Σενάρια άμεσης στρατιωτικής επίθεσης με στόχο να στερηθεί το Ιράν κάθε δυνατότητα κατασκευής πυρηνικών όπλων, αλλά και εναλλακτικά σενάρια επέμβασης αργότερα μέσα στο έτος με σκοπό την ανατροπή του επί 48 χρόνια ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, εξετάζουν διεθνείς αναλυτές, επιχειρώντας να αποτιμήσουν το επικρατέστερο ενδεχόμενο.
Η αναζωπύρωση των αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων στο Ιράν, καθώς και η εξαγγελία νέου γύρου διαπραγματεύσεων για την Πέμπτη 26 Φεβρουαρίου στη Γενεύη, συνιστούν κρίσιμες παραμέτρους. Την ίδια στιγμή, οι New York Times επισημαίνουν ότι ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ προετοιμάζει ήδη τη διαδοχή του.
Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν διέταξε προετοιμασίες για όλα τα ενδεχόμενα, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί επανέλαβε, σε συνέντευξή του στο αμερικανικό δίκτυο CBS, ότι η χώρα δεν προτίθεται να παραιτηθεί από αυτό που χαρακτήρισε «δικαίωμά» της να παράγει πυρηνικά καύσιμα, βάσει της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων.
«Συνθηκολόγηση» ζητεί ο Τραμπ
Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται, σύμφωνα με τον απεσταλμένο του Στιβ Γουίτκοφ, «έκπληκτος» που το Ιράν δεν έχει «συνθηκολογήσει», δεδομένης της εκτεταμένης στρατιωτικής ενίσχυσης των ΗΠΑ στην περιοχή.
Αμερικανικές διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι η κυβέρνηση Τραμπ ενδέχεται να επιδιώξει μια περιορισμένη σύγκρουση που θα αναδιαμορφώσει την ισορροπία δυνάμεων χωρίς να εγκλωβίσει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε παρατεταμένο τέλμα. Ως πιθανότερο σενάριο περιγράφεται μια σύντομη στρατιωτική εκστρατεία υψηλής έντασης, με στόχο την αποδυνάμωση της πυραυλικής υποδομής του Ιράν και την υπονόμευση της αποτρεπτικής του ισχύος, μετά τον 12ήμερο πόλεμο με το Ισραήλ τον Ιούνιο του 2025.
Στα ενδεχόμενα «χειρουργικά» πλήγματα που θα μπορούσαν να στοχεύσουν το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης θεωρείται πιθανή και η εκδήλωση ιρανικών αντιποίνων.
Επιλογές, προθεσμίες και πολιτικές αντιδράσεις
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στις 20 Φεβρουαρίου ότι θα αποφασίσει εντός 10 έως 15 ημερών εάν θα διατάξει πλήγματα κατά του Ιράν, σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα.
Υποστήριξε, επίσης, ότι τα δεδομένα άλλαξαν μετά το κίνημα διαμαρτυρίας του Ιανουαρίου στο Ιράν, το οποίο οι δυνάμεις ασφαλείας κατέστειλαν με μεγάλες απώλειες ζωών, επαναλαμβάνοντας ότι επιθυμεί να «βοηθήσει» τον ιρανικό λαό. Κατά τον ίδιο, μια αλλαγή καθεστώτος θα μπορούσε να ενισχύσει τη δυναμική προς την ειρήνη στη Μέση Ανατολή, επικαλούμενος την εκεχειρία στη Γάζα μεταξύ Χαμάς και Ισραήλ.
Από την πλευρά τους, οι Δημοκρατικοί της αντιπολίτευσης εκφράζουν ανησυχία ότι η αμερικανική πολιτική ενδέχεται να οδηγήσει τη χώρα σε ευρύτερη σύγκρουση και ζητούν να υπάρξει προηγούμενη διαβούλευση με το Κογκρέσο, το μόνο όργανο στις Ηνωμένες Πολιτείες που έχει την αρμοδιότητα να κηρύξει πόλεμο.
Πρωτοφανής συγκέντρωση στρατιωτικής ισχύος
Ο αμερικανικός στρατός έχει συγκεντρώσει στην περιοχή τη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη από την περίοδο του πολέμου στο Ιράκ. Στην ανάπτυξη περιλαμβάνονται 13 πολεμικά πλοία, το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln, εννέα αντιτορπιλικά και τρεις φρεγάτες. Παράλληλα, το αεροπλανοφόρο USS Gerald R. Ford διήλθε από το Στενό του Γιβραλτάρ και εισήλθε στη Μεσόγειο την Παρασκευή. Δεκάδες χιλιάδες Αμερικανοί στρατιώτες έχουν αναπτυχθεί σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Ο αντίκτυπος και οι προειδοποιήσεις
Ο Ρίτσαρντ Χάας, πρώην πρόεδρος του Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων των ΗΠΑ, προειδοποίησε ότι μια στρατιωτική επίθεση «θα μπορούσε εξίσου εύκολα να ενισχύσει όσο και να αποδυναμώσει το ιρανικό καθεστώς», τονίζοντας ότι «είναι αδύνατο να προβλεφθεί τι θα επακολουθήσει σε περίπτωση κατάρρευσής του».
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε, σε ακρόαση της Γερουσίας, ότι κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα τι θα συμβεί εάν ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν απομακρυνθεί, αν και εξέφρασε την ελπίδα για ομαλή μετάβαση.
Παράλληλα, αραβικές μοναρχίες του Κόλπου, οι οποίες διατηρούν στενές σχέσεις με το Ιράν, έχουν προειδοποιήσει την Ουάσιγκτον να μην προχωρήσει σε στρατιωτική παρέμβαση, εκφράζοντας φόβους για αντίποινα και γενικευμένη αποσταθεροποίηση.
Η Μόνα Γιακουμπιάν, από το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών, σημείωσε ότι το Ιράν αποτελεί πολύ πιο σύνθετη περίπτωση σε σύγκριση με άλλες χώρες και προειδοποίησε ότι μια «επιδρομή με αποκεφαλισμό της ηγεσίας» θα μπορούσε να οδηγήσει σε σοβαρό εσωτερικό χάος.