Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε από τον υπουργό Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος, ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ένα εκτενές νομοθέτημα 761 άρθρων που φιλοδοξεί να αναδιαμορφώσει συνολικά τη λειτουργία δήμων και περιφερειών.
Ο νέος Κώδικας συγκεντρώνει και εκσυγχρονίζει σχεδόν 2.000 διάσπαρτες διατάξεις, εισάγοντας σημαντικές τομές, όπως η κατάργηση του δεύτερου γύρου στις αυτοδιοικητικές εκλογές, η δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας και η αναδιάρθρωση του πλαισίου αρμοδιοτήτων, εποπτείας και οικονομικής διαχείρισης των ΟΤΑ.
Η δομή του νομοσχεδίου αναπτύσσεται σε έξι βασικά βιβλία, τα οποία καλύπτουν το σύνολο της λειτουργίας της αυτοδιοίκησης: από την οργάνωση και το εκλογικό σύστημα, έως τη διακυβέρνηση, τις αρμοδιότητες, τη δημοσιονομική διαχείριση και τον έλεγχο νομιμότητας των πράξεων. Παράλληλα, ενσωματώνεται στο εθνικό δίκαιο το πρόσθετο πρωτόκολλο του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον τρόπο εκλογής των αυτοδιοικητικών αρχών. Από τις εκλογές του 2028 καταργείται ο δεύτερος γύρος και εισάγεται σύστημα «εναλλακτικής ψήφου», όπου οι πολίτες θα μπορούν να δηλώνουν και δεύτερη προτίμηση. Αν κανένας συνδυασμός δεν εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία από την πρώτη καταμέτρηση, οι ψήφοι δεύτερης επιλογής θα κρίνουν το τελικό αποτέλεσμα μεταξύ των δύο επικρατέστερων.
Η εκλογή δημάρχου ή περιφερειάρχη θα απαιτεί ποσοστό άνω του 42%, ενώ σε διαφορετική περίπτωση θα ενεργοποιείται δεύτερη φάση καταμέτρησης με συνυπολογισμό των εναλλακτικών ψήφων. Παράλληλα, καθιερώνεται πενταετής θητεία για τις αυτοδιοικητικές αρχές, με εκλογές κάθε τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου.
Το σχέδιο νόμου εισάγει επίσης προαιρετική ηλεκτρονική ψηφοφορία σε ειδικά εκλογικά κέντρα, καθώς και τη δυνατότητα διεξαγωγής συμβουλευτικών δημοτικών δημοψηφισμάτων με ψηφιακές διαδικασίες. Πρόβλεψη υπάρχει και για την ενίσχυση των συμβουλίων νέων μέσω σαφών κανόνων εκλογής και χρήσης ηλεκτρονικής ψήφου.
Στο πεδίο της διοίκησης, επιχειρείται σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ κράτους, δήμων και περιφερειών, ώστε να περιοριστούν οι επικαλύψεις και τα διοικητικά κενά. Ταυτόχρονα, θεσπίζονται αλλαγές στην οικονομική διαχείριση με στόχο την απλούστευση διαδικασιών και τη βελτίωση της λειτουργικότητας των ΟΤΑ.
Ο νέος Κώδικας στοχεύει, σύμφωνα με το υπουργείο, στην αντιμετώπιση χρόνιων προβλημάτων πολυνομίας, γραφειοκρατίας και καθυστερήσεων, προσφέροντας ένα ενιαίο και πιο λειτουργικό θεσμικό πλαίσιο.
Η διαβούλευση θα διαρκέσει έως τις 4 Ιουνίου 2026 μέσω της πλατφόρμας δημόσιας διακυβέρνησης, ενώ το νομοσχέδιο αναμένεται να κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή εντός του ίδιου μήνα.