Σε μια περίοδο έντονων περιφερειακών αναταράξεων, η νέα κυβέρνηση του Ιράκ επιχειρεί μια εξαιρετικά λεπτή άσκηση ισορροπίας υψηλού ρίσκου. Στο πλαίσιο αυτό, ο ειδικός προεδρικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για το Ιράκ και τη Συρία, Τομ Μπάρακ, συνάντησε στη Βαγδάτη τον νέο Ιρακινό Πρωθυπουργό, Αλί αλ Ζαΐντι.
Στο επίκεντρο της συνάντησης βρέθηκαν ζητήματα ασφαλείας—με κυριότερο τον αφοπλισμό των φιλοϊρανικών πολιτοφυλακών—ενώ ανακοινώθηκε και πρόοδος στις ενεργειακές συμφωνίες με αμερικανικές εταιρείες.
Παρά την ένθερμη υποστήριξη της κυβέρνησης Τραμπ προς τον Ζαΐντι, τον οποίο θεωρεί σύμμαχο κατά της ιρανικής επιρροής, ο νέος Πρωθυπουργός, προερχόμενος από τον επιχειρηματικό κόσμο, δεν έχει πολιτικό παρελθόν που να εγγυάται τις δεσμεύσεις του, ενώ η πολιτική του ισχύς εξαρτάται άμεσα από το «Συντονιστικό Πλαίσιο», μια συμμαχία σιιτικών κομμάτων που πρόσκεινται στην Τεχεράνη.
Ο αφοπλισμός «στα χαρτιά» και η νομική κάλυψη των παραστρατιωτικών
Παρά τις πρόσφατες ανακοινώσεις για αφοπλισμό από την πλευρά φιλοϊρανικών οργανώσεων, όπως η Ασαΐμπ Αχλ αλ Χακ και η Κατάιμπ Ιμάμ Αλί, αλλά και της ανεξάρτητης πολιτοφυλακής Σαράγια αλ Σαλάμ, η Ουάσιγκτον παραμένει εξαιρετικά επιφυλακτική.
Το βασικό πρόβλημα εστιάζεται στις Δυνάμεις Λαϊκής Κινητοποίησης (PMF), έναν επίσημο κρατικό θεσμό ασφαλείας του Ιράκ που αποτελείται κυρίως από αυτές τις πολιτοφυλακές.
Αν και τυπικά υπάγονται στον Πρωθυπουργό, οι οργανώσεις αυτές στην πραγματικότητα εκτελούν εντολές της Τεχεράνης. Ηγέτες των πολιτοφυλακών υπεραμύνονται της νομιμότητας των PMF, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο δήθεν αφοπλισμός αποτελεί απλώς μια προσπάθεια να τεθούν οι μαχητές και τα όπλα τους υπό την επίσημη ομπρέλα των PMF, εξασφαλίζοντας νομικό προκάλυμμα χωρίς να αποδεχθούν τον πραγματικό έλεγχο από το ιρακινό κράτος.
Η απειλή για τις ενεργειακές συμφωνίες
Οι εγγυήσεις ασφαλείας που ζητούν οι ΗΠΑ για την επανέναρξη των δραστηριοτήτων αμερικανικών πετρελαϊκών εταιρειών, όπως οι HKN, Western Zagros και Hunt, παραμένουν μετέωρες όσο οι φιλοϊρανικές ομάδες διατηρούν τον οπλισμό τους.
Οι ομάδες αυτές έχουν στοχεύσει επανειλημμένα αμερικανικές εγκαταστάσεις στο παρελθόν, ενώ οι επιθέσεις τους, σε συνδυασμό με τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, είχαν οδηγήσει σε κλείσιμο πολλών ιρακινών πετρελαιοπηγών.
Η Βαγδάτη καταδικάζει τις επιθέσεις, αλλά αδυνατεί να τις αποτρέψει, γεγονός που καθιστά τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις αναξιόπιστες για τους ξένους επενδυτές.
Οι απαιτήσεις της Ουάσιγκτον για διαφάνεια
Ενόψει της προγραμματισμένης επίσκεψης του Ζαΐντι στην Ουάσιγκτον, η αμερικανική πλευρά πιέζει για ένα σαφές χρονοδιάγραμμα αφοπλισμού, ζητώντας λεπτομέρειες για την τύχη των όπλων και των μαχητών.
Οι ΗΠΑ θεωρούν απαραίτητη τη σταδιακή διάλυση των PMF, καθώς και την επέκταση των απαγορεύσεων για στελέχη που συνδέονται με πολιτοφυλάκες, ώστε να μην καταλαμβάνουν κρίσιμες διοικητικές θέσεις στα κρατικά υπουργεία.
Παράλληλα, το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών εξετάζει τη χρήση εργαλείων κατά της διαφθοράς, όπως οι κυρώσεις Magnitsky, για να πλήξει Ιρακινούς αξιωματούχους που εκμεταλλεύονται τις θέσεις τους προς όφελος των πολιτοφυλακών και της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.