Ένα εναλλακτικό μοντέλο για την επιτάχυνση της διεύρυνσης σχεδιάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το οποίο θα επιτρέπει στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες να απολαμβάνουν σημαντικά οικονομικά οφέλη προτού γίνουν πλήρη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στόχος των Βρυξελλών είναι να δοθούν άμεσα κίνητρα στις ενδιαφερόμενες χώρες, χωρίς ωστόσο να γίνει καμία έκπτωση στα αυστηρά κριτήρια που απαιτούνται για την τελική εισδοχή τους.
Η νέα αυτή προσέγγιση, που ονομάζεται «σταδιακή ενσωμάτωση», προβλέπει ότι οι υποψήφιες χώρες θα ανταμείβονται οικονομικά ανάλογα με την πρόοδο των μεταρρυθμίσεών τους. Έτσι, θα αποκτούν σταδιακά πρόσβαση σε ευρωπαϊκά κονδύλια χρηματοδότησης, σε προνομιακές εμπορικές συμφωνίες, αλλά και σε συγκεκριμένους τομείς της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς.
Σε αντίθεση με παλαιότερα σενάρια που εξέταζαν την παραχώρηση πολιτικών δικαιωμάτων πριν από την ολοκλήρωση της ενταξιακής πορείας, το τρέχον σχέδιο εστιάζει αποκλειστικά στην οικονομική στήριξη. Η πρόταση κερδίζει έδαφος, καθώς Γαλλία και Γερμανία εμφανίζονται θετικές, ενώ το ζήτημα αναμένεται να συζητηθεί στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προς το τέλος του έτους.
Η γεωπολιτική πίεση που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έκανε τις Βρυξέλλες να συνειδητοποιήσουν την ανάγκη να κρατήσουν ζωντανό το ενδιαφέρον χωρών όπως η Ουκρανία και η Μολδαβία, για τις οποίες η πλήρης ένταξη απέχει ακόμη αρκετά χρόνια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Μολδαβία, η οποία έχει ήδη ενταχθεί στον Ενιαίο Χώρο Πληρωμών σε Ευρώ (SEPA) και στις ευρωπαϊκές ρυθμίσεις για την περιαγωγή κινητής τηλεφωνίας.
Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Ένωση θωρακίζει τις διαδικασίες της. Η επίτροπος Διεύρυνσης, Μάρτα Κος, επεξεργάζεται αυστηρούς μηχανισμούς ελέγχου, οι οποίοι θα προβλέπουν βαριές κυρώσεις για τα νέα κράτη-μέλη εάν αυτά εμφανίσουν οπισθοδρόμηση σε θέματα δημοκρατικών θεσμών και κράτους δικαίου μετά την επίσημη ένταξή τους στο ευρωπαϊκό μπλοκ.