Ένα ευρύ δίκτυο στρατολόγησης «αναλώσιμων» πρακτόρων, που δρούσε σε τουλάχιστον τέσσερις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για λογαριασμό της Μόσχας, φέρνει στο φως αποκαλυπτική δημοσιογραφική έρευνα της Deutsche Welle σε συνεργασία με τρεις ευρωπαϊκούς ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς.
Εγκέφαλος της επιχείρησης φέρεται να είναι ένας Κουβανός με ρωσική υπηκοότητα, ο οποίος κινούσε τα νήματα από το έδαφος της Ρωσίας.
Ο άνδρας, που εμφανιζόταν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με τα ψευδώνυμα «Adrian» και «Dios» (Θεός), δημοσίευε αγγελίες στο Telegram και το Facebook. Παρουσίαζε τις αποστολές ως φαινομενικά αθώες δουλειές για «φωτογράφους» ή αναζητούσε άτομα με στρατιωτική εμπειρία στην παρακολούθηση και την τακτική, προσφέροντας αμοιβές που έφταναν τα 1.500 δολάρια συν μπόνους για κάθε «αποστολή».
Πίσω από το προφίλ του «Dios» οι αρχές ταυτοποίησαν τον Oemis Romagoza Durruthy, ο οποίος ζει στη Ρωσία τα τελευταία επτά χρόνια. Ευρωπαϊκές υπηρεσίες ασφαλείας τον συνδέουν με τη στρατολόγηση τουλάχιστον δώδεκα ατόμων —κυρίως ισπανόφωνων— με σκοπό την πρόκληση εμπρησμών και άλλων ενεργειών δολιοφθοράς.
Αποκαλυπτική της δράσης του δικτύου είναι η περίπτωση του Κολομβιανού πρώην στρατιωτικού Luis Alfonso Murillo Diosa. Ενώ αναζητούσε τρόπο να καταταγεί στον ουκρανικό στρατό, τον προσέγγισε ο «Dios» προτείνοντάς του «ειδικές αποστολές» στην Ευρώπη.
Αφού έφτασε στο Βουκουρέστι, έλαβε εντολή να φωτογραφίσει εγκαταστάσεις πετρελαίου και ανακύκλωσης και στη συνέχεια να τις πυρπολήσει. Ωστόσο, συνελήφθη πριν ολοκληρώσει το χτύπημα και καταδικάστηκε σε έξι χρόνια φυλάκισης.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η Μόσχα έχει στραφεί μαζικά σε τέτοιους «αναλώσιμους πράκτορες» (disposable agents) μέσω διαδικτύου, μετά τις αλλεπάλληλες απελάσεις Ρώσων διπλωματών από την Ευρώπη. Οι στρατολογημένοι σπάνια γνωρίζουν ποιος δίνει τις πραγματικές εντολές.
Μέχρι στιγμής, το συγκεκριμένο δίκτυο συνδέεται με απόπειρες ή επιθέσεις σε Πολωνία, Τσεχία, Ρουμανία και Λιθουανία, ενώ τουλάχιστον εννέα άτομα έχουν συλληφθεί. Ο Κουβανός εγκέφαλος παραμένει ασύλληπτος και θεωρείται πως συνεχίζει να βρίσκεται προστατευμένος εντός της Ρωσίας.