Σε μια Τουρκία που ισορροπεί ανάμεσα στη θεσμική κανονικότητα και την πολιτική ακροβασία, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εμφανίζεται αποφασισμένος να μην επιτρέψει η ολοκλήρωση της προεδρικής του θητείας να σηματοδοτήσει και το τέλος της κυριαρχίας του. Με ορίζοντα τις επόμενες εκλογές και υπό το βάρος των συνταγματικών περιορισμών, ο Τούρκος πρόεδρος θέτει σε εφαρμογή μια πολυεπίπεδη στρατηγική θεσμικών ελιγμών και πολιτικών μεταγραφών, επιχειρώντας να αναδιατάξει τους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η αξιοποίηση «παραθύρων» του Συντάγματος και η σταδιακή αποδυνάμωση της αντιπολίτευσης, σε μια σκληρή μάχη εξουσίας όπου το ζητούμενο δεν είναι απλώς η επανεκλογή, αλλά η ίδια η πολιτική του επιβίωση.
Βάσει του ισχύοντος τουρκικού Συντάγματος, ο πρόεδρος μπορεί να υπηρετήσει δύο πενταετείς θητείες. Ο Ερντογάν εξελέγη το 2014, επανεξελέγη το 2018 με το νέο προεδρικό σύστημα και ξανά το 2023, γεγονός που σημαίνει ότι τυπικά διανύει τη δεύτερη και τελευταία του θητεία, η οποία λήγει το 2028. Το άρθρο 101 είναι σαφές ως προς την απαγόρευση τρίτης θητείας.
Ωστόσο, καθοριστικής σημασίας θεωρείται το άρθρο 116, το οποίο προβλέπει ότι σε περίπτωση διάλυσης της Εθνοσυνέλευσης και προκήρυξης πρόωρων εκλογών πριν από τη λήξη της κοινοβουλευτικής περιόδου, η προεδρική θητεία θεωρείται μη ολοκληρωμένη. Έτσι, ανοίγει ο δρόμος για νέα υποψηφιότητα του ίδιου προσώπου, χωρίς αυτή να λογίζεται ως τρίτη θητεία. Πρόκειται για ένα θεσμικό «παραθυράκι» που, υπό προϋποθέσεις, θα μπορούσε να επιτρέψει στον Ερντογάν να παραμείνει στην εξουσία και μετά το 2028.
Για να ενεργοποιηθεί αυτό το σενάριο απαιτείται απόφαση της Εθνοσυνέλευσης με πλειοψηφία 3/5, δηλαδή 360 βουλευτές. Σήμερα, το κυβερνών AKP διαθέτει 275 έδρες, ενώ το εθνικιστικό MHP 47, ανεβάζοντας τη Λαϊκή Συμμαχία στους 322 βουλευτές — 38 λιγότερους από το κρίσιμο όριο. Αυτό εξηγεί την έντονη κινητικότητα των τελευταίων μηνών και την προσπάθεια προσέλκυσης ανεξάρτητων ή αποστασιοποιημένων βουλευτών της αντιπολίτευσης.
Οι πρόσφατες πολιτικές μεταγραφές εντάσσονται σε αυτό το πλαίσιο. Ο βουλευτής Μερσίνης Χασάν Ουφούκ Τσακίρ αποχώρησε από το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) και εντάχθηκε στο AKP, ενώ στο κυβερνών κόμμα προσχώρησαν επίσης ο Ιρφάν Καρατούτλου από το DEVA και ο Ισά Μεσίχ Σαχίν, ιδρυτικό στέλεχος του Κόμματος του Μέλλοντος. Η κυβερνητική παράταξη επιχειρεί έτσι να αποδυναμώσει αριθμητικά και πολιτικά την αντιπολίτευση, διαμορφώνοντας τις προϋποθέσεις για συνταγματικούς ελιγμούς.
Στο φόντο αυτών των εξελίξεων δεσπόζει η υπόθεση του Εκρέμ Ιμάμογλου. Από τις φυλακές της Σηλυβρίας, ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης δηλώνει ότι παραμένει σε θέση να νικήσει τον Ερντογάν ακόμη και «πίσω από τα κάγκελα». Η δίωξή του, με κατηγορίες που επισύρουν βαριές ποινές, αντιμετωπίζεται από την αντιπολίτευση ως απόπειρα πολιτικής εξουδετέρωσης του ισχυρότερου αντιπάλου του προέδρου.
Σε απαντήσεις του προς το Politico, ο Ιμάμογλου κάνει λόγο για «πολιτική πολιορκία», επιμένοντας ότι εξακολουθεί να αποτελεί τον πιο ισχυρό εκλογικό αντίπαλο του Ερντογάν. Όπως υποστηρίζει μέσω των συνεργατών του, ακόμη και μέρος της εκλογικής βάσης του AKP θεωρεί την κράτησή του άδικη και επιζήμια για το κράτος δικαίου.
Συνολικά, οι κινήσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σκιαγραφούν έναν ηγέτη αποφασισμένο να εξαντλήσει κάθε θεσμικό και πολιτικό μέσο για να διατηρηθεί στην εξουσία. Από τα συνταγματικά «παραθυράκια» και τις πολιτικές μεταγραφές έως την πίεση στην αντιπολίτευση, το διακύβευμα είναι σαφές: το 2028 δεν προβάλλει απλώς ως μια ακόμη εκλογική αναμέτρηση, αλλά ως κρίσιμη μάχη για τη συνέχεια του ερντογανικού συστήματος εξουσίας.