Σε κρίσιμη φάση εισέρχονται οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενόψει της συνόδου κορυφής της 20ής Νοεμβρίου στις Βρυξέλλες, με το ενδεχόμενο πλήρους επανένταξης της Βρετανίας να επιστρέφει στο πολιτικό προσκήνιο. Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα για το Brexit, ο πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ επιδιώκει στενότερους δεσμούς με την ΕΕ, ωστόσο η κυβέρνησή του εμφανίζεται διχασμένη τόσο ως προς την προοπτική επιστροφής όσο και για τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί.
Οι συνομιλίες Λονδίνου και Βρυξελλών επικεντρώνονται, σε αυτή τη φάση, σε συγκεκριμένους τομείς συνεργασίας, όπως η κινητικότητα των νέων, η άμυνα, οι δασμοί και η συμμετοχή της Βρετανίας στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Ωστόσο, πίσω από τις επιμέρους διαπραγματεύσεις αναπτύσσεται μια ευρύτερη πολιτική συζήτηση για τη μελλοντική θέση του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ευρώπη, με τον Μπέρναμ να μην αποκλείει ακόμη και την πλήρη επιστροφή της χώρας στην ΕΕ.
Η σύνοδος της 20ής Νοεμβρίου αναμένεται να αποτελέσει σημαντικό σταθμό για τη στρατηγική του Βρετανού πρωθυπουργού, ο οποίος επιδιώκει να ανοίξει έναν νέο εθνικό διάλογο για τις συνέπειες του Brexit και τις προοπτικές επαναπροσέγγισης με τις Βρυξέλλες.
Διχασμένο το υπουργικό συμβούλιο για την επιστροφή στην ΕΕ
Παρά την προσπάθεια του Άντι Μπέρναμ να επαναφέρει το ζήτημα της ευρωπαϊκής προοπτικής, η κυβέρνησή του δεν εμφανίζει ενιαία στάση.
Σύμφωνα με πληροφορίες της εφημερίδας The i Paper, περίπου 15 από τα 28 μέλη του υπουργικού συμβουλίου υποστηρίζουν την επανένταξη του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ οι υπόλοιποι 13 είτε διαφωνούν είτε δεν έχουν διαμορφώσει οριστική θέση.
Ακόμη και μεταξύ των υπουργών που τάσσονται υπέρ της επιστροφής υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες σχετικά με το χρονοδιάγραμμα, την ανάγκη διεξαγωγής δεύτερου δημοψηφίσματος και τον πολιτικό κίνδυνο αναζωπύρωσης των συγκρούσεων που σημάδεψαν την περίοδο του Brexit.
Ο Μπέρναμ εκτιμά ότι η πλειοψηφία των Βρετανών επιθυμεί πλέον στενότερη σχέση με την Ευρώπη και θεωρεί ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να συμβάλει στην αντιμετώπιση οικονομικών προβλημάτων, ιδιαίτερα της ακρίβειας και του αυξημένου κόστους ζωής.
Στην κυβερνητική συζήτηση εντάσσεται και η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών μέσω της Μάγχης, ένα ζήτημα που εξακολουθεί να προκαλεί έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις.
Παράλληλα, το κόμμα Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ παραμένει σημαντικός εκλογικός αντίπαλος, ιδιαίτερα σε παραδοσιακές περιφέρειες των Εργατικών στη βόρεια Αγγλία, παρά την υποχώρησή του στις δημοσκοπήσεις.
Μετανάστευση και ελεύθερη μετακίνηση: Το μεγαλύτερο εμπόδιο
Το δυσκολότερο ζήτημα στις συνομιλίες αφορά την ελεύθερη μετακίνηση προσώπων, η οποία αποτελεί θεμελιώδη αρχή της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Άντι Μπέρναμ θεωρεί ότι η αποδοχή μεγαλύτερης ελευθερίας μετακίνησης θα μπορούσε να αποτελέσει το σημαντικότερο διαπραγματευτικό αντάλλαγμα για την εξασφάλιση ουσιαστικών παραχωρήσεων από τις Βρυξέλλες.
Η προσέγγιση αυτή, ωστόσο, ενδέχεται να προκαλέσει την αντίδραση της υπουργού Εσωτερικών Σαμπάνα Μαχμούντ, η οποία υποστηρίζει αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική.
Το όριο των ευρωπαϊκών παραχωρήσεων περιέγραψε ο Μισέλ Μπαρνιέ, πρώην επικεφαλής διαπραγματευτής της ΕΕ για το Brexit.
Μιλώντας την Πέμπτη στο Sky News, ο Μπαρνιέ υπογράμμισε ότι η πόρτα της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένει ανοιχτή για το Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά η ελεύθερη μετακίνηση «δεν είναι διαπραγματεύσιμη».
Διευκρίνισε επίσης ότι η υιοθέτηση του ευρώ δεν αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την επανένταξη, σε αντίθεση με την αποδοχή των βασικών κανόνων της ενιαίας αγοράς.
Η θέση αυτή δημιουργεί σημαντικό πολιτικό δίλημμα για τον Μπέρναμ, καθώς η στενότερη οικονομική σχέση με την ΕΕ ενδέχεται να απαιτεί παραχωρήσεις που συγκρούονται με τη μεταναστευτική πολιτική της κυβέρνησής του.
Διαφωνίες στη Ντάουνινγκ Στριτ για την προοπτική επανένταξης
Οι εσωτερικές αντιθέσεις έγιναν περισσότερο εμφανείς μετά τις δημόσιες δηλώσεις του υπουργού Οικονομικών Τζον Χίλι, ο οποίος εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι στην προοπτική επιστροφής της Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ερωτηθείς εάν πιστεύει ότι η χώρα θα επανενταχθεί στην ΕΕ κατά τη διάρκεια της ζωής του, απάντησε:
«Είμαι μεγαλύτερος από τον Άντι Μπέρναμ. Δεν περιμένω να το δω αυτό».
Ο Χίλι πρόσθεσε ότι προτεραιότητά του είναι να αξιοποιήσει στο μέγιστο δυνατό βαθμό τη σημερινή θέση του Ηνωμένου Βασιλείου εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η τοποθέτησή του ήρθε σε αντίθεση με την εκπεφρασμένη επιθυμία του Μπέρναμ να δει τη χώρα να επιστρέφει στην ΕΕ κατά τη διάρκεια της ζωής του.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι δηλώσεις του υπουργού προκάλεσαν ενόχληση στη Ντάουνινγκ Στριτ, καθώς ενισχύουν την εικόνα μιας κυβέρνησης που δεν έχει καταλήξει σε κοινή στρατηγική ενόψει της συνόδου κορυφής.
Ρέιτσελ Ριβς: «Το Brexit έκανε τη Βρετανία φτωχότερη και ασθενέστερη»
Υπέρ της επαναπροσέγγισης με την Ευρωπαϊκή Ένωση τοποθετούνται ολοένα περισσότερα στελέχη των Εργατικών που είχαν συμμετάσχει στην κυβέρνηση του Κιρ Στάρμερ.
Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει η πρώην υπουργός Οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς, η οποία έχει υποστηρίξει ότι το μέλλον της Βρετανίας βρίσκεται εντός της ΕΕ.
Σε άρθρο της στους Sunday Times, το προηγούμενο Σαββατοκύριακο, η Ριβς υποστήριξε ότι το Brexit κατέστησε το Ηνωμένο Βασίλειο «φτωχότερο, ασθενέστερο και λιγότερο ασφαλές».
Παράλληλα, χαιρέτισε την πρωτοβουλία του Άντι Μπέρναμ να επαναφέρει τη συζήτηση για τη μακροπρόθεσμη σχέση της χώρας με την Ευρώπη.
Ωστόσο, απέφυγε να ζητήσει άμεση επανένταξη, επισημαίνοντας ότι οι υποστηρικτές της επιστροφής οφείλουν να παρουσιάσουν πειστικά επιχειρήματα και συγκεκριμένα οφέλη για τους πολίτες.
Η πρώην υπουργός έθεσε δύο βασικές προτεραιότητες για τη σύνοδο της 20ής Νοεμβρίου: την πρόοδο στο προτεινόμενο πρόγραμμα κινητικότητας των νέων και τη στενότερη συνεργασία στον τομέα της άμυνας μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος SAFE.
Η συμμετοχή σε αμυντικές πρωτοβουλίες της ΕΕ θα μπορούσε, σύμφωνα με την ίδια, να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για τις βρετανικές αμυντικές βιομηχανίες.
Στη συζήτηση συμμετέχει και ο πρώην πρωθυπουργός Γκόρντον Μπράουν, ο οποίος διατηρεί ρόλο ειδικού συμβούλου του Μπέρναμ για την παγκόσμια χρηματοοικονομική συνεργασία.
Ο Μπράουν είχε πρωταγωνιστήσει στην εκστρατεία υπέρ της παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά το δημοψήφισμα του 2016.
Την ίδια στιγμή, υψηλόβαθμο στέλεχος των Εργατικών εκτιμά ότι είναι θέμα χρόνου να υπάρξει και σημαντική δημόσια παρέμβαση του πρώην πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ για το μέλλον των σχέσεων Βρετανίας και ΕΕ.
Εκκρεμότητα τα πανεπιστημιακά δίδακτρα των Ευρωπαίων φοιτητών
Ένα ακόμη σημείο διαφωνίας στις διαπραγματεύσεις αφορά το κόστος φοίτησης των Ευρωπαίων φοιτητών στα βρετανικά πανεπιστήμια.
Οι Βρυξέλλες ζητούν άμεση μείωση των διδάκτρων, ενώ η βρετανική κυβέρνηση εμφανίζεται ανοιχτή στο ενδεχόμενο εξίσωσής τους με εκείνα που καταβάλλουν οι εγχώριοι φοιτητές.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι, εάν το Λονδίνο δεν παρουσιάσει πιο ουσιαστικές προτάσεις, οι διαπραγματεύσεις για μια συνολική συμφωνία ενδέχεται να διαρκέσουν αρκετά χρόνια.
Ο παράγοντας Γαλλία και οι εκλογές του 2027
Σημαντικό ρόλο στη μελλοντική πορεία των σχέσεων Ηνωμένου Βασιλείου και Ευρωπαϊκής Ένωσης ενδέχεται να διαδραματίσουν και οι πολιτικές εξελίξεις στη Γαλλία.
Η Μαρίν Λεπέν και η ακροδεξιά Εθνική Συσπείρωση επιδιώκουν να αξιοποιήσουν τη δημοσκοπική τους δυναμική ενόψει των γαλλικών προεδρικών εκλογών του 2027.
Μια ενδεχόμενη επικράτηση της Εθνικής Συσπείρωσης θα μπορούσε να μεταβάλει τις πολιτικές ισορροπίες εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να περιπλέξει τις προσπάθειες επαναπροσέγγισης με το Λονδίνο.
Παράλληλα, αναλυτές εκφράζουν προβληματισμό για το κατά πόσο μια κυβέρνηση των Εργατικών θα μπορούσε να διαμορφώσει στενή συνεργασία με μια ακροδεξιά γαλλική κυβέρνηση.
Με αυτά τα δεδομένα, η σύνοδος κορυφής της 20ής Νοεμβρίου αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία για τον Άντι Μπέρναμ.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός καλείται να αποδείξει ότι η αλλαγή στάσης απέναντι στις Βρυξέλλες μπορεί να οδηγήσει σε συγκεκριμένες συμφωνίες, την ώρα που το ερώτημα της πλήρους επιστροφής στην Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να διχάζει την κυβέρνησή του και το βρετανικό πολιτικό σύστημα.