Η σκληρή και απρόβλεπτη διαπραγματευτική στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία κατά τον πρώτο χρόνο της επιστροφής του στον Λευκό Οίκο τού επέτρεψε να αποσπάσει παραχωρήσεις σε διεθνές επίπεδο, φαίνεται πως βρίσκει ισχυρή αντίσταση στην περίπτωση του Ιράν.
Η αμερικανική τακτική, που βασίζεται σε δημόσιες απειλές, τελεσίγραφα και προσωπικές προσβολές, δείχνει να έχει εγκλωβίσει τις δύο πλευρές σε ένα επικίνδυνο τέλμα, υπονομεύοντας τις προσπάθειες για τον τερματισμό μιας σύγκρουσης που συμπληρώνει ήδη έντεκα εβδομάδες και συνεχίζει να κλονίζει την παγκόσμια οικονομία.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι το βασικότερο εμπόδιο για την επίτευξη συμβιβασμού είναι η ανάγκη της ιρανικής ηγεσίας να διασώσει το πολιτικό της κύρος στο εσωτερικό της χώρας. Παρά το γεγονός ότι τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα έχουν εξουθενώσει στρατιωτικά την Ισλαμική Δημοκρατία και έχουν εξοντώσει κορυφαία στελέχη της, η Τεχεράνη διατηρεί ένα πανίσχυρο διαπραγματευτικό χαρτί: τον έλεγχο στο στρατηγικής σημασίας Στενό του Ορμούζ.
Η επιμονή του Τραμπ να απαιτεί μια συνθήκη που θα μοιάζει με ολοκληρωτική παράδοση του Ιράν και απόλυτη νίκη των ΗΠΑ, καθιστά οποιαδήποτε συμφωνία ανέφικτη, καθώς καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να αντέξει το πολιτικό βάρος μιας πλήρους συνθηκολόγησης.
Εσωτερικές πιέσεις για τον Λευκό Οίκο και λεκτική κλιμάκωση
Το παρατεταμένο αυτό αδιέξοδο προκαλεί σοβαρούς τριγμούς και στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται αντιμέτωπος με την κατακόρυφη άνοδο των τιμών στα καύσιμα και τη διολίσθηση της δημοτικότητάς του, την ίδια ώρα που το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα δίνει μάχη για τη διατήρηση του ελέγχου στο Κογκρέσο ενόψει των κρίσιμων ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Παρά τις πιέσεις και τις επικρίσεις, ακόμη και από στελέχη του κινήματος MAGA, ο Λευκός Οίκος υπεραμύνεται της στάσης του, κάνοντας λόγο για «ιστορικό επιτυχημένων συμφωνιών» και υποστηρίζοντας ότι το Ιράν βρίσκεται σε κατάσταση απελπισίας.
Η ρητορική του Τραμπ, πάντως, παραμένει οξυμένη και απρόβλεπτη, με δημόσιες αναφορές που συχνά αιφνιδιάζουν ακόμα και το ίδιο του το επιτελείο. Από τις μεταμεσονύκτιες αναρτήσεις στο Truth Social για «σβήσιμο του ιρανικού πολιτισμού» και τον ξαφνικό αποκλεισμό λιμανιών, μέχρι τις πρόσφατες δηλώσεις του στο Air Force One μετά την επιστροφή του από την Κίνα (όπου το Πεκίνο κράτησε αποστάσεις), ο πρόεδρος των ΗΠΑ συνεχίζει να χρησιμοποιεί βαρείς χαρακτηρισμούς.
Μάλιστα, προκάλεσε διεθνή ανησυχία με πρόσφατη αποστροφή του, όταν δήλωσε ότι αν η εκεχειρία καταρρεύσει, οι δημοσιογράφοι θα το καταλάβουν βλέποντας «μια μεγάλη λάμψη να βγαίνει από το Ιράν» — μια διατύπωση που πολλοί ερμήνευσαν ως έμμεση απειλή για χρήση πυρηνικών.
Διαφορετικοί χρονικοί ορίζοντες και ο κίνδυνος των πυρηνικών
Σύμφωνα με έμπειρους διπλωμάτες, η στρατηγική της «μέγιστης πίεσης» ενδέχεται να επιφέρει τα ακριβώς αντίθετα από τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Αντί να αποτρέψει το Ιράν από την απόκτηση πυρηνικών όπλων, η αίσθηση υπαρξιακής απειλής ίσως το ωθήσει να επιταχύνει το πυρηνικό του πρόγραμμα ως μέσο μόνιμης αποτροπής, ακολουθώντας το μοντέλο της Βόρειας Κορέας.
Επιπλέον, η κρίση επιτείνεται από το γεγονός ότι οι δύο πλευρές λειτουργούν με εντελώς διαφορετική φιλοσοφία χρόνου: ο Τραμπ επιζητά μια άμεση, θεαματική συμφωνία για να προχωρήσει στην εσωτερική του ατζέντα, ενώ η ιρανική διπλωματία είναι ιστορικά προσηλωμένη σε διαπραγματεύσεις βάθους χρόνου, εκτιμώντας ενδεχομένως ότι η απρόβλεπτη συμπεριφορά του Αμερικανού προέδρου αποτελεί ένδειξη πολιτικής κόπωσης και αδυναμίας.