Ύστερα από 23 χρόνια στην εξουσία, η πολιτική κυριαρχία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δείχνει για πρώτη φορά να κλονίζεται σοβαρά. Η εμφανής επιδείνωση της υγείας του, σε συνδυασμό με διεθνείς εξελίξεις — όπως η απομάκρυνση του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα και η επικείμενη αλλαγή ηγεσίας στο Ιράν — φέρνουν στο προσκήνιο το ζήτημα της διαδοχής στην Τουρκία. Από τα τέλη του 2025, ο Τούρκος πρόεδρος κινείται συστηματικά για να ελέγξει την επόμενη μέρα.
Η Τουρκία δεν είναι ένας συνηθισμένος διεθνής παίκτης. Παραμένει μέλος του ΝΑΤΟ, ωστόσο υπό την ηγεσία Ερντογάν έχει εξελιχθεί σε παράγοντα που υπονομεύει συστηματικά τα αμερικανικά και ευρωπαϊκά συμφέροντα ασφαλείας. Για τον λόγο αυτό, η επιλογή του διαδόχου του δεν αποτελεί εσωτερική τουρκική υπόθεση, αλλά κρίσιμο γεωπολιτικό ζήτημα που η Ουάσινγκτον δεν μπορεί πλέον να αγνοεί.
Ο επόμενος ηγέτης θα καθορίσει αν η Άγκυρα θα συνεχίσει μια επεκτατική, ιδεολογικά φορτισμένη εξωτερική πολιτική, με φιλοδοξία να αναδειχθεί σε κυρίαρχη μουσουλμανική δύναμη στη Μέση Ανατολή, ή αν θα επιχειρήσει μια δύσκολη επιστροφή στον ρόλο του αξιόπιστου δυτικού συμμάχου.
Ως ο δεύτερος ισχυρότερος στρατός του ΝΑΤΟ, η Τουρκία έχει προκαλέσει επανειλημμένα ρωγμές στη συνοχή της Συμμαχίας. Η αγορά ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων, παρά τις αμερικανικές προειδοποιήσεις, ενίσχυσε τη στρατηγική εξάρτηση από τη Μόσχα. Παράλληλα, η Άγκυρα έχει απειλήσει ανοιχτά την εδαφική και θαλάσσια ακεραιότητα της Ελλάδας και της Κύπρου, ενώ στάθηκε στο πλευρό της Τεχεράνης κατά την καταστολή των ιρανικών διαδηλώσεων.
Στη Συρία, η Τουρκία διατηρεί χιλιάδες στρατιώτες, εδραιώνοντας μια μόνιμη στρατιωτική παρουσία, ενώ η αντιπαράθεσή της με το Ισραήλ για το μέλλον της χώρας δημιουργεί πρωτοφανείς εντάσεις μεταξύ ενός κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ και του εβραϊκού κράτους.
Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι η στάση της Άγκυρας στο ζήτημα της τρομοκρατίας. Ο Ερντογάν έχει εκφράσει ανοιχτά τη στήριξή του στη Χαμάς, την οποία η Τουρκία αντιμετωπίζει ως «αντιστασιακό κίνημα», σε πλήρη αντίθεση με τη γραμμή των υπόλοιπων συμμάχων. Η Κωνσταντινούπολη έχει μετατραπεί σε καταφύγιο για στελέχη της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, προκαλώντας έντονη δυσφορία στην Ουάσινγκτον.
Όλα αυτά γεννούν ένα κρίσιμο ερώτημα: θα μπορούσε μια Τουρκία μετά τον Ερντογάν, υπό λάθος ηγεσία, να εξελιχθεί στη νέα αποσταθεροποιητική δύναμη της Μέσης Ανατολής, στη θέση του Ιράν;
Η απάντηση εξαρτάται απόλυτα από τη διαδοχή. Τα σενάρια πληθαίνουν καθώς η υγεία του προέδρου επιδεινώνεται. Στον τουρκικό Τύπο συζητείται ακόμη και μια δυναστική λύση, με τον γιο του, Μπιλάλ Ερντογάν, να εμφανίζεται ως πιθανός διάδοχος. Παράλληλα, στο εσωτερικό του καθεστώτος ανταγωνίζονται πρόσωπα όπως ο γαμπρός του προέδρου και ισχυρός παράγοντας της αμυντικής βιομηχανίας, Σελτσούκ Μπαϊρακτάρ, και ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν.
Απέναντί τους βρίσκονται δύο κοσμικοί, μεταρρυθμιστικοί πολιτικοί της αντιπολίτευσης: ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου και ο δήμαρχος Άγκυρας Μανσούρ Γιαβάς. Ο Ιμάμογλου φυλακίστηκε το 2025 με κατηγορίες που θεωρούνται πολιτικά υποκινούμενες, ενώ δεν αποκλείεται ανάλογη τύχη και για τον Γιαβάς.
Σε περίπτωση πραγματικά ελεύθερων εκλογών, μια νίκη της αντιπολίτευσης θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά την πορεία της χώρας: απομάκρυνση από εξτρεμιστικές οργανώσεις, αποκατάσταση σχέσεων με τη Δύση και επανατοποθέτηση της Τουρκίας ως πυλώνα ασφάλειας του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, ένα τέτοιο σενάριο προϋποθέτει συνθήκες που σήμερα φαντάζουν εξαιρετικά απίθανες.
Ο Ερντογάν έχει αποδείξει ότι δεν ρισκάρει την επιβίωση του καθεστώτος του, χρησιμοποιώντας τη Δικαιοσύνη, τα μέσα ενημέρωσης και τον εκλογικό μηχανισμό ως εργαλεία ελέγχου. Καθώς οι εσωτερικοί του σύμμαχοι ανταγωνίζονται μεταξύ τους, η πίεση προς τη δημοκρατική αντιπολίτευση εντείνεται, με τη λαϊκή κινητοποίηση να προβάλλει ως ύστατο ανάχωμα.
Κάποτε η Οθωμανική Αυτοκρατορία χαρακτηριζόταν «ο ασθενής της Ευρώπης». Σήμερα, με την εμμονή του στην αναβίωση της αυτοκρατορικής ισχύος, ο Ερντογάν κινδυνεύει να καταστήσει την Τουρκία «τον ασθενή του ΝΑΤΟ». Το μέλλον της χώρας — και η σταθερότητα της περιοχής — θα κριθούν από το ποιος θα τον διαδεχθεί και από το αν η Δύση θα επιλέξει να παρακολουθήσει αμέτοχη.