Οι μαζικές κινητοποιήσεις στο Ιράν όχι μόνο δεν κοπάζουν, αλλά ενισχύονται περαιτέρω, ιδίως μετά τη σύλληψη και απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο, εξέλιξη που είχε ιδιαίτερη συμβολική βαρύτητα για την Τεχεράνη, καθώς η Βενεζουέλα θεωρείται βασικός της σύμμαχος στον δυτικό κόσμο.
Παρότι οι διαδηλώσεις που εκδηλώνονται σε δεκάδες πόλεις δεν φτάνουν το μέγεθος εκείνων του 2022, αποκτούν ιδιαίτερη σημασία λόγω της γεωγραφικής τους εξάπλωσης και του δυσμενούς διεθνούς περιβάλλοντος για το Ιράν. Η Τεχεράνη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σειρά γεωπολιτικών απωλειών: η Χεζμπολάχ και η Χαμάς έχουν υποστεί σοβαρά πλήγματα, οι Χούθι στην Υεμένη βρίσκονται σε δυσχερή θέση, ενώ η πτώση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία εντείνει την αποδυνάμωση του λεγόμενου «άξονα της αντίστασης».
Το θεοκρατικό καθεστώς έχει ήδη επιλέξει τη σκληρή καταστολή ως απάντηση, επιβάλλοντας περιορισμούς στο διαδίκτυο και κάνοντας χρήση πραγματικών πυρών κατά διαδηλωτών. Την ώρα που ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν επιχειρεί να ανοίξει δίαυλο διαλόγου, ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ αποδίδει τις κινητοποιήσεις σε «ξένες παρεμβάσεις» και προειδοποιεί για περαιτέρω βία.
Σύμφωνα με τον διευθυντή του Cosmo Center for Arab World Studies, Μπέρναρντ Σέλουαν Χούρι, η ενδεχόμενη κατάρρευση του καθεστώτος προϋποθέτει την ύπαρξη μιας αξιόπιστης εναλλακτικής δύναμης απέναντι στους Φρουρούς της Επανάστασης, καθώς και μιας αντιπολίτευσης ικανής να εγγυηθεί την ασφάλεια. Όπως σημειώνει, οι διαδηλωτές στερούνται ενιαίας πολιτικής ηγεσίας, γεγονός που συνιστά βασικό αδύναμο σημείο του κινήματος.
Κομβικό ρόλο στο σύστημα εξουσίας διαδραματίζουν οι Φρουροί της Επανάστασης, οι οποίοι ελέγχουν τον μηχανισμό ασφαλείας και τις στρατιωτικές δομές της χώρας. Ευρωπαίοι διπλωμάτες επισημαίνουν ότι η πραγματική πρόκληση δεν είναι η αντικατάσταση του Χαμενεΐ, αλλά η αποδόμηση ενός βαθιά ιδεολογικοποιημένου μηχανισμού, για τον οποίο δεν έχει διαμορφωθεί αξιόπιστη εναλλακτική.
Στο εσωτερικό των διαδηλώσεων διακρίνονται δύο βασικά ρεύματα: εκείνοι που διεκδικούν βελτίωση των οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών, σε ένα περιβάλλον ανεξέλεγκτου πληθωρισμού και νομισματικής κατάρρευσης, και όσοι επιζητούν ριζική πολιτική αλλαγή. Παράλληλα, δεν αποκλείεται η παρουσία οργανωμένων ομάδων με εξωτερική υποστήριξη, γεγονός που ενισχύει τις κατηγορίες της Τεχεράνης περί ξένης ανάμειξης.
Το ενδεχόμενο αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης παραμένει ανοιχτό, με τον πρόεδρο Τραμπ να έχει απειλήσει με δυναμική αντίδραση σε περίπτωση συνέχισης της καταστολής. Ωστόσο, αναλυτές υπενθυμίζουν ότι μια εξωτερική επίθεση συχνά ενισχύει την εσωτερική συνοχή ενός κράτους, ενώ το Ιράν εμφανίζεται κοινωνικά και θεσμικά πιο συνεκτικό απ’ όσο εκτιμάται. Παράλληλα, η εθνοτική πολυμορφία της χώρας καθιστά τον κίνδυνο αποσταθεροποίησης ιδιαίτερα επικίνδυνο, με απρόβλεπτες συνέπειες.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ διατηρούν ανοιχτούς λογαριασμούς με την Τεχεράνη από το 1979, όμως μια επιχείρηση ανάλογη με εκείνη κατά του Μαδούρο θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη. Το Ιράν διαθέτει σημαντικές αμυντικές δυνατότητες και ενδεχομένως πυρηνική ισχύ, γεγονός που καθιστά κάθε στρατιωτική επιλογή υψηλού ρίσκου.
Παρά τις σημερινές εντάσεις, στο παρελθόν υπήρξαν παράθυρα ειρηνικής προσέγγισης, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την πυρηνική συμφωνία του 2015 επί προεδρίας Ομπάμα, η οποία άνοιξε τον δρόμο για επενδύσεις και οικονομική συνεργασία. Η ακύρωσή της από τον Τραμπ στην πρώτη του θητεία θεωρείται από διπλωματικούς κύκλους χαμένη ευκαιρία, που θα μπορούσε να είχε μετασχηματίσει σταδιακά τη χώρα χωρίς να αλλάξει κατ’ ανάγκη την πολιτική της ηγεσία.