Σκηνές τρόμου και μαζικής φυγής εκτυλίσσονται στη Νότια Αφρική, καθώς πλησιάζει η 30ή Ιουνίου, μια αυθαίρετη «προθεσμία» που έθεσαν αντιμεταναστευτικές οργανώσεις απαιτώντας την αποχώρηση όλων των παράτυπων μεταναστών.
Η 36χρονη Εσνάτ Τζόζεφ, μητέρα τριδύμων, περιγράφει στο BBC πώς μια ένοπλη ομάδα δέκα ανδρών εισέβαλε στο σπίτι της στο Ντέρμπαν, διατάζοντάς την να εγκαταλείψει τη χώρα και τραυματίζοντας σοβαρά τον σύζυγό της με ματσέτες και μαστίγια.
Η ιστορία της είναι μία από τις χιλιάδες. Περίπου 7.000 μετανάστες, κυρίως από το Μαλάουι, έχουν κατακλύσει ανοιχτούς χώρους γύρω από το Ντέρμπαν αναζητώντας βοήθεια για να επαναπατριστούν, ενώ ήδη χώρες όπως η Γκάνα, η Μοζαμβίκη, η Νιγηρία και η Ζιμπάμπουε οργανώνουν επείγουσες επιχειρήσεις μεταφοράς των πολιτών τους με λεωφορεία και πτήσεις.
Το σύνθημα «Πρέπει να φύγουν» και η οικονομική απόγνωση
Πίσω από το κύμα εχθρότητας βρίσκεται ένα ετερόκλητο μέτωπο οργανώσεων και πολιτικών δυνάμεων που χρησιμοποιούν το σύνθημα «Mabahambe» (Πρέπει να φύγουν). Οι οργανωτές υποστηρίζουν ότι δεν κινούνται από ξενοφοβία αλλά ζητούν την εφαρμογή του νόμου, ισχυριζόμενοι ότι οι μετανάστες επιβαρύνουν τις δημόσιες υπηρεσίες και στερούν θέσεις εργασίας από τους ντόπιους.
Αυτή η ρητορική βρίσκει πρόσφορο έδαφος λόγω της εκρηκτικής οικονομικής κατάστασης στη χώρα. Η ανεργία στη Νότια Αφρική αγγίζει το 32,7%, ενώ μόνο το πρώτο τρίμηνο του 2026 χάθηκαν 350.000 θέσεις εργασίας, αφήνοντας τη νεολαία χωρίς προοπτικές. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγγέλλουν ότι το μεταναστευτικό εργαλειοποιείται επικίνδυνα από πολιτικά κόμματα ενόψει των δημοτικών εκλογών του προσεχούς Νοεμβρίου.
Ο φόβος για αναζωπύρωση των φονικών ταραχών του 2008
Η ανησυχία για γενίκευση της βίας είναι διάχυτη, καθώς η Νότια Αφρική έχει βιώσει ανάλογες αιματηρές εκρήξεις στο παρελθόν. Το 2008, ξενοφοβικά επεισόδια κόστισαν τη ζωή σε 62 ανθρώπους και εκτόπισαν χιλιάδες, ενώ παρόμοια ξεσπάσματα σημειώθηκαν το 2015, το 2016 και το 2019.
Αν και ο πρόεδρος Σίριλ Ραμαφόζα παρενέβη για να κατευνάσει τα πνεύματα, καταδικάζοντας τη μισαλλοδοξία και ξεκαθαρίζοντας ότι κανένας πολίτης δεν νομιμοποιείται να κάνει ελέγχους εθνικότητας στον δρόμο, ο φόβος παραμένει έκδηλος. Καθώς η καταληκτική ημερομηνία της 30ής Ιουνίου πλησιάζει, χιλιάδες ξένοι υπήκοοι ζουν σε καθεστώς τρόμου, με μοναδική τους μέριμνα να καταφέρουν να εγκαταλείψουν τη χώρα με ασφάλεια.