Από την 1η Μαρτίου, το Πεκίνο αποκτά διευρυμένες αρμοδιότητες να απαγορεύει ή να περιορίζει εξαγωγές και διεθνείς συναλλαγές αγαθών και υπηρεσιών που εκτιμάται ότι απειλούν τα συμφέροντα εθνικής ασφάλειας της χώρας. Το νέο θεσμικό πλαίσιο εγκρίθηκε από τη Μόνιμη Επιτροπή του Εθνικού Λαϊκού Κογκρέσου, ενσωματώνοντας ρητά την εθνική ασφάλεια στον πυρήνα της εμπορικής πολιτικής της Κίνας.
Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να οξύνει περαιτέρω τις εμπορικές εντάσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, σε μια αντιπαράθεση που ξεκίνησε επί προεδρίας Ντόναλντ Τραμπ και συνεχίζει να επηρεάζει τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες. Κινεζικές πηγές επισημαίνουν ότι ο αναθεωρημένος νόμος παρέχει νομική κάλυψη για την αναστολή εξαγωγών συγκεκριμένων προϊόντων, στο πλαίσιο της στρατηγικής προστασίας της εγχώριας βιομηχανίας και των κρίσιμων τεχνολογιών. Στις γενικές διατάξεις προστίθεται ρητά η προάσπιση της εθνικής κυριαρχίας, της ασφάλειας και των αναπτυξιακών συμφερόντων.
Παράλληλα, η νέα νομοθεσία προσαρμόζεται στις σύγχρονες μορφές οικονομικής δραστηριότητας, ενισχύοντας τις διασυνοριακές χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και επιταχύνοντας τον ψηφιακό μετασχηματισμό του εμπορίου. Προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη χρήση ηλεκτρονικών εγγράφων μεταφοράς και τιμολόγησης, ενώ εισάγει ρυθμίσεις που ευνοούν το βιώσιμο εμπόριο, με έμφαση σε προϊόντα χαμηλότερου ανθρακικού αποτυπώματος και στη διεθνή συνεργασία για κοινά περιβαλλοντικά πρότυπα.
Αυστηρότερες κυρώσεις και έλεγχος τεχνολογιών
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην αυστηροποίηση των ποινών για παραβιάσεις που αφορούν ελεγχόμενες τεχνολογίες, όπως η μη εξουσιοδοτημένη εισαγωγή ή εξαγωγή απαγορευμένων τεχνολογικών προϊόντων. Το κινεζικό πλαίσιο θυμίζει, σε φιλοσοφία, τις αμερικανικές ρυθμίσεις ελέγχου εξαγωγών που θεσπίστηκαν ήδη από το 1949, επιτρέποντας στην Ουάσιγκτον να περιορίζει τη διάθεση ευαίσθητων αγαθών και τεχνολογιών ακόμη και για μη στρατιωτικές χρήσεις. Στο ίδιο πνεύμα, η αμερικανική πλευρά είχε επικαλεστεί λόγους εθνικής ασφάλειας για την επιβολή υψηλών δασμών στην Κίνα, ως απάντηση στους περιορισμούς του Πεκίνου στις εξαγωγές σπανίων γαιών.
Μειώσεις δασμών σε επιλεγμένα προϊόντα από το 2026
Παρά τη σκλήρυνση στο πεδίο των εξαγωγών, η Κίνα προχωρά σε στοχευμένες ελαφρύνσεις στο μέτωπο των εισαγωγών. Από το 2026, θα μειωθούν οι δασμοί σε 935 προϊόντα, με στόχο την καλύτερη διασύνδεση της εγχώριας με τη διεθνή αγορά. Αν και δεν έχουν δοθεί αναλυτικοί κατάλογοι, οι μειώσεις αφορούν βασικά εξαρτήματα, προηγμένα υλικά και πόρους που κρίνονται αναγκαίοι για την τεχνολογική αυτάρκεια και την πράσινη μετάβαση. Οι προσωρινοί συντελεστές θα διαμορφωθούν χαμηλότερα από εκείνους του καθεστώτος του «μάλλον ευνοούμενου κράτους» του ΠΟΕ.
Ταυτόχρονα, το Πεκίνο διατηρεί ευνοϊκές ρυθμίσεις για τους εμπορικούς του εταίρους, συνεχίζοντας την εφαρμογή συμφωνημένων δασμών με 34 χώρες, αλλά και την πολιτική «μηδενικών δασμών» για 43 λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες με τις οποίες έχει διπλωματικές σχέσεις.
Σύνδεση με το νέο πενταετές σχέδιο
Η δασμολογική αυτή αναπροσαρμογή εντάσσεται στο νέο πενταετές σχέδιο της Κίνας, που δίνει προτεραιότητα στην ποιοτική ανάπτυξη, τον πράσινο μετασχηματισμό και την κοινωνική ευημερία. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι τεχνολογίες αιχμής, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, με τις μειώσεις δασμών σε κρίσιμα υλικά να λειτουργούν ως καταλύτης για την έρευνα, την καινοτομία και την ενίσχυση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της κινεζικής οικονομίας.