Παρά το γεγονός ότι οι μήνες των πολεμικών συγκρούσεων και του ναυτικού αποκλεισμού άφησαν το Ιράν με κατεστραμμένη αεροπορία, το ναυτικό του στον βυθμό του Περσικού Κόλπου και την οικονομία του σε ερείπια, η επόμενη μέρα επιφυλάσσει μια θεαματική ανατροπή.
Όταν καταλαγιάσει η σκόνη, η Τεχεράνη ενδέχεται να βρεθεί σε αισθητά καλύτερη οικονομική μοίρα από εκείνη που βρισκόταν πριν από την έναρξη του πολέμου.
Το μνημόνιο κατανόησης 14 σημείων μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, το οποίο εξασφάλισε το CNN, προβλέπει την αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων, τη μαζική άρση κυρώσεων και μια τεράστια ένεση επενδυτικών μετρητών.
Αν και Αμερικανοί αξιωματούχοι ξεκαθαρίζουν ότι το τελικό κείμενο που θα υπογραφεί την Παρασκευή στην Ελβετία μπορεί να τροποποιηθεί, το προσχέδιο προσφέρει στην ιρανική κυβέρνηση τα εργαλεία για μια ολική οικονομική επανεκκίνηση.
Το «πράσινο φως» για το πετρέλαιο και το τέλος του σκιώδους στόλου
Η βασική οικονομική μηχανή του καθεστώτος, οι εξαγωγές πετρελαίου, αποκαθίσταται πλήρως. Μετά την άρση των περιορισμών, το Ιράν εκτιμάται ότι θα μπορεί να διαθέτει νόμιμα στην αγορά περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα — ποσότητα αυξημένη κατά το ένα τρίτο σε σχέση με την προπολεμική περίοδο. Επιπλέον, λόγω της νομιμότητας των συναλλαγών, δεν θα χρειάζεται πλέον να πουλά με μεγάλες εκπτώσεις μέσω «σκιωδών στόλων» προς την Κίνα.
Το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών αναμένεται να χορηγήσει άμεσα εξαιρέσεις από τις κυρώσεις για τη μεταφορά, την ασφάλιση και τη χρηματοπιστωτική διαχείριση των εσόδων. Η επανεκκίνηση έχει ήδη ξεκινήσει: μετά τον τερματισμό του ναυτικού αποκλεισμού, το Ιράν εξήγαγε αυτή την εβδομάδα 3,8 εκατομμύρια βαρέλια μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Επιστροφή παγωμένων κεφαλαίων άνω των 100 δισ. δολαρίων
Η ρευστότητα της χώρας θα αποκατασταθεί άμεσα με την πλήρη πρόσβαση της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν σε παγωμένα κεφάλαια που βρίσκονται σε διεθνείς τράπεζες.
Οι εκτιμήσεις ανεβάζουν το ύψος αυτών των περιουσιακών στοιχείων μεταξύ 124 και 167 δισεκατομμυρίων δολαρίων (σχεδόν το ένα τέταρτο του προπολεμικού ΑΕΠ της χώρας), με τα πρώτα 12 δισεκατομμύρια να είναι άμεσα διαθέσιμα από το Κατάρ. Η Ουάσιγκτον ξεκαθαρίζει, πάντως, ότι η ροή του χρήματος θα ξεκινήσει μόνο εφόσον το Ιράν υλοποιήσει τις δεσμεύσεις του.
Διεθνές επενδυτικό ταμείο 300 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση
Για την αποκατάσταση των υποδομών (χαλυβουργεία, πετροχημικές εγκαταστάσεις) που επλήγησαν από τα αμερικανικά και ισραηλινά χτυπήματα, η συμφωνία προβλέπει τη δημιουργία ενός επενδυτικού ταμείου ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Σύμφωνα με την κυβέρνηση Τραμπ, το ταμείο θα χρηματοδοτείται από ιδιώτες και ξένους επενδυτές και όχι από τους Αμερικανούς φορολογούμενους.
Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ, από τη σύνοδο της G7, εξέφρασε επιφυλάξεις για το πόσο γρήγορα θα εμπιστευτούν οι ξένοι επενδυτές την Τεχεράνη, σημειώνοντας ότι πολλοί θα περιμένουν πρώτα να δουν δείγματα γραφής από το καθεστώς.
Ανασύνταξη της αγοράς και το φάντασμα της διαφθοράς
Η άρση των κυρώσεων ενδέχεται να επιτρέψει στις ιρανικές τράπεζες και επιχειρήσεις να συναλλάσσονται ελεύθερα με τον υπόλοιπο κόσμο, αν και οι διεθνείς τράπεζες θα ζητήσουν ρητές διαβεβαιώσεις από τις ΗΠΑ για να αποφύγουν μελλοντικά πρόστιμα.
Ήδη, η ισοτιμία του ιρανικού νομίσματος στη μαύρη αγορά παρουσιάζει ελαφρά βελτίωση, γεγονός που ίσως συγκρατήσει τον εφιαλτικό πληθωρισμό της χώρας, ο οποίος τρέχει με 50% (και άνω του 100% στα τρόφιμα) — δεδομένου ότι το 90% των αγαθών εισάγεται. Τα κεφάλαια θα μπορούσαν επίσης να χρηματοδοτήσουν την αποκατάσταση του διαδικτύου και τον εκσυγχρονισμό των πετρελαϊκών υποδομών.
Ωστόσο, οι αναλυτές προειδοποιούν: το βασικό πρόβλημα του Ιράν παραμένει η κρατική κακοδιαχείριση και η διαφθορά. Ιστορικά, ο ιρανικός λαός σπάνια επωφελείται από τέτοιες οικονομικές ενέσεις, καθώς υπάρχει πάντα ο κίνδυνος τα χρήματα να κατευθυνθούν εκ νέου στη χρηματοδότηση της περιφερειακής τρομοκρατίας και της αποσταθεροποίησης στη Μέση Ανατολή.