Όταν ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ κήρυξε τον πόλεμο στο Ιράν, το αφήγημα της Ουάσινγκτον έκανε λόγο για μια αστραπιαία και σαρωτική επικράτηση. Δύο μήνες μετά, ο ενθουσιασμός των πρώτων ημερών έχει δώσει τη θέση του σε ένα εξαντλητικό στρατηγικό αδιέξοδο.
Οι εχθροπραξίες έχουν πρακτικά βαλτώσει, τα απτά οφέλη για τις ΗΠΑ αγνοούνται και μια σύγκρουση που αρχικά διαφημίστηκε ως "περιορισμένης κλίμακας" απειλεί πλέον να παρασύρει ολόκληρο τον πλανήτη σε μια δίνη απρόβλεπτων συνεπειών.
Σύμφωνα με διεθνείς αναλυτές, σε αυτόν τον πόλεμο δεν υπάρχουν πραγματικοί νικητές, παρά μόνο κράτη και βιομηχανίες που προσπαθούν να διαχειριστούν ή να εκμεταλλευτούν τις παράπλευρες απώλειες.
Ο Βαρύς Φόρος Αίματος και το Παγκόσμιο Οικονομικό Σοκ
Το μεγαλύτερο και πιο τραγικό τίμημα της σύγκρουσης καταβάλλουν, ως συνήθως, οι άμαχοι. Ο ιρανικός λαός βρίσκεται εγκλωβισμένος σε μια διπλή, θανατηφόρα μέγγενη. Από τη μία πλευρά, οι σαρωτικοί βομβαρδισμοί των ΗΠΑ και του Ισραήλ έχουν κοστίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους καταστρέφοντας ζωτικές υποδομές, ενώ από την άλλη, υφίσταται την αμείλικτη εγχώρια καταστολή.
Το καθεστώς, υπό τον νέο Ανώτατο Ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, απαντά στις εσωτερικές πιέσεις με μαζικές εκτελέσεις αντιφρονούντων, διακοπές του διαδικτύου και περαιτέρω φτωχοποίηση του πληθυσμού.
Την ίδια στιγμή, ο λαός του Λιβάνου βιώνει μια άνευ προηγουμένου ανθρωπιστική κρίση. Μετά τη δολοφονία του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, η σύγκρουση μεταξύ Χεζμπολάχ και Ισραήλ αναζωπυρώθηκε βίαια, οδηγώντας σε ισοπέδωση ολόκληρων χωριών στον νότο, μαζικούς εκτοπισμούς εκατοντάδων χιλιάδων αμάχων και χιλιάδες νεκρούς, σε μια ζοφερή επανάληψη του σκηνικού καταστροφής που εκτυλίχθηκε στη Γάζα.
Σε στενά περιφερειακό επίπεδο, οι χώρες του Κόλπου βλέπουν τη σταθερότητα δεκαετιών να καταρρέει. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα πλήττονται συστηματικά από ιρανικά αντίποινα με drones και πυραύλους που απειλούν ευθέως τον τουρισμό και το εμπόριό τους. Επιπλέον, το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ από την Τεχεράνη στραγγαλίζει τις οικονομίες του Ιράκ, του Κατάρ και του Κουβέιτ, προκαλώντας την άμεση υποβάθμιση των αναπτυξιακών τους προοπτικών από το ΔΝΤ.
Το ωστικό κύμα, ωστόσο, έχει φτάσει και στη Δύση. Ο αμερικανικός λαός επωμίζεται ήδη το τεράστιο κόστος μέσω του αυξημένου πληθωρισμού, των εκρηκτικών τιμών στα καύσιμα και στα αεροπορικά εισιτήρια, με την καταναλωτική εμπιστοσύνη να καταβαραθρώνεται. Ταυτόχρονα, ολόκληρη η παγκόσμια οικονομία κλυδωνίζεται.
Οι καταναλωτές σε Ασία, Αφρική και Λατινική Αμερική στενάζουν υπό το βάρος των ανατιμήσεων σε ενέργεια και τρόφιμα, αναγκάζοντας το ΔΝΤ να αναθεωρήσει επί τα χείρω τις προβλέψεις του για την παγκόσμια ανάπτυξη και να προειδοποιήσει για ραγδαία αύξηση του πληθωρισμού.
Οι παίκτες στο μεταίχμιο: Μεταξύ νίκης και συντριβής
Η τελική έκβαση της σύγκρουσης παραμένει ένας περίπλοκος γρίφος για τους βασικούς πρωταγωνιστές. Ο Ντόναλντ Τραμπ βλέπει τα ποσοστά αποδοχής του να κατακρημνίζονται επικίνδυνα στο 37%, καθώς ο παρατεταμένος πόλεμος και η αυξανόμενη ακρίβεια δυσαρεστούν τους ψηφοφόρους. Διπλωματικά δείχνει πλέον αποδυναμωμένος, παρότι διατηρεί τη θεωρητική ελπίδα μιας τελικής συνθηκολόγησης της Τεχεράνης υπό το βάρος των πιέσεων.
Για το Ισραήλ και τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, η αρχική στρατηγική νίκη της υποβάθμισης της ιρανικής στρατιωτικής ισχύος επισκιάζεται πλέον από την εντεινόμενη ανασφάλεια στα βόρεια σύνορα από τις επιθέσεις της Χεζμπολάχ, τη δραματική επιδείνωση της διεθνούς εικόνας της χώρας και την πεποίθηση των ίδιων των Ισραηλινών ότι, πρακτικά, ο πόλεμος δεν κερδίζεται.
Στην αντίπερα όχθη, το ιρανικό καθεστώς, παρά τις βαρύτατες απώλειες κορυφαίων στελεχών του, επιβιώνει. Οι νέοι ηγέτες του εμφανίζονται ακόμη πιο ριζοσπαστικοί και, επιβάλλοντας de facto αποκλεισμό στο Στενό του Ορμούζ, απέδειξαν διεθνώς ότι διαθέτουν την ικανότητα να κρατούν σε ομηρία την παγκόσμια οικονομία, αποκτώντας έτσι ένα νέο, ισχυρό διπλωματικό χαρτί.
Ακόμη και η Ουκρανία βρίσκεται σε μια εξαιρετικά ιδιότυπη θέση. Βραχυπρόθεσμα, η προσοχή της Δύσης και τα κρίσιμα αμερικανικά οπλικά συστήματα έχουν στραφεί στη Μέση Ανατολή, αποδυναμώνοντας την άμυνα του Κιέβου απέναντι στη Ρωσία.
Μακροπρόθεσμα, ωστόσο, η τεχνογνωσία της Ουκρανίας στην αντιμετώπιση των ιρανικών drones τής προσφέρει ένα απρόσμενο διπλωματικό πλεονέκτημα, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες, προσοδοφόρες στρατηγικές συμμαχίες με τις χώρες του Κόλπου.
Οι σιωπηροί κερδισμένοι του γεωπολιτικού Χάους
Μέσα στο κλίμα γενικευμένης παγκόσμιας αβεβαιότητας, ορισμένες δυνάμεις και κλάδοι αποκομίζουν τεράστια οφέλη. Η Κίνα αναδεικνύεται ίσως στον μεγαλύτερο κερδισμένο της κρίσης. Έχοντας προνοήσει να διαφοροποιήσει τις ενεργειακές της πηγές και να επενδύσει μαζικά στις ανανεώσιμες, αντέχει τους κραδασμούς της αγοράς πετρελαίου.
Παράλληλα, εκμεταλλεύεται στο έπακρο το τεράστιο διπλωματικό κόστος που υφίστανται οι ΗΠΑ για να αυτοπροβληθεί ως παγκόσμιος ειρηνοποιός, επωφελούμενη στρατηγικά από την αναγκαστική απομάκρυνση κρίσιμων αμερικανικών δυνάμεων από τον Ινδο-Ειρηνικό.
Η Ρωσία βλέπει τα κρατικά ταμεία της να γεμίζουν ξανά χάρη στις εκτοξευμένες τιμές πετρελαίου και λιπασμάτων. Αυτό κατέστη δυνατό και χάρη στην προσωρινή χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων στον ενεργειακό της τομέα, προκειμένου να συγκρατηθούν οι παγκόσμιες τιμές, παρά τα σημαντικά πλήγματα που υφίστανται τα ρωσικά διυλιστήρια από τις αδιάκοπες ουκρανικές επιθέσεις.
Στον αμιγώς επιχειρηματικό τομέα, οι κολοσσοί των ορυκτών καυσίμων καταγράφουν αστρονομικά υπερκέρδη που αναμένεται να αγγίξουν τα 94 δισεκατομμύρια δολάρια, προκαλώντας όμως διεθνείς αντιδράσεις για επιβολή έκτακτης φορολογίας. Αντίστοιχη άνθηση γνωρίζουν και οι βιομηχανίες κατασκευής όπλων και drones, καθώς οι παγκόσμιες αμυντικές δαπάνες ξεπερνούν πλέον κάθε ιστορικό ρεκόρ.
Τέλος, η ίδια η ενεργειακή κρίση λειτουργεί ως ισχυρός επιταχυντής για τον κλάδο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Χώρες και θεσμοί, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, επισπεύδουν ραγδαία τη μετάβασή τους στην πράσινη ενέργεια σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια να απεξαρτηθούν από την εξαιρετικά ασταθή αγορά των ορυκτών καυσίμων, έστω κι αν έρχονται αντιμέτωποι με το αυξημένο κόστος των απαιτούμενων πρώτων υλών.