Βαρύ είναι το πλήγμα που δέχεται ο παγκόσμιος κλάδος των αερομεταφορών το 2026, με την πολεμική σύρραξη στο Ιράν και το συνακόλουθο ράλι στις τιμές των καυσίμων να ανατρέπουν τα οικονομικά δεδομένα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η Διεθνής Ένωση Αερομεταφορών (IATA) κατά την Ετήσια Γενική Συνέλευσή της στο Ρίο ντε Τζανέιρο, τα παγκόσμια καθαρά κέρδη του κλάδου αναμένεται να συρρικνωθούν στο μισό, πέφτοντας στα 23 δισεκατομμύρια δολάρια, από 45 δισεκατομμύρια το 2025, ενώ το περιθώριο κέρδους θα περιοριστεί στο ισχνό 2%.
Η οικονομική αιμορραγία αποδίδεται αποκλειστικά στην «εκτόξευση» του ενεργειακού κόστους. Ο συνολικός λογαριασμός για τα καύσιμα αναμένεται να κάνει άλμα 40% και να αγγίξει τα 350 δισεκατομμύρια δολάρια.
Η πρόβλεψη αυτή στηρίζεται στη μέση τιμή του αργού πετρελαίου τύπου Brent στα 95 δολάρια το βαρέλι, έναντι 69 δολαρίων πέρυσι, την ώρα που η τιμή της κυροζίνης καταγράφει ετήσια αύξηση της τάξης του 70%.
Βαρύ το τίμημα για τη Μέση Ανατολή – Ανθεκτική η ζήτηση
Οι αεροπορικές εταιρείες της Μέσης Ανατολής βρίσκονται στο επίκεντρο της κρίσης λόγω των κλειστών εναέριων χώρων, με τις προβλέψεις να κάνουν λόγο για ζημιές ύψους 4,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2026, ανατρέποντας την περσινή κερδοφορία των 7,2 δισεκατομμυρίων.
Παρά το ζοφερό οικονομικό τοπίο, η επιθυμία του κοινού για ταξίδια παραμένει ισχυρή. Τα συνολικά έσοδα θα ενισχυθούν κατά 9,4%, φτάνοντας τα 1.165 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ ο συντελεστής πληρότητας των αεροσκαφών αναμένεται να αγγίξει το ιστορικό υψηλό του 84%.
«Η κατάσταση είναι δύσκολη και οι προοπτικές επιδεινώθηκαν ραγδαία, όμως δεν αντιμετωπίζουμε σε καμία περίπτωση μια κρίση μεγέθους πανδημίας», διευκρίνισε ο απερχόμενος Γενικός Διευθυντής της IATA, Γουίλι Γουόλς.
Αντίμετρα από τις Βρυξέλλες και ελληνική παρέμβαση
Η κρίση έχει σημάνει συναγερμό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία εισάγει το 30% με 40% των αεροπορικών της καυσίμων, με το μισό εξ αυτών να προέρχεται παραδοσιακά από τη φλεγόμενη Μέση Ανατολή.
Ο Έλληνας Επίτροπος Μεταφορών και Βιώσιμου Τουρισμού, Απόστολος Τζιτζικώστας, ανακοίνωσε τη λήψη άμεσων μέτρων, ξεκινώντας με τη δημιουργία ενός «Παρατηρητηρίου Καυσίμων» για τη συνεχή παρακολούθηση της επάρκειας εφοδιασμού, αλλά και τη διερεύνηση εναλλακτικών πηγών προμήθειας, με έμφαση στην αγορά των ΗΠΑ.
Παράλληλα, η Κομισιόν εξετάζει τη θέσπιση υποχρεωτικών αποθεμάτων ασφαλείας αεροπορικού καυσίμου στα κράτη-μέλη. Ήδη έχουν εκδοθεί κατευθυντήριες γραμμές ώστε οι αεροπορικές εταιρείες να προστατεύσουν τις χρονοθυρίδες τους (slots) και να μην χάνουν τα δικαιώματα πτήσεων στην περίπτωση που αναγκαστούν σε περικοπές δρομολογίων λόγω της γεωπολιτικής κρίσης.
Το πραγματικό κόστος για τον επιβάτη
Σύμφωνα με ανάλυση του βελγικού think tank Transport & Environment, η γεωπολιτική υπερτίμηση των ορυκτών καυσίμων επιβαρύνει ήδη κάθε εισιτήριο ενδοευρωπαϊκής πτήσης με περίπου 29 ευρώ επιπλέον.
Το ποσό αυτό, μάλιστα, ξεπερνά κατά πολύ το κόστος που επιφέρουν οι ευρωπαϊκές πράσινες πολιτικές, όπως το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών (ΣΕΔΕ) και ο κανονισμός ReFuelEU Aviation, καταρρίπτοντας το επιχείρημα ότι η κλιματική πολιτική είναι αυτή που ακριβαίνει τα ταξίδια.