Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία διεθνούς ενδιαφέροντος κήρυξε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) την πρόσφατη έξαρση του ιού Έμπολα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (ΛΔΚ) και την Ουγκάντα.
Η επιδημία έχει ήδη στοιχίσει τη ζωή σε σχεδόν 90 ανθρώπους, προκαλώντας έντονη ανησυχία στη διεθνή κοινότητα. Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, ο ΠΟΥ διευκρίνισε ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την κήρυξη πανδημίας και απέτρεψε τις χώρες από το να επιβάλουν ταξιδιωτικούς ή εμπορικούς περιορισμούς και κλείσιμο συνόρων.
Η υγειονομική κρίση ξεκίνησε από την πλούσια σε μεταλλεύματα επαρχία Ιτούρι της ανατολικής ΛΔΚ, με τον «ασθενή μηδέν» να εντοπίζεται στο πρόσωπο μιας νοσηλεύτριας στα τέλη Απριλίου. Μέχρι στιγμής, τα Αφρικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (Africa CDC) κάνουν λόγο για 88 θανάτους και εκατοντάδες ύποπτα κρούσματα.
Η διασπορά του ιού ενισχύθηκε καθώς πολλοί ασθενείς ταξίδεψαν εκτός της αρχικής εστίας αναζητώντας ιατρική φροντίδα, με αποτέλεσμα να καταγραφούν περιστατικά τόσο στην πρωτεύουσα Κινσάσα όσο και στη γειτονική Ουγκάντα, όπου σημειώθηκε και ένας θάνατος στην Καμπάλα.
Το συγκεκριμένο ξέσπασμα αποδίδεται στο σπάνιο στέλεχος Bundibugyo, το οποίο παρουσιάζει ποσοστό θνησιμότητας που αγγίζει το 50%. Το γεγονός ότι για το συγκεκριμένο στέλεχος δεν υπάρχει ακόμη εγκεκριμένο εμβόλιο ή ειδική θεραπεία επιτείνει τους φόβους των ειδικών. Εκπρόσωποι των Γιατρών Χωρίς Σύνορα (MSF) χαρακτηρίζουν την ταχύτητα εξάπλωσης και τη γεωγραφική διασπορά του ιού ως εξαιρετικά ανησυχητική.
Οι προσπάθειες των υγειονομικών αρχών για τον περιορισμό της νόσου προσκρούουν σε σημαντικά εμπόδια. Η ανατολική ΛΔΚ μαστίζεται εδώ και τρεις δεκαετίες από ένοπλες συγκρούσεις, με οργανώσεις όπως οι ADF και το κίνημα M23 να μάχονται για τον έλεγχο των ορυχείων της περιοχής.
Η δράση αυτών των ομάδων, σε συνδυασμό με τις συνεχείς μετακινήσεις πληθυσμών και τις υποτυπώδεις υγειονομικές υποδομές, δυσχεραίνει δραματικά το έργο της ιχνηλάτησης και της απομόνωσης των κρουσμάτων.
Μετά την απόφαση του ΠΟΥ, που αποτελεί το δεύτερο υψηλότερο επίπεδο υγειονομικού συναγερμού, ο γενικός διευθυντής του οργανισμού, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, κάλεσε τα γειτονικά κράτη να θέσουν σε ετοιμότητα τους μηχανισμούς διαχείρισης κρίσεων.
Οι οδηγίες περιλαμβάνουν την εντατικοποίηση των ελέγχων στα σημεία διέλευσης και την επιβολή 21 ημερών περιορισμού για όσους έχουν εκτεθεί στον ιό. Ωστόσο, τονίστηκε ότι ο πλήρης αποκλεισμός των συνόρων πρέπει να αποφευχθεί, καθώς ενδέχεται να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτες, ανεπίσημες μετακινήσεις που θα επιδείνωναν το πρόβλημα.
Η ΛΔΚ έχει μακρά και επώδυνη ιστορία με τη συγκεκριμένη νόσο, έχοντας καταγράψει τουλάχιστον 17 εξάρσεις από το 1976, όταν ο ιός ταυτοποιήθηκε για πρώτη φορά. Η χειρότερη περίοδος για τη χώρα ήταν η διετία 2018-2020, όταν έχασαν τη ζωή τους περίπου 2.300 άνθρωποι.