Ένα νέο, σύνθετο γεωπολιτικό σκηνικό διαμορφώνεται στη μετα-Άσαντ Συρία. Την ίδια εβδομάδα που ρωσικά πολεμικά πλοία κατέπλευσαν στις συριακές ακτές για τον ανεφοδιασμό των βάσεών τους, αντιπροσωπεία 50 αμερικανικών επιχειρήσεων βρισκόταν στη Δαμασκό για συνομιλίες με Σύρους αξιωματούχους στους τομείς των επενδύσεων, της ενέργειας, των τηλεπικοινωνιών και των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών.
Αν και εκ πρώτης όψεως οι δύο αυτές εικόνες δείχνουν ανταγωνιστικές —με τη Ρωσία να παλεύει για τη διατήρηση της στρατιωτικής της παρουσίας και τις ΗΠΑ να διεισδύουν οικονομικά—, αναλυτές επισημαίνουν στο The Media Line ότι η Δαμασκός δεν επιδιώκει την αυτόματη αντικατάσταση της Μόσχας από την Ουάσινγκτον.
Αντίθετα, η συριακή κυβέρνηση επανακαθορίζει τη σχέση της με τη Ρωσία σε πιο περιορισμένους και πραγματιστικούς όρους, χτίζοντας παράλληλα μια ευρύτερη εταιρική σχέση με τις ΗΠΑ.
Νέο πλαίσιο στις σχέσεις με τη Μόσχα
Στις 7 Σεπτεμβρίου, τέσσερα ρωσικά πλοία έφτασαν στο λιμάνι της Ταρτούς, στην πρώτη επιχείρηση ανεφοδιασμού μετά το μνημόνιο συναντίληψης που υπεγράφη τον Αύγουστο.
Με βάση τη νέα αυτή συμφωνία, η Συρία αναλαμβάνει τον έλεγχο όλων των πολιτικών υποδομών (όπως ο εμπορικός προβλήτας της Ταρτούς και ο πολιτικός τομέας του αεροδρομίου της Χμεϊμίμ), ενώ οι ρωσικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις μετατρέπονται σε κοινά κέντρα εκπαίδευσης υπό αυστηρά συριακό έλεγχο.
Ο καθηγητής Μαχμούντ Χαμό αλ-Χάμζα σημειώνει ότι η σχέση δεν είναι πλέον «στρατηγική» αλλά «πραγματιστική», βασισμένη στην αμοιβαία ισοτιμία και την ανεξάρτητη λήψη αποφάσεων από τη Δαμασκό. Αν και η Μόσχα παραμένει υπολογίσιμος παίκτης, η ανεξέλεγκτη επιρροή που απολάμβανε επί καθεστώτος Άσαντ θεωρείται πλέον παρελθόν.
Αμερικανικό επενδυτικό «πράσινο φως»
Την ίδια στιγμή, οι ελληνοαμερικανικές και συριακοαμερικανικές σχέσεις διευρύνονται ραγδαία. Η πρώτη αποστολή του Αμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου κατέφθασε στη Δαμασκό με εκπροσώπους κολοσσών όπως οι Chevron, HKN, Visa και Mastercard.
Η εξέλιξη αυτή ακολουθεί την άρση των συνολικών κυρώσεων των ΗΠΑ το 2025, αλλά και την πρόσφατη διαγραφή της Συρίας από τη λίστα των κρατών που υποστηρίζουν την τρομοκρατία (24 Αυγούστου).
Η στρατηγική της Ουάσινγκτον και οι εσωτερικές πιέσεις
Σύμφωνα με τον πολιτικό αναλυτή Μοχάμεντ Αλάα Γκανέμ, η Ουάσινγκτον επιδεικνύει πραγματισμό: η περιορισμένη ρωσική στρατιωτική παρουσία δεν αποτελεί εμπόδιο, εφόσον δεν επηρεάζει τις αποφάσεις της Δαμασκού.
Προτεραιότητα για τις ΗΠΑ είναι η σταθερότητα, η αποτροπή της τρομοκρατίας και η σταδιακή απομείωση της εξάρτησης της Συρίας από τη Μόσχα, προσφέροντας εναλλακτικές λύσεις στην ενέργεια και την οικονομία.
Η ανάγκη για εναλλακτικές πηγές ενέργειας έγινε επιτακτική μετά τις πρόσφατες διαδηλώσεις στη Συρία για τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων, οι οποίες οφείλονταν σε προβλήματα τροφοδοσίας από τη Ρωσία. Αν και η Μόσχα δυσαρεστείται από την ταχύτητα της αμερικανικής διείσδυσης, η δυνατότητά της να επηρεάσει τις εξελίξεις είναι αισθητά μειωμένη.
Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν ότι όσο η συνεργασία με τις ΗΠΑ επεκτείνεται σε ευαίσθητους τομείς, τόσο θα αυξάνεται ο κίνδυνος απευθείας σύγκρουσης των αμερικανορωσικών συμφερόντων, θέτοντας σε σκληρή δοκιμασία την πολιτική ίσων αποστάσεων της Δαμασκού.