Ανησυχία για το κλίμα της μακράς προεκλογικής περιόδου εξέφρασε ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών Ευάγγελος Βενιζέλος, μιλώντας στην εκπομπή «Ανατροπές» του Mega News 104,6 με τους Γιώργο Παπαχρήστο και Ράνια Τζίμα.
Όπως είπε, ενώ ο διεθνής χρόνος τρέχει και όλα είναι ρευστά, η χώρα, αντί να είναι σοβαρή, συναινετική και με ιστορικότητα, έχει περιπέσει σε μια κατάσταση «μικροκομματική και στενά εκλογική».
«Μιλάει η χώρα, όχι η Νέα Δημοκρατία»
Ερωτηθείς αν στηρίζει τον Κυριάκο Μητσοτάκη, ο κ. Βενιζέλος παρέπεμψε στο άρθρο του στο «Βήμα της Κυριακής» με τίτλο «Η προεκλογική δοκιμασία της εθνικής στρατηγικής» και υποστήριξε ότι, όταν η Ελλάδα μιλά στον ΟΗΕ και μάλιστα στο Συμβούλιο Ασφαλείας, δεν μιλά ούτε ένα κόμμα ούτε ο εκάστοτε πρωθυπουργός, αλλά η χώρα.
Όταν ο νόμιμος και δημοκρατικά νομιμοποιημένος πρωθυπουργός, όποιος κι αν είναι, παρουσιάζει εκεί τις ελληνικές θέσεις και μιλά για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, είναι, όπως είπε, δική του υποχρέωση να τον στηρίξει, όπως θα στήριζε κάθε Έλληνα εκπρόσωπο, πρέσβη, υπουργό ή πρωθυπουργό.
Σημείωσε ότι τελικά η Ελλάδα δεν προσέφυγε στο Συμβούλιο Ασφαλείας ούτε ζήτησε ψήφισμα, και θύμισε την εμπειρία του 1976, όταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, στο πρώτο ελληνοτουρκικό επεισόδιο με το «Σισμίκ», προσέφυγε τόσο στο Συμβούλιο Ασφαλείας όσο και στο Δικαστήριο της Χάγης.
Το Συμβούλιο κάλεσε τα μέρη να μη θίξουν το status quo και να διαλεχθούν, ενώ το Δικαστήριο έκρινε ότι, ελλείψει συμφωνίας, οι προσφυγές ήταν απαράδεκτες. Για όσα μεσολάβησαν από τότε, είπε, «τα 52 χρόνια τα ξέρουμε».
Ο ρόλος των ΗΠΑ και οι νέες συμμαχίες
Ο κ. Βενιζέλος υπογράμμισε ότι επί 52 χρόνια τον ρυθμό και την καμπύλη των ελληνοτουρκικών σχέσεων καθορίζουν Ελλάδα και Τουρκία και ότι, σε στιγμές έντασης ή επεισοδίων, παρεμβαίνουν οι ΗΠΑ. Προειδοποίησε ότι δεν πρέπει να υπερτιμώνται οι νέες συμφωνίες ως υποκατάστατο όσων δεν έδωσαν οι ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και η ΕΕ.
Χαρακτήρισε μεν πολύ σημαντικά την «Ασπίδα του Αχιλλέα» ως αεράμυνα, τη συμμετοχή των Γάλλων ως εταίρων στο καλώδιο και την ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία για την ΑΟΖ, με στόχο να επεκταθεί με συμφωνία, αλλά τόνισε ότι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ με την Τουρκία απαιτεί διαπραγμάτευση ή δικαστική κρίση. Υπενθύμισε ότι η Λιβύη, από το 2019, λέει «αν διαφωνείτε, πηγαίνετε στο δικαστήριο», ενώ η Αίγυπτος ετοιμάζει ισχυρό νομικό φάκελο για το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Η «είδηση» από το Συμβούλιο Ασφαλείας
Ο πρώην αντιπρόεδρος επισήμανε μια εξέλιξη που, κατά τον ίδιο, δεν προσέχθηκε ειδησεογραφικά: αφού μίλησε και αποχώρησε ο πρωθυπουργός, πήρε τον λόγο ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας και, με ήπιο και προσεκτικό τρόπο, δήλωσε πρώτον ότι η Τουρκία δεν αμφισβητεί την ύπαρξη, τον πληθυσμό και την κυριαρχία των ελληνικών νησιών.
Όπως εξήγησε, αμφισβητήσεις κυριαρχίας είχαν διατυπωθεί σε προηγούμενες επιστολές, όταν η Άγκυρα συνέδεε τη στρατιωτικοποίηση ή την έλλειψη ρητής αναφοράς σε διεθνή σύμβαση με την κυριαρχία. Τώρα το θέμα μεταφέρεται, είπε, στην επήρεια των νησιών στην ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα, όπου η πάγια τουρκική θέση και η νομολογία είναι γνωστές.
Δεύτερον, ο Τούρκος αντιπρόσωπος υποστήριξε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι διμερές και δεν δεσμεύει τρίτες χώρες. Ο κ. Βενιζέλος το παρέβαλε με τη δική μας επιχειρηματολογία για την αποστρατικοποίηση των Δωδεκανήσων και τη Συνθήκη των Παρισίων ως res inter alios acta, και συμπέρανε ότι επιστρέφουμε στην πολιτική Καραμανλή και Παπανδρέου, πάνω στην οποία θεμελιώθηκε η εθνική στρατηγική.
Πολιτική και διπλωματική θωράκιση
Απαντώντας για την ανάγκη το πολιτικό προσωπικό να αναλάβει το πολιτικό κόστος δύσκολων αποφάσεων, διευκρίνισε ότι εννοεί κυβέρνηση, αντιπολίτευση, επιστήμονες, διπλωμάτες, στρατιωτικούς και δημοσιογράφους, δηλαδή όσους επηρεάζουν τον δημόσιο διάλογο. Η αμυντική θωράκιση μόνη της δεν αρκεί, είπε· χρειάζονται πολιτική και διπλωματική θωράκιση, γνώση και ωριμότητα.
Για το αν η αντιπολίτευση είναι διατεθειμένη να συνδράμει, απάντησε ότι δεν της ζητήθηκε και ότι τα τελευταία χρόνια καλλιεργείται κλίμα σύγκρουσης και όχι συναίνεσης στους χειρισμούς και τη στρατηγική (όχι στην εθνική αφήγηση ή στοχοθεσία).
Υπολόγισε μια σκληρή προεκλογική περίοδο περίπου οκτώ μηνών, έως τον Ιούνιο ή τον Αύγουστο σε περίπτωση διπλών εκλογών, και προειδοποίησε ότι μετά τις κάλπες η προσοχή θα στραφεί στο εσωτερικό πρόβλημα σχηματισμού κυβέρνησης, χωρίς η εξωτερική πολιτική και η πολιτική ασφάλειας να είναι προτεραιότητα.
Απέρριψε την ιδέα να «εκχωρηθεί» η εξωτερική πολιτική σε φίλια χώρα: η Γαλλία, είπε, είναι ευρωπαϊκή, μεσογειακή, πυρηνική δύναμη και μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Έφερε ως παράδειγμα την επίσημη υποψηφιότητα του Τούρκου πρέσβη Σινιρλίογλου για Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, υπενθυμίζοντας ότι είχε συμφωνηθεί πριν από δύο χρόνια να στηριχθεί από κοινού για τον ΟΑΣΕ. Σημείωσε επίσης ότι η Αίγυπτος έχει πολλά δικά της προβλήματα για να λύσει τα ελληνικά.
Οι αμερικανικές εκλογές
Για τις αυριανές εκλογές στις ΗΠΑ, ο κ. Βενιζέλος εκτίμησε ότι, αν οι Δημοκρατικοί κερδίσουν και τη Γερουσία, η θεσμική δυσκολία για τον Τραμπ θα πολλαπλασιαστεί.
Υπενθύμισε ωστόσο ότι η Αμερική βρίσκεται εδώ και δύο χρόνια σε συνεχή συνταγματική κρίση και ότι το μεγάλο στήριγμα του Τραμπ είναι η συντηρητική πλειοψηφία των έξι δικαστών του Ανώτατου Δικαστηρίου (πέντε διορισμένοι από τον ίδιο και ένας από τον Μπους).
Ακόμη και ως «κουτσή πάπια», εκτίμησε, θα χρησιμοποιεί εκτελεστικές εντολές και θα διεκδικεί τα προνόμια του βέτο και των προεδρικών πρωτοβουλιών. Από την πίεση του Κογκρέσου, πρόσθεσε, ίσως έχουμε κάτι να περιμένουμε.
Ο πρόεδρος Τραμπ μπορεί να γίνει πιο απρόβλεπτος, είπε, καθώς ενδέχεται να συνυπάρξουν κρίση του δυτικού παραδείγματος και της ενότητας του ευρωατλαντικού άξονα με εσωτερική θεσμική κρίση.
Μια Αμερική που κλονίζεται στρατηγικά και αντιμετωπίζει συνταγματική κρίση «δεν είναι ό,τι καλύτερο μπορεί να σου τύχει», κατέληξε, και γι' αυτό η Ευρώπη και η υπόλοιπη Δύση οφείλουν να στηρίξουν τις ΗΠΑ προς την κατεύθυνση της ομαλής λειτουργίας της φιλελεύθερης δημοκρατίας: «Δύση χωρίς φιλελεύθερη δημοκρατία που να λειτουργεί δεν υπάρχει».