Χωρίς συμφωνία ολοκληρώθηκε τη Δευτέρα (9/11) η συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ecofin) για την αύξηση της φορολογίας στα τσιγάρα και τα νέα προϊόντα νικοτίνης. Παρά τη στήριξη 26 κρατών-μελών, η Μάλτα διατήρησε τις αντιρρήσεις της, εμποδίζοντας την έγκριση της αναθεωρημένης ευρωπαϊκής οδηγίας. Η Ελλάδα τάχθηκε υπέρ του συμβιβασμού, έχοντας εξασφαλίσει χαμηλότερους συντελεστές και μεγαλύτερες μεταβατικές περιόδους, ενώ παραμένει ανοιχτό το ζήτημα των μελλοντικών επιβαρύνσεων στις τιμές των τσιγάρων.
Οι πολύωρες διαπραγματεύσεις υπό την ιρλανδική προεδρία δεν κατάφεραν να εξασφαλίσουν την απαιτούμενη ομοφωνία, παρά τις αλλεπάλληλες τροποποιήσεις της πρότασης και τις διμερείς επαφές με τα κράτη-μέλη.
«Πιστεύω ότι έχουμε τη συμφωνία 26 από τα 27 κράτη-μέλη», δήλωσε ο Ιρλανδός υπουργός Οικονομικών Σάιμον Χάρις, χαρακτηρίζοντας το αποτέλεσμα «εξαιρετικό επίτευγμα».
Υπενθύμισε, ωστόσο, ότι οι αποφάσεις για τη φορολογική πολιτική απαιτούν ομοφωνία και κάλεσε τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να διαχειριστούν υπεύθυνα τη συγκεκριμένη αρμοδιότητα.
Ο Χάρις ξεκαθάρισε ότι η ιρλανδική προεδρία θα συνεχίσει τις επαφές με τα κράτη-μέλη και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επιδιώκοντας την επίτευξη συμφωνίας πριν από τη λήξη της θητείας της.
Πώς επιτεύχθηκε η συμφωνία των 26 χωρών
Οι διαπραγματεύσεις εξελίχθηκαν σε πολύωρη διαδικασία, με επανειλημμένες διακοπές της συνεδρίασης και διαδοχικές προσπάθειες εξεύρεσης συμβιβασμού.
Η ιρλανδική προεδρία κατέθεσε δύο νέα έγγραφα της τελευταίας στιγμής, προκειμένου να αντιμετωπίσει τις επιφυλάξεις συγκεκριμένων χωρών.
Το πρώτο αφορούσε τα σακουλάκια νικοτίνης, για τα οποία η Φινλανδία ζητούσε υψηλότερους φορολογικούς συντελεστές, επικαλούμενη τη ραγδαία εξάπλωσή τους μεταξύ των νέων.
Η συμβιβαστική πρόταση προβλέπει την ένταξη των συγκεκριμένων προϊόντων στο ευρωπαϊκό φορολογικό πλαίσιο, με την Κομισιόν να αναλαμβάνει την υποχρέωση να προτείνει επανεξέταση των συντελεστών μέσα σε έναν χρόνο από την έναρξη ισχύος της οδηγίας.
«Συμφωνούμε επί της αρχής σήμερα και επανεξετάζουμε τους αριθμούς αύριο», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Σάιμον Χάρις.
Η δεύτερη αλλαγή αφορούσε την κατάργηση της αυτόματης αναπροσαρμογής των ελάχιστων φορολογικών συντελεστών βάσει του πληθωρισμού, έως την επόμενη αναθεώρηση της οδηγίας.
Με τις δύο αυτές παραχωρήσεις κάμφθηκαν οι αντιρρήσεις της Φινλανδίας και της Εσθονίας, αυξάνοντας τον αριθμό των χωρών που υποστήριζαν τη συμφωνία από 24 σε 26.
Η Μάλτα, ωστόσο, παρέμεινε αντίθετη, θεωρώντας υπερβολικά υψηλούς τους προτεινόμενους ελάχιστους φόρους.
«Προς το παρόν, εξακολουθούμε να μην μπορούμε να στηρίξουμε την πρόταση», δήλωσε ο εκπρόσωπός της, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο συνέχισης των διαβουλεύσεων.
Πόσο αυξάνεται ο φόρος στα τσιγάρα από το 2028
Η προτεινόμενη αναθεώρηση της ευρωπαϊκής οδηγίας, η οποία παραμένει ουσιαστικά αμετάβλητη από το 2011, αποσκοπεί στην εναρμόνιση των ελάχιστων φορολογικών συντελεστών και στην επέκταση των κοινών κανόνων στα νεότερα προϊόντα νικοτίνης.
Σύμφωνα με τον συμβιβασμό της ιρλανδικής προεδρίας, προβλέπεται σταδιακή αύξηση του ελάχιστου ειδικού φόρου κατανάλωσης στα τσιγάρα:
- Ιούλιος 2028: 140 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα.
- 2030: 170 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα.
- 2032: 200 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα.
Για την Ελλάδα και ορισμένα ακόμη κράτη προβλέπεται δυνατότητα παράτασης της περιόδου προσαρμογής έως το 2036.
Η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που παρουσιάστηκε τον Ιούλιο του 2025, προέβλεπε αύξηση του ελάχιστου ειδικού φόρου στα 215 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα, από 90 ευρώ που ορίζει το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Η ιρλανδική πρόταση περιορίζει το ύψος των αρχικών επιβαρύνσεων και προβλέπει σταδιακή εφαρμογή, επεκτείνοντας παράλληλα το φορολογικό καθεστώς στα ηλεκτρονικά τσιγάρα, στα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού και στα σακουλάκια νικοτίνης.
Οι αλλαγές αυτές δεν έχουν εγκριθεί και, συνεπώς, δεν τίθενται ακόμη σε εφαρμογή.
Η ελληνική θέση και οι ανησυχίες για το λαθρεμπόριο
Η Ελλάδα υποστήριξε τον συμβιβασμό, καθώς οι αλλαγές που έγιναν κατά τις διαπραγματεύσεις ανταποκρίνονται σε βασικά αιτήματα της Αθήνας.
Ο υφυπουργός Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς χαιρέτισε τις μεγαλύτερες μεταβατικές περιόδους, τους μετριοπαθέστερους συντελεστές και τη διαφοροποιημένη φορολογική αντιμετώπιση του λεπτοκομμένου καπνού.
Κεντρική επιδίωξη της ελληνικής πλευράς είναι να αποφευχθούν απότομες αυξήσεις στη φορολογία, οι οποίες θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αγορά καπνικών προϊόντων.
Η Αθήνα έχει εκφράσει ανησυχίες για πιθανή ενίσχυση του λαθρεμπορίου, απώλειες δημοσίων εσόδων και επιπτώσεις στην εγχώρια καπνοβιομηχανία.
Από την πλευρά της Κομισιόν, ο επίτροπος Βόπκε Χούκστρα προειδοποίησε ότι «δεν υπάρχει σχεδόν κανένα περιθώριο» για νέες αλλαγές στο κείμενο.
Επικαλέστηκε εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για απώλειες εσόδων ύψους 13 δισεκατομμυρίων ευρώ λόγω των αδυναμιών του σημερινού φορολογικού πλαισίου, υπογραμμίζοντας την ανάγκη επίτευξης συμφωνίας εντός της ιρλανδικής προεδρίας.
Τι σημαίνουν οι αλλαγές για την τιμή ενός πακέτου στην Ελλάδα
Στην ελληνική αγορά, ο ειδικός φόρος κατανάλωσης στα τσιγάρα περιλαμβάνει πάγιο ποσό 82,50 ευρώ ανά 1.000 τεμάχια και αναλογικό φόρο 26% επί της λιανικής τιμής.
Για ένα πακέτο που πωλείται 4,80 ευρώ, ο ειδικός φόρος διαμορφώνεται περίπου στα 2,90 ευρώ.
Εάν προστεθεί και ο ΦΠΑ, η συνολική φορολογική επιβάρυνση φτάνει περίπου τα 3,83 ευρώ, δηλαδή σχεδόν το 80% της τελικής τιμής.
Η ενδεχόμενη εφαρμογή υψηλότερων ευρωπαϊκών ελάχιστων συντελεστών θα μπορούσε να επηρεάσει τις λιανικές τιμές, χωρίς ωστόσο να μπορεί να προσδιοριστεί ακόμη το ακριβές μέγεθος των αυξήσεων.
Ενδεικτική είναι μελέτη του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ), που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025.
Με αφετηρία τη μέση τιμή των 4,17 ευρώ ανά πακέτο το 2023, η μελέτη εξέτασε διαφορετικά υποθετικά σενάρια φορολογικών αυξήσεων, καταλήγοντας σε ενδεικτικές τιμές:
- 5,91 ευρώ ανά πακέτο.
- 9,02 ευρώ ανά πακέτο.
- 9,73 ευρώ ανά πακέτο.
- 11,58 ευρώ ανά πακέτο.
- Έως 13,82 ευρώ ανά πακέτο στο υψηλότερο εξεταζόμενο σενάριο.
Οι παραπάνω τιμές αποτελούν αποτελέσματα υποθετικών σεναρίων και όχι αποφασισμένες ή προβλεπόμενες αυξήσεις βάσει του σημερινού συμβιβασμού.
Προς το παρόν, η ευρωπαϊκή διαπραγμάτευση παραμένει ανοιχτή, με την ιρλανδική προεδρία να αναζητά τρόπο άρσης των αντιρρήσεων της Μάλτας, ώστε να εξασφαλιστεί η απαιτούμενη ομοφωνία για τη νέα οδηγία.