Από τους Ιταλούς οινοπαραγωγούς έως τους γερμανικούς χημικούς ομίλους και τους Ιρλανδούς ποτοποιούς, η απόφαση του Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ να ακυρώσει μεγάλο μέρος των δασμών του Ντόναλντ Τραμπ προκάλεσε ανάμεικτα συναισθήματα στην Ευρώπη: ανακούφιση, αλλά και έντονο προβληματισμό για το τι ακολουθεί.
Η ετυμηγορία, με σαφείς διεθνείς προεκτάσεις, έκρινε παράνομους τους λεγόμενους «ανταποδοτικούς» δασμούς που είχαν επιβληθεί σχεδόν στο σύνολο των εισαγόμενων προϊόντων στις ΗΠΑ, αποδυναμώνοντας βασικό άξονα της εμπορικής πολιτικής Τραμπ. Ωστόσο, δεν επηρεάζονται οι τομεακοί δασμοί – όπως σε αυτοκίνητα, χάλυβα, αλουμίνιο και φαρμακευτικά προϊόντα.
Παρά το γεγονός ότι πολλές επιχειρήσεις χαιρέτισαν την εξέλιξη έπειτα από πολυετείς νομικές μάχες, ευρωπαϊκοί κλαδικοί φορείς προειδοποιούν ότι η απόφαση μπορεί να οδηγήσει σε νέο γύρο αστάθειας, τη στιγμή που οι εμπορικές ισορροπίες είχαν αρχίσει να αποκαθίστανται μετά από δύσκολες διαπραγματεύσεις.
Ο γενικός γραμματέας της ιταλικής ένωσης οινοπαραγωγών UIV, Πάολο Καστελέτι, έκανε λόγο για κίνδυνο «μπούμερανγκ», καθώς –όπως είπε– η έλλειψη σαφούς ρυθμιστικού πλαισίου ενδέχεται να παγώσει παραγγελίες. Οι ΗΠΑ αποτελούν άλλωστε τη σημαντικότερη αγορά για το ιταλικό κρασί, με εξαγωγές που άγγιξαν τα 1,9 δισ. ευρώ το 2024, σχεδόν το ένα τέταρτο του συνόλου.
Φόβοι για επιστροφή δασμών από άλλη «πόρτα»
Πολλές επιχειρήσεις εκτιμούν ότι ο Τραμπ θα επιδιώξει να επαναφέρει αντίστοιχα μέτρα μέσω διαφορετικής νομικής οδού, περιορίζοντας το όφελος από τη δικαστική απόφαση και εντείνοντας τις τριβές με βασικούς εμπορικούς εταίρους.
Ήδη ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε την επιβολή νέου καθολικού δασμού 10% για 150 ημέρες, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο πολυετούς δικαστικής διαμάχης για πιθανές αποζημιώσεις. Όπως δήλωσε, δεν είναι σαφές αν θα επιστραφούν τα έσοδα που εισπράχθηκαν εντός του 2025.
Ο Στιβ Οβάρα, επικεφαλής διεθνούς εμπορίου στη δικηγορική εταιρεία King & Spalding, εκτιμά ότι οποιαδήποτε ελάφρυνση θα είναι προσωρινή. «Το βασικό πρόβλημα είναι η πρόσθετη αβεβαιότητα», σημείωσε, μεταφέροντας την ανησυχία πελατών του από τον βιομηχανικό και τεχνολογικό κλάδο.
«Δεν τελείωσε η δασμολογική σύγκρουση»
Ανάλογο μήνυμα εκπέμπει και ο Βόλφγκανγκ Γκρόσε Εντρουπ, επικεφαλής του γερμανικού συνδέσμου χημικών και φαρμακευτικών προϊόντων VCI, που εκπροσωπεί κολοσσούς όπως η BASF και η Bayer. Όπως υπογράμμισε, η απόφαση δεν σηματοδοτεί επιστροφή στη σταθερότητα, αλλά «έναν νέο γύρο αβεβαιότητας», καθώς νέοι δασμοί μπορούν να επιβληθούν ανά πάσα στιγμή με διαφορετική νομική βάση.
Στον τομέα των μεταφορών, ο Πίτερ Σάντ της πλατφόρμας Xeneta επισημαίνει ότι η ζημιά στις εφοδιαστικές αλυσίδες έχει ήδη γίνει και δύσκολα θα αναστραφεί, με τις επιχειρήσεις να συνεχίζουν τη στρατηγική μείωσης ρίσκου.
Επιφυλακτικότητα σε καλλυντικά και αγροδιατροφή
Η γαλλική ένωση καλλυντικών FEBEA, μέλη της οποίας είναι εταιρείες όπως η L'Oréal, δηλώνει «επιφυλακτική» και αναμένει τις επόμενες κινήσεις της Ουάσινγκτον. «Δεν υπάρχει μαγική λύση για την απαλλαγή από τους δασμούς», τόνισε ο γενικός γραμματέας της ένωσης.
Στην Ιταλία, η αγροτική ένωση Confagricoltura εκτιμά ότι, παρότι η απόφαση αποδυναμώνει τη νομική βάση των δασμών, δημιουργεί νέα αστάθεια σε μια περίοδο που οι εξαγωγείς είχαν αρχίσει να προσαρμόζονται.
Ανάλογη στάση τηρούν και οι Ιρλανδοί παραγωγοί ουίσκι, οι οποίοι αναμένουν τις πολιτικές εξελίξεις, θεωρώντας ότι η διπλωματική οδός και η αποκλιμάκωση θα είναι τελικά καθοριστικές.
Συνολικά, η δικαστική απόφαση μπορεί να ανέτρεψε ένα βασικό εργαλείο της εμπορικής πολιτικής Τραμπ, αλλά για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις η αβεβαιότητα παραμένει – και ίσως εντείνεται.