Η επιστροφή των μεγάλων εμπορικών ανισορροπιών προκαλεί έντονη ανησυχία για τη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal.
Το επίμονα υψηλό έλλειμμα των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με τα θηριώδη πλεονάσματα της Κίνας και, δευτερευόντως, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ιαπωνίας, αναμένεται να κυριαρχήσουν στην ατζέντα της Συνόδου Κορυφής της G7, που θα πραγματοποιηθεί στα μέσα Ιουνίου στις γαλλικές Άλπεις.
Παρά την τάση του Αμερικανού Προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, να εστιάζει αποκλειστικά στο εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ, οι διοργανωτές της συνόδου επιδιώκουν μια ευρύτερη συζήτηση γύρω από το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι συνολικές αυτές ανισορροπίες άγγιξαν το 3,7% του παγκόσμιου ΑΕΠ, ανατρέποντας τη σταθερή βελτίωση που σημειωνόταν μετά την κρίση του 2008. Η ιστορία δείχνει ότι ανάλογα υπερβολικά ελλείμματα έχουν πυροδοτήσει μεγάλες οικονομικές κρίσεις στο παρελθόν, όπως στη Λατινική Αμερική τη δεκαετία του '80, στην Ασία το '90 και στην Ευρωζώνη μετά το 2009.
Οι διαφορετικές αιτίες: Δασμοί εναντίον βιομηχανικής πολιτικής
Αν και ο Ντόναλντ Τραμπ θεωρεί τους δασμούς ως το ιδανικό όπλο κατά των αθέμιτων πρακτικών, μελέτες του ΔΝΤ δείχνουν ότι το εργαλείο αυτό έχει περιορισμένη επίδραση, καθώς οι περιορισμοί στις εισαγωγές συχνά εξουδετερώνονται από άλλες μακροοικονομικές μεταβολές. Για παράδειγμα, η πρόσφατη έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης εκτόξευσε τη ζήτηση για ξένο τεχνολογικό εξοπλισμό, διατηρώντας το αμερικανικό έλλειμμα στο 1,1 τρισ. δολάρια. Το Ταμείο εντοπίζει την πραγματική ρίζα του προβλήματος στο διογκωμένο δημοσιονομικό έλλειμμα των ΗΠΑ, το οποίο συντηρεί την υπερκατανάλωση και μειώνει την εθνική αποταμίευση.
Στον αντίποδα, το μοντέλο της Κίνας επηρεάζει βαθιά το διεθνές εμπόριο. Το Πεκίνο στηρίζει επιθετικά τη μεταποίηση, κρατά τεχνητά υποτιμημένο το γουάν (έως και 15% σύμφωνα με αναλυτές) μέσω παρεμβάσεων στο συνάλλαγμα και, λόγω ελλιπούς κοινωνικού κράτους, ωθεί τους πολίτες του στην αποταμίευση αντί για την κατανάλωση. Έτσι, η Κίνα εξάγει μαζικά προϊόντα, αναγκάζοντας τους εταίρους της να συσσωρεύουν ελλείμματα.
Το φάντασμα μιας νέας κρίσης και το πρότυπο του 1985
Ο Γάλλος Πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, προειδοποιεί ότι αν δεν υπάρξει διεθνής συντονισμός, η οικονομική προσαρμογή θα γίνει βίαια. Μια ιδανική λύση θα ήταν ο περιορισμός του αμερικανικού ελλείμματος και η ενίσχυση της εγχώριας κινεζικής κατανάλωσης, όμως καμία από τις δύο πλευρές δεν δείχνει διάθεση υποχώρησης.
Ορισμένοι ειδικοί προτείνουν ως λύση μια νέα «Συμφωνία της Plaza» –στα πρότυπα εκείνης του 1985– για τη συντονισμένη υποτίμηση του υπερτιμημένου δολαρίου, αν και ένα τέτοιο σενάριο φαντάζει απίθανο σήμερα λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων.
Σε περίπτωση που οι αγορές αναγκαστούν να αυτοδιορθωθούν χωρίς πολιτική συμφωνία, ο κίνδυνος μιας νέας αναταραχής είναι ορατός. Σήμερα, οι ΗΠΑ χρηματοδοτούν το έλλειμμά τους πουλώντας μετοχές σε ξένους επενδυτές (ποσό που έφτασε το ρεκόρ των 736 δισ. δολαρίων). Μια απότομη διόρθωση στη Wall Street –για παράδειγμα, από μια ενδεχόμενη απογοήτευση γύρω από τις αποδόσεις της τεχνητής νοημοσύνης– θα αποδυνάμωνε το δολάριο και θα μειώνε το έλλειμμα, αλλά θα προκαλούσε τεράστιες απώλειες διεθνώς, με απρόβλεπτες συνέπειες για τις αγορές ομολόγων και συναλλάγματος.