Μετά την Ελλάδα και την Αίγυπτο έρχονται η Ιταλία και η Τυνησία να απορρίψουν, μέσω επιστολών που κατέθεσαν στον ΟΗΕ, τις μονομερείς διεκδικήσεις της Λιβύης για την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ).
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική διπλωματία, καθώς η αμφισβήτηση των λιβυκών θέσεων πλέον δεν περιορίζεται μόνο στην Αθήνα και το Κάιρο, αλλά επεκτείνεται και σε δύο ακόμη γειτονικές χώρες της Μεσογείου.
Θυμίζουμε ότι η Λιβύη με ρηματική διακοίνωσή της στον ΟΗΕ το 2025 καθόριζε μονομερώς την ΑΟΖ της στη βάση του Τουρκολιβυκού Μνημονίου και άλλων αυθαίρετων ερμηνειών των προβλέψεων του Δικαίου της Θάλασσας την οποία εχει ήδη απορρίψει η Ελλάδα.
Η λιβυκή ρηματική διακοίνωση της 27ης Μαΐου 2025, η οποία συνοδευόταν και από χάρτη, είχε προκαλέσει από την πρώτη στιγμή την εντονότατη αντίδραση της Ελλάδας, καθώς αποτύπωνε την προσπάθεια επιβολής του τουρκολιβυκού μνημονίου νοτίως της Κρήτης, με τρόπο που οδηγούσε σε σφετερισμό μεγάλου μέρους της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Η έγερση ζητημάτων για την αυθαίρετη και μονομερή οριοθέτηση της Λιβύης και από δύο ακόμη γειτονικές χώρες, όπως η Ιταλία και η Τυνησία (με την οποία μάλιστα είχε προσφύγει από κοινού στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, το οποίο εξέδωσε και σχετική απόφαση), είναι ενισχυτική των προσπαθειών της Ελλάδας να προχωρήσει η διαδικασία των συνομιλιών και να οδηγηθεί η διαφορά για την οριοθέτηση στη Χάγη. Ηδη έχουν υπάρξει δύο γύροι συνομιλιών με την κυβέρνηση της Τρίπολης, με επικεφαλής της ελληνικής ομάδας την υφυπουργό Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, ενώ το θεμα εχει τεθεί και στον ιδιο τον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, ηγέτη της Ανατολικής Λιβύης από τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη στην πρόσφατη επίσκεψή του στη Βεγγάζη.
Η Αθήνα απέναντι στις κινήσεις αυτές της Λιβύης, που είναι αποτέλεσμα της υπογραφής του τουρκολιβυκού μνημονίου, έχει επιβάλει τετελεσμένα επί του πεδίου με τη χάραξη και αδειοδότηση των δύο οικοπέδων νοτίως της Κρήτης στη Chevron, με τρόπο που επικαλύπτεται σημαντικό μέρος της περιοχής που παρουσιάζεται ως λιβυκή ΑΟΖ βάσει του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Ενώ και δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης τα δύο άλλα οικόπεδα ακολουθούν τη μέση γραμμή, όπως μονίμως έχει ορίσει η Ελλάδα, ελλείψει συμφωνίας με τη Λιβύη, στη βάση των προβλέψεων του Δικαίου της Θάλασσας και με πλήρη υπολογισμό των ελληνικών νησιών και νησίδων στην περιοχή.
Το γεγονός ότι η Λιβύη σε όλα τα οικόπεδα τα οποία έχει χαράξει και προσφέρει για έρευνες σε ξένες εταιρείες έχει αποδεχθεί την ελληνική προσέγγιση για τη μέση γραμμή έχει δημιουργήσει πάντως ένα θετικό προηγούμενο για τη χώρα μας.
Ωστόσο, καθώς δεν διαφαίνεται δυνατότητα προσέγγισης ώστε να υπάρξει συμφωνία, η προοπτική σύνταξης συνυποσχετικού για την παραπομπή της διαφοράς στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης αποτελεί προτεραιότητα για την Ελλάδα, καθώς εκ των πραγμάτων θα τεθεί στην κρίση του δικαστηρίου και η νομιμότητα του ίδιου του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Η αμφισβήτηση των λιβυκών κινήσεων πλέον όχι μόνο από την Ελλάδα και την Αίγυπτο, αλλά και από την Ιταλία και την Τυνησία ενισχύει σημαντικά την ελληνική θέση.
Η ιταλική παρέμβαση για ΑΟΖ
Με επιστολή προς τον ΟΗΕ στις 26 Μαΐου 2026, η Ιταλία απέρριψε τις λιβυκές διεκδικήσεις, επισημαίνοντας ότι το εξωτερικό όριο της υφαλοκρηπίδας που προβάλλει η Τρίπολη παραβιάζει τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της Ρώμης, όπως αυτά απορρέουν από το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η ιταλική πλευρά επικαλείται μάλιστα την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης του 1985 στην υπόθεση Λιβύης-Μάλτας, υποστηρίζοντας ότι η νέα λιβυκή οριοθέτηση επιχειρεί να μετακινήσει προς βορρά τα όρια, επηρεάζοντας περιοχές ιταλικών συμφερόντων.
Παράλληλα, η Ρώμη καλεί τη Λιβύη να προσέλθει σε διάλογο και διαπραγματεύσεις με τις γειτονικές χώρες, προκειμένου να επιλυθούν οι εκκρεμότητες σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες.
Η αντίδραση της Τυνησίας
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η Τυνησία, η οποία με δική της ρηματική διακοίνωση στον ΟΗΕ, τον Απρίλιο του 2026, χαρακτήρισε παράνομη και υπερβολική τη μονομερή οριοθέτηση της Λιβύης.
Η Τύνιδα υποστηρίζει ότι οι λιβυκές κινήσεις έρχονται σε αντίθεση τόσο με την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης του 1982 για την υφαλοκρηπίδα Τυνησίας-Λιβύης όσο και με τη συμφωνία εφαρμογής που υπέγραψαν οι δύο χώρες το 1988.
Παράλληλα, η Τυνησία απορρίπτει πλήρως τα εξωτερικά όρια της λιβυκής ΑΟΖ και καλεί την Τρίπολη σε έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.