Η πλασμαφαίρεση είναι μια εξειδικευμένη θεραπευτική μέθοδος που χρησιμοποιείται για την απομάκρυνση παθολογικών ουσιών από το αίμα. Η συγκεκριμένη διαδικασία βρέθηκε στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης μετά τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, ο οποίος υπέστη ανακοπή σε ιδιωτικό ιατρείο, ενώ βρισκόταν σε διαδικασία σχετική με πλασμαφαίρεση.
Η πλασμαφαίρεση, γνωστή διεθνώς ως plasmapheresis ή, όταν συνοδεύεται από αντικατάσταση του πλάσματος, ως θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος (Therapeutic Plasma Exchange – TPE), είναι εξωσωματική θεραπεία κατά την οποία το αίμα του ασθενούς περνά μέσα από ειδικό μηχάνημα.
Κατά τη διαδικασία, το πλάσμα διαχωρίζεται από τα κυτταρικά συστατικά του αίματος και απομακρύνεται. Στη συνέχεια, τα κύτταρα του αίματος επιστρέφουν στον οργανισμό μαζί με κατάλληλο υγρό αντικατάστασης, όπως αλβουμίνη ή πλάσμα, ανάλογα με την πάθηση και το θεραπευτικό πρωτόκολλο.
Στόχος της θεραπείας είναι η ταχεία απομάκρυνση από την κυκλοφορία ουσιών που προκαλούν ή επιδεινώνουν μια νόσο, όπως παθολογικά αντισώματα, ανοσοσυμπλέγματα ή άλλες πρωτεΐνες του πλάσματος.
Πώς πραγματοποιείται η πλασμαφαίρεση
Κατά την πλασμαφαίρεση, αίμα αφαιρείται από τον ασθενή και διοχετεύεται σε ειδικό μηχάνημα αιμαφαίρεσης, όπου γίνεται ο διαχωρισμός του πλάσματος από τα υπόλοιπα συστατικά του.
Τα ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια, καθώς και τα αιμοπετάλια, επιστρέφουν στον οργανισμό, ενώ το πλάσμα απομακρύνεται και, ανάλογα με τη μέθοδο, αντικαθίσταται με κατάλληλο υγρό.
Πρόκειται για διαδικασία που απαιτεί ειδικό εξοπλισμό, κατάλληλη αγγειακή πρόσβαση και εξειδικευμένο ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό.
Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση δεν αποτελεί απλή αιμοληψία ούτε ταυτίζεται με την αιμοκάθαρση. Είναι εξειδικευμένη εξωσωματική θεραπεία, η οποία εφαρμόζεται όταν υπάρχει συγκεκριμένη ιατρική ένδειξη.
Σε ποιες παθήσεις χρησιμοποιείται
Η θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος χρησιμοποιείται σε επιλεγμένες σοβαρές παθήσεις, κυρίως όταν ουσίες που κυκλοφορούν στο πλάσμα συμβάλλουν άμεσα στην εκδήλωση ή την επιδείνωση της νόσου.
Μεταξύ των παθήσεων στις οποίες μπορεί να εφαρμοστεί περιλαμβάνονται συγκεκριμένες αυτοάνοσες, νευρολογικές και αιματολογικές διαταραχές.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι ορισμένες περιπτώσεις μυασθένειας gravis, το σύνδρομο Guillain-Barré και η θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα (TTP).
Στην TTP, η θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος αποτελεί βασικό τμήμα της αντιμετώπισης, ενώ μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε ορισμένες σοβαρές νευρολογικές καταστάσεις, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο από την αρμόδια ιατρική ομάδα.
Πού και υπό ποιες προϋποθέσεις γίνεται
Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση απαιτεί οργανωμένη μονάδα, κατάλληλο εξοπλισμό, εξειδικευμένο προσωπικό και δυνατότητα συνεχούς ιατρικής παρακολούθησης.
Δεν πρόκειται για διαδικασία που μπορεί να πραγματοποιείται χωρίς συγκεκριμένες προϋποθέσεις σε οποιοδήποτε ιατρείο ή διαγνωστικό χώρο.
Η εφαρμογή της εξαρτάται από την ιατρική ένδειξη, τις υποδομές του χώρου και το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, ενώ απαιτείται στενή παρακολούθηση του ασθενούς καθ’ όλη τη διάρκεια της θεραπείας.
Δεν αποτελεί «προληπτικό καθαρισμό» του αίματος
Η πλασμαφαίρεση είναι θεραπευτική ιατρική πράξη με συγκεκριμένες ενδείξεις και δεν αποτελεί γενική μέθοδο «καθαρισμού» ή «αναζωογόνησης» του οργανισμού.
Η απόφαση για την εφαρμογή της λαμβάνεται με βάση τη διάγνωση, την κλινική εικόνα του ασθενούς, τη βαρύτητα της νόσου και τα εκάστοτε θεραπευτικά πρωτόκολλα.
Όπως κάθε εξωσωματική θεραπεία, μπορεί να συνοδεύεται από ανεπιθύμητες ενέργειες και επιπλοκές. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η πτώση της αρτηριακής πίεσης, οι διαταραχές ηλεκτρολυτών, οι αντιδράσεις στο υγρό αντικατάστασης και προβλήματα που σχετίζονται με την αγγειακή πρόσβαση.
Για τον λόγο αυτό απαιτείται στενή ιατρική παρακολούθηση και δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης ενδεχόμενων επιπλοκών.