική προτεραιότητα, χωρίς πάντως να αναμένονται σημαντικές συμφωνίες. Η κινεζική πλευρά έχει αναφερθεί στη «διασφάλιση της παγκόσμιας ειρήνης», ενώ ο Τραμπ έχει προσθέσει στη δημόσια συζήτηση ζητήματα όπως η Ουκρανία, το Ιράν, η Nvidia και το ενδεχόμενο συνάντησης με τον ηγέτη της Βόρειας Κορέας, Κιμ Γιονγκ Ουν.
Η Ουκρανία στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών ανησυχιών
Σύμφωνα με το CNN, το πιο ευαίσθητο ζήτημα της συνόδου είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία και ο τρόπος με τον οποίο ενδέχεται να επηρεαστεί η αμερικανική στάση μετά τις συνομιλίες.
Ο Ντόναλντ Τραμπ αναφέρθηκε τη Δευτέρα στη σύγκρουση χαρακτηρίζοντας την Ουκρανία «το αγαπημένο μου θέμα», ενώ υποστήριξε ότι οι δύο εμπόλεμες πλευρές χάνουν συνολικά 25.000 στρατιώτες τον μήνα.
Η ανάλυση του CNN ασκεί κριτική στον τρόπο με τον οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος αντιμετωπίζει το ουκρανικό ζήτημα, εκτιμώντας ότι εμφανίζεται ολοένα περισσότερο διατεθειμένος να πιέσει το Κίεβο για παραχωρήσεις προκειμένου να επιτευχθεί μια συμφωνία.
Ο κίνδυνος, σύμφωνα με το δημοσίευμα, δεν περιορίζεται σε όσα ενδέχεται να ανακοινωθούν επισήμως. Αφορά κυρίως τις συζητήσεις που θα πραγματοποιηθούν μακριά από τη δημοσιότητα και την πιθανότητα ο Τραμπ να υιοθετήσει θέσεις της Μόσχας για την εξέλιξη του πολέμου.
«Όνειρο του Πούτιν» η σύνοδος, λένε Ευρωπαίοι αξιωματούχοι
Η ανησυχία αποτυπώνεται στις δηλώσεις Ευρωπαίων αξιωματούχων που επικαλείται το CNN.
«Ο Τραμπ ακούει τον τελευταίο άνθρωπο με τον οποίο έχει μιλήσει, επομένως αυτό θα επηρεάσει όσα θα πει», ανέφερε Ευρωπαίος αξιωματούχος, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Άλλος διπλωμάτης εκτίμησε ότι είναι «δύσκολο να προκύψει οτιδήποτε θετικό για την ευρωπαϊκή ασφάλεια», ενώ ανώτερος αξιωματούχος χαρακτήρισε τις προοπτικές της συνάντησης «φυσικά απαίσιες για εμάς».
Παρά τις επιφυλάξεις αυτές, ο τελευταίος εμφανίστηκε λιγότερο ανήσυχος για την πιθανότητα μιας συνολικής συμφωνίας μεταξύ των τριών ηγετών.
Ένας από τους Ευρωπαίους συνομιλητές του CNN περιέγραψε τη σύνοδο ως «όνειρο του Πούτιν», καθώς θεωρεί ότι προσφέρει στον Ρώσο πρόεδρο την ευκαιρία να επανεμφανιστεί στο επίκεντρο της παγκόσμιας διπλωματίας.
Το δημοσίευμα επισημαίνει ότι ακόμη και η κοινή φωτογραφία των τριών ηγετών θα μπορούσε να έχει σημαντικό συμβολισμό, παρουσιάζοντας τη Ρωσία ως ισότιμο συνομιλητή των ΗΠΑ και της Κίνας.
Μπορεί η Κίνα να διαδραματίσει ρόλο διαμεσολαβητή;
Ένα από τα ερωτήματα που εξετάζει η ανάλυση είναι κατά πόσο το Πεκίνο θα μπορούσε να συμβάλει στην επίτευξη συμφωνίας για την Ουκρανία.
Ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι διατηρούν συγκρατημένες προσδοκίες για τον πιθανό διαμεσολαβητικό ρόλο του Σι Τζινπίνγκ.
Οι εκτιμήσεις αυτές συνδέονται με την πίεση που φέρεται να έχει ασκήσει η Κίνα προς τη Μόσχα για την αποφυγή πυρηνικής κλιμάκωσης, καθώς και με το γεγονός ότι το Πεκίνο δεν προχώρησε σε πλήρη στρατιωτικό εξοπλισμό της Ρωσίας.
Ωστόσο, το CNN υπογραμμίζει ότι η κινεζική ηγεσία έχει και δικούς της στρατηγικούς λόγους να μην επιθυμεί μια ρωσική ήττα.
Στην ανάλυση επισημαίνεται ότι οι αμερικανικές κινήσεις απέναντι στο Ιράν και τη Βενεζουέλα, δύο χώρες που διατηρούν στενές σχέσεις με την Κίνα, ενδέχεται επίσης να επηρεάζουν τους υπολογισμούς του Πεκίνου.
Υπό αυτό το πρίσμα, το ενδεχόμενο κινεζικής διαμεσολάβησης δεν συνεπάγεται απαραίτητα ότι οι επιδιώξεις της Κίνας θα συμπίπτουν με εκείνες της Ουκρανίας ή των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Οι αμερικανικές πρωτοβουλίες που προβληματίζουν την Ευρώπη
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην πρόσφατη δραστηριότητα των Αμερικανών απεσταλμένων Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ, οι οποίοι έχουν αναλάβει σημαντικό ρόλο στις προσπάθειες της Ουάσινγκτον για την επίτευξη συμφωνίας.
Σύμφωνα με το CNN, οι τελευταίες εβδομάδες χαρακτηρίστηκαν από μια σειρά κινήσεων που προκάλεσαν ανησυχία στην Ουκρανία και στις ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ.
Μεταξύ αυτών, το δημοσίευμα αναφέρει συμφωνία για αγορά ρωσικού ντίζελ και άρση σχετικών κυρώσεων, καθώς και διακοπές στην ανταλλαγή αμερικανικών πληροφοριών και στις υπηρεσίες Starshield, οι οποίες θεωρούνται σημαντικές για την ουκρανική αεράμυνα.
Το αμερικανικό δίκτυο σημειώνει ότι οι εξηγήσεις του Λευκού Οίκου για τις διακοπές αυτές δεν αποσαφήνισαν πλήρως τι είχε συμβεί.
Αναφέρεται επίσης σε συνάντηση του Γουίτκοφ με τον Πούτιν στο Κρεμλίνο, κατά την οποία ο Αμερικανός απεσταλμένος χαρακτήρισε τον Ρώσο πρόεδρο «ανθρωπιστή», μετά την απελευθέρωση του Αμερικανού Στίβεν Χάμπαρντ.
Παράλληλα, ο Κούσνερ φέρεται να παρουσίασε την ειρηνευτική διαδικασία ως ευκαιρία για τη διαμόρφωση μιας νέας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας, προσέγγιση που το CNN θεωρεί ότι προσεγγίζει τη ρωσική επιχειρηματολογία για τον ρόλο του ΝΑΤΟ.
Σε άλλη περίπτωση, ο Κούσνερ φέρεται να επέστρεψε από τη Μόσχα υποστηρίζοντας ότι ο Πούτιν είχε συμφωνήσει με την ευρωπαϊκή συμμετοχή σε τριμερείς ειρηνευτικές συνομιλίες, ισχυρισμό που στη συνέχεια διαψεύστηκε από το Κρεμλίνο.
Οι αναφορές για παραχωρήσεις στο Ντονμπάς
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει το CNN στις πληροφορίες για το περιεχόμενο των αμερικανικών προτάσεων προς την Ουκρανία.
Σύμφωνα με όσα έχει αναφέρει ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο Τζάρεντ Κούσνερ φέρεται να πρότεινε εγγυήσεις ασφαλείας αντίστοιχες με εκείνες του ΝΑΤΟ, υπό την προϋπόθεση ότι το Κίεβο θα εγκατέλειπε το υπόλοιπο τμήμα του Ντονμπάς.
Η ανάλυση εκτιμά ότι τέτοιες προτάσεις ενισχύουν τις ευρωπαϊκές ανησυχίες για το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας που θα απαιτούσε σημαντικές ουκρανικές εδαφικές παραχωρήσεις.
Το CNN θεωρεί ότι η σύνοδος της Σεντζέν ενδέχεται να αποτελέσει την κορύφωση μιας σταδιακής προσέγγισης μεταξύ της κυβέρνησης Τραμπ και της Μόσχας, χωρίς ωστόσο να θεωρεί δεδομένο ότι θα προκύψει συγκεκριμένη συμφωνία.
Γιατί το CNN απορρίπτει τη σύγκριση με τη Γιάλτα
Παρά τη σημασία της τριμερούς συνάντησης, το αμερικανικό δίκτυο απορρίπτει την ιδέα ότι η σύνοδος θα αποτελέσει μια νέα «Γιάλτα», κατά την οποία οι μεγάλες δυνάμεις θα επανακαθορίσουν τη διεθνή τάξη.
Η ιστορική Διάσκεψη της Γιάλτας το 1945 πραγματοποιήθηκε σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες, στο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, με τη συμμετοχή των ηγετών των τριών βασικών συμμαχικών δυνάμεων.
Κατά το CNN, οι σημερινές συνθήκες δεν προσφέρουν στους Τραμπ, Πούτιν και Σι ανάλογη δυνατότητα αναδιαμόρφωσης του διεθνούς συστήματος.
Η ανάλυση αντιπαραβάλλει τη φθίνουσα ισχύ που αποδίδει στις ΗΠΑ και τη Ρωσία με την ταχεία τεχνολογική και οικονομική άνοδο της Κίνας, επισημαίνοντας παράλληλα τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Πεκίνο, μεταξύ άλλων στο ζήτημα της Ταϊβάν.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την Ουκρανία
Στο συμπέρασμά του, το CNN υποστηρίζει ότι ο σημαντικότερος κίνδυνος δεν είναι μια θεαματική ανατροπή της διεθνούς τάξης, αλλά η πιθανότητα να δοθεί στη Μόσχα πρόσθετος χρόνος για τη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με την ανάλυση, μια νέα επανεκκίνηση της ειρηνευτικής διαδικασίας, χωρίς άμεση κατάπαυση του πυρός και χωρίς σαφείς δεσμεύσεις, θα μπορούσε να μεταθέσει εκ νέου τις αποφάσεις, ενώ οι πιέσεις θα επικεντρώνονταν σε παραχωρήσεις από την Ουκρανία και τους Ευρωπαίους συμμάχους της.
Ένα τέτοιο ενδεχόμενο, εκτιμά το αμερικανικό δίκτυο, θα επέτρεπε στη Ρωσία να συνεχίσει τις επιχειρήσεις της στο Ντονμπάς, με τον ουκρανικό πληθυσμό να αντιμετωπίζει ακόμη έναν δύσκολο χειμώνα πολέμου.
Η σύνοδος της Σεντζέν μπορεί τελικά να μην οδηγήσει σε κάποια ιστορική συμφωνία. Ωστόσο, όπως καταλήγει το CNN, ακόμη και χωρίς συγκεκριμένες αποφάσεις, οι συνομιλίες των τριών ηγετών θα μπορούσαν να επηρεάσουν ουσιαστικά την πορεία του πολέμου και τις ισορροπίες ασφαλείας στην Ευρώπη.