Νέα στοιχεία ενισχύουν την εικόνα ότι η τουρκική κυβέρνηση βασίζεται ολοένα και περισσότερο στις μυστικές υπηρεσίες για τη διαχείριση της εξουσίας, καθώς ο προϋπολογισμός της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (ΜΙΤ) προβλέπεται να αυξηθεί θεαματικά το 2026, αναφέρει σε δημοσίευμα το nordicmonitor.
Σύμφωνα με επίσημα δημοσιονομικά δεδομένα, η χρηματοδότηση της ΜΙΤ αυξάνεται με ρυθμούς πολύ ταχύτερους από εκείνους των περισσότερων πολιτικών κρατικών φορέων, γεγονός που υπογραμμίζει τον κεντρικό της ρόλο στο μοντέλο διακυβέρνησης που δίνει έμφαση στην ασφάλεια υπό τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Οι πραγματικές δαπάνες της υπηρεσίας ανήλθαν σε 23,9 δισ. τουρκικές λίρες το 2024, αυξήθηκαν σε 28,9 δισ. το 2025 και αναμένεται να εκτοξευθούν στα 39,5 δισ. το 2026. Η τελευταία αύξηση αντιστοιχεί σε ετήσια άνοδο 37%, ενώ σε διάστημα δύο ετών η ονομαστική αύξηση ξεπερνά το 65%.
Η τάση αυτή έρχεται να προστεθεί σε μια ήδη εντυπωσιακή διόγκωση των κονδυλίων. Μόνο το 2024, ο προϋπολογισμός της ΜΙΤ αυξήθηκε κατά περίπου 126% σε σχέση με το 2023, μετά την έγκριση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης.
Ακόμη και αν ληφθεί υπόψη ο υψηλός πληθωρισμός της χώρας, οι αναλυτές εκτιμούν ότι η χρηματοδότηση της υπηρεσίας αυξάνεται και σε πραγματικούς όρους κατά 20% έως 25% την περίοδο 2024–2026. Σε δολάρια, ο ετήσιος προϋπολογισμός εκτιμάται ότι ανεβαίνει από περίπου 750 εκατ. το 2024 σε 1,15–1,25 δισ. το 2026, κατατάσσοντας τη ΜΙΤ μεταξύ των πιο ακριβοπληρωμένων υπηρεσιών πληροφοριών στην περιοχή.
Οι αυξήσεις αυτές συνοδεύονται από περιορισμό της διαφάνειας. Από το 2020, η κυβέρνηση έχει σταματήσει να δημοσιοποιεί αναλυτικές εκθέσεις δαπανών και περιουσιακών στοιχείων της ΜΙΤ, οι οποίες παλαιότερα ελέγχονταν από το Ελεγκτικό Συνέδριο, περιορίζοντας δραστικά τον κοινοβουλευτικό και δημόσιο έλεγχο.
Αν και ο ακριβής αριθμός προσωπικού δεν ανακοινώνεται, εκτιμάται ότι το μόνιμο δυναμικό της υπηρεσίας έχει φτάσει περίπου τις 20.000, υπερδιπλάσιο σε σχέση με πριν από μία δεκαετία. Με την προσθήκη δικτύων πληροφοριοδοτών και συνεργατών στο εσωτερικό και το εξωτερικό, ο συνολικός αριθμός των εμπλεκομένων σε επιχειρήσεις πληροφοριών ενδέχεται να ξεπερνά τις 50.000.
Η ΜΙΤ διαθέτει επίσης πρόσβαση σε κονδύλια εκτός τακτικού προϋπολογισμού. Με νομοθετική ρύθμιση του 2014 απέκτησε δυνατότητα χρηματοδότησης από το Ταμείο Στήριξης Αμυντικής Βιομηχανίας χωρίς τις συνήθεις διαδικασίες διαγωνισμών και ελέγχου, γεγονός που επιτρέπει προμήθειες εξοπλισμού χωρίς δημόσια λογοδοσία. Μόνο το 2024, μεταφέρθηκαν στο ταμείο αυτό σχεδόν 153,5 δισ. λίρες από φορολογικά έσοδα.
Παράλληλα, η υπηρεσία μπορεί να αντλεί πόρους από το αποκαλούμενο «μυστικό κονδύλι» της προεδρίας, το οποίο χρησιμοποιείται για άκρως απόρρητες επιχειρήσεις με εντολή του ίδιου του προέδρου. Οι δαπάνες αυτές δεν δημοσιοποιούνται και δεν υπόκεινται σε κοινοβουλευτικό έλεγχο. Το 2024 διατέθηκαν μέσω αυτού του μηχανισμού 10,48 δισ. λίρες, ενώ μόνο στους πρώτους οκτώ μήνες του 2025 είχαν ήδη δαπανηθεί 7,15 δισ.
Πέρα από τις επίσημες πηγές, αναφορές κάνουν λόγο και για ανεπίσημη χρηματοδότηση μέσω εγκληματικών δραστηριοτήτων, με χρήση εταιρειών-βιτρίνα και κυκλωμάτων που φέρονται να αξιοποιούνται για τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων στο εξωτερικό. Το ίδιο πλαίσιο συνδέεται, σύμφωνα με αναλυτές, με τη μετατροπή της Τουρκίας σε κόμβο διεθνούς οργανωμένου εγκλήματος, καθώς η διαδικασία πολιτογράφησης αλλοδαπών —που απαιτεί έγκριση της ΜΙΤ— φέρεται να χρησιμοποιείται για τη στρατολόγηση προσώπων με εγκληματικό παρελθόν, προσφέροντάς τους προστασία από διώξεις.
Η διεύρυνση των οικονομικών πόρων και των επιχειρησιακών δυνατοτήτων της ΜΙΤ συνοδεύεται και από αλλαγή στον ρόλο της. Πέρα από τη συλλογή πληροφοριών, η υπηρεσία φέρεται να συμμετέχει πλέον σε επιχειρήσεις επιρροής, ψυχολογικές επιχειρήσεις, μυστικές αποστολές και δράσεις αποσταθεροποίησης, εξυπηρετώντας πολιτικούς στόχους της κυβέρνησης.
Η απουσία ουσιαστικού κοινοβουλευτικού ελέγχου, η περιορισμένη δικαστική λογοδοσία και οι συνεχείς αυξήσεις χρηματοδότησης έχουν, σύμφωνα με επικριτές, μετατρέψει τη ΜΙΤ σε εργαλείο πολιτικού ελέγχου και καταστολής.
Τέλος, ο πρόεδρος Ερντογάν ενίσχυσε περαιτέρω τον έλεγχό του επί της υπηρεσίας το 2023, τοποθετώντας στη διεύθυνσή της τον στενό του συνεργάτη Ιμπραήμ Καλίν, πρώην εκπρόσωπο της προεδρίας, ο οποίος θεωρείται ιδεολογικά σκληροπυρηνικός και με αναφορές στον ισλαμικό πολιτικό χώρο.