Η μαζική είσοδος μεταναστών στους ισπανικούς θύλακες της Θέουτα και της Μελίγια την περασμένη εβδομάδα επανέφερε στο προσκήνιο το ζήτημα του καθεστώτος των δύο αυτόνομων πόλεων και αναζωπύρωσε την αντιπαράθεση μεταξύ Ισπανίας και Μαρόκου.
Σύμφωνα με ανάλυση του Politico, η εξέλιξη αυτή έχει ενισχύσει τις ανησυχίες της Μαδρίτης για το ενδεχόμενο άσκησης υβριδικής πίεσης μέσω των μεταναστευτικών ροών.
Η ταχεία διέλευση δεκάδων χιλιάδων μεταναστών από τα σύνορα προκάλεσε έντονο προβληματισμό στην ισπανική κυβέρνηση, ενώ παράλληλα επανήλθαν οι μαροκινές διεκδικήσεις επί της Θέουτα και της Μελίγια, τις οποίες το Ραμπάτ χαρακτηρίζει «κατεχόμενα εδάφη».
Η συγκυρία θεωρείται ευνοϊκή για το Μαρόκο, καθώς οι σχέσεις του με τις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα μετά την επαναβεβαίωση από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ της αμερικανικής αναγνώρισης της μαροκινής κυριαρχίας στη Δυτική Σαχάρα.
Πρόσθετη ανησυχία στη Μαδρίτη προκάλεσαν αναφορές που αμφισβητούν τον ισπανικό έλεγχο των δύο πόλεων, όχι μόνο από μαροκινά μέσα ενημέρωσης, αλλά και από έκθεση στο αμερικανικό Κογκρέσο, καθώς και δημόσιες τοποθετήσεις Αμερικανών αξιωματούχων.
Ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Μάριο Ντίας-Μπαλάρτ χαρακτήρισε τη Θέουτα και τη Μελίγια ως πόλεις που βρίσκονται σε μαροκινό έδαφος, διευκρινίζοντας πάντως ότι η θέση αυτή δεν συνιστά αλλαγή της επίσημης αμερικανικής πολιτικής.
Η ισπανική κυβέρνηση απάντησε κατηγορηματικά στις αμφισβητήσεις. Η υπουργός Άμυνας Μαργαρίτα Ρόμπλες δήλωσε ότι η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα της Ισπανίας δεν αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης, υπογραμμίζοντας ότι η Θέουτα και η Μελίγια παραμένουν αναπόσπαστα τμήματα της χώρας.
Παρά τις διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης, στον ισπανικό δημόσιο διάλογο εντείνονται οι ανησυχίες για το ενδεχόμενο επανάληψης μιας κατάστασης ανάλογης με την «Πράσινη Πορεία» του 1975, όταν το Μαρόκο κατέλαβε την Ισπανική Σαχάρα αξιοποιώντας τη μεταβατική περίοδο που ακολούθησε την κατάρρευση του καθεστώτος Φράνκο.
Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Ισπανίας, Χοσέ Μανουέλ Γκαρθία-Μαργάγιο, υποστήριξε ότι η Μαδρίτη οφείλει να καταστήσει σαφές πως η κυριαρχία στις δύο πόλεις δεν είναι διαπραγματεύσιμη, επισημαίνοντας ότι, παρά τη σημασία των καλών σχέσεων με το Μαρόκο, υπάρχουν «κόκκινες γραμμές» που δεν μπορούν να παραβιαστούν.
Η Θέουτα και η Μελίγια αποτελούν ισπανικά εδάφη εδώ και αιώνες και είναι πλήρως ενταγμένες τόσο στην Ισπανία όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, μετά την ανεξαρτησία του το 1956, το Μαρόκο διεκδικεί συστηματικά την κυριαρχία τους, χαρακτηρίζοντάς τες αποικιακά κατάλοιπα.
Η ένταση ενισχύεται και από τη μεταβαλλόμενη διεθνή συγκυρία. Αναλυτές εκτιμούν ότι οι ισπανικές ανησυχίες σχετίζονται και με την αβεβαιότητα γύρω από την αντίδραση των συμμάχων της χώρας σε περίπτωση νέας κρίσης, καθώς οι σχέσεις της κυβέρνησης Σάντσεθ με την Ουάσιγκτον έχουν επιβαρυνθεί, ενώ παραμένει ανοικτή η συζήτηση για την εφαρμογή της συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ στην περίπτωση των δύο ισπανικών θυλάκων.
Από την πλευρά της, η ισπανική κυβέρνηση απορρίπτει τα σενάρια περί αδυναμίας και επιμένει ότι η πρόσφατη διαχείριση της κρίσης απέδειξε την ικανότητα της χώρας να προστατεύει τα σύνορά της. Εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών επανέλαβε ότι η ισπανική κυριαρχία στη Θέουτα και τη Μελίγια είναι κατοχυρωμένη από το διεθνές δίκαιο και αναγνωρίζεται διεθνώς