Μέσα σε μόλις έντεκα ημέρες, ο πρόεδρος της Λευκορωσίας, Αλεξάντρ Λουκασένκο, βρέθηκε στο επίκεντρο ενός έντονου παρασκηνιακού πολέμου. Αναγκάστηκε να υποχωρήσει κρυφά σε ένα τελεσίγραφο της Ουκρανίας, κλήθηκε εσπευσμένα για εξηγήσεις από τον Βλαντιμίρ Πούτιν και τελικά ταξίδεψε στο Πεκίνο αναζητώντας στήριξη.
Αυτό το πυκνό πρόγραμμα αποκαλύπτει τις απεγνωσμένες προσπάθειες του Λευκορώσου ηγέτη να ισορροπήσει ανάμεσα σε τρεις διαφορετικές δυνάμεις για να εξασφαλίσει την πολιτική του επιβίωση.
Η σιωπηρή υποχώρηση στο τελεσίγραφο του Ζελένσκι
Όλα ξεκίνησαν στις 19 Ιουνίου, όταν ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι απηύθυνε ένα δημόσιο και πολύ συγκεκριμένο τελεσίγραφο στο Μινσκ. Ζήτησε από τον Λουκασένκο να απενεργοποιήσει τέσσερις σταθμούς αναμετάδοσης ρωσικών σημάτων κοντά στα σύνορα, οι οποίοι καθοδηγούσαν τα ρωσικά drones Shahed εναντίον ουκρανικών πόλεων. Σε αντίθετη περίπτωση, το Κίεβο ξεκαθάρισε ότι θα τους κατέστρεφε με στρατιωτικά μέσα εντός μίας εβδομάδας.
Η αντίδραση του Λουκασένκο ήταν άμεση αλλά αθόρυβη. Χωρίς να παραδεχθεί τίποτα δημόσια, συμμορφώθηκε με το αίτημα και μέχρι τις 22 Ιουνίου οι σταθμοί σταμάτησαν να λειτουργούν, κάτι που επιβεβαίωσε και η ουκρανική πλευρά.
Μάλιστα, πριν πετάξει για τη Μόσχα, ο Λουκασένκο ζήτησε από τον Ρώσο πρεσβευτή «να μην παρασύρει» τη Λευκορωσία στον πόλεμο, δείχνοντας ότι προσπαθεί να κρατήσει αποστάσεις από το Κρεμλίνο.
Τι συνέβη στο Βαλντάι έμεινε στο Βαλντάι
Αυτή η αυτόνομη κίνηση του Λουκασένκο προκάλεσε την αντίδραση της Μόσχας. Στις 26 Ιουνίου, ο Λευκορώσος ηγέτης μετέβη στη ρωσική προεδρική κατοικία στο Βαλντάι για ένα διήμερο απόλυτης μυστικότητας.
Το προεδρικό αεροσκάφος έκλεισε τους πομπούς του στον αέρα, δρόμοι αποκλείστηκαν και η συνάντηση επιβεβαιώθηκε από το Κρεμλίνο κατόπιν εορτής, χωρίς κοινές δηλώσεις, υπογραφές εγγράφων ή συνέντευξη Τύπου.
Αυτή η απόλυτη σιωπή μαρτυρά σοβαρή διαφωνία. Ο Πούτιν πιέζει για μεγαλύτερη λευκορωσική εμπλοκή, την ώρα που η Μόσχα έχει ήδη αναπτύξει στη Λευκορωσία το νέο υπερηχητικό πυραυλικό σύστημα Oreshnik, το οποίο μπορεί να πλήξει νατοϊκούς στόχους και αλλάζει τις ισορροπίες στην Ευρώπη.
Η υποχώρηση του Λουκασένκο στον Ζελένσκι έδειξε στον Πούτιν ότι το Μινσκ προσπαθεί ακόμα να κρατήσει κάποια δικά του περιθώρια ελιγμών, γεγονός που προκάλεσε την πίεση της Μόσχας.
Σωσίβιο στο Πεκίνο για την επιβίωση του καθεστώτος
Μόλις 72 ώρες μετά το Βαλντάι, ο Λουκασένκο προσγειώθηκε στο Πεκίνο. Ο Σι Τζινπίνγκ τον υποδέχθηκε θερμά, με το κινεζικό Υπουργείο Εξωτερικών να δηλώνει ότι οι σχέσεις τους βρίσκονται σε «ιστορικό υψηλό».
Για τον Λουκασένκο, η Κίνα αποτελεί το μοναδικό σοβαρό αντίβαρο οικονομικής και πολιτικής απεξάρτησης από τη Μόσχα, καθώς το διμερές εμπόριο ξεπερνά πλέον τα 5 δισεκατομμύρια δολάρια.
Για το Πεκίνο, όμως, το ενδιαφέρον είναι κυρίως γεωστρατηγικό και κατασκοπευτικό. Η Λευκορωσία συνορεύει με τρία κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, την Πολωνία, τη Λιθουανία και τη Λετονία.
Η πρόσβαση στις υποδομές επιτήρησης του Μινσκ προσφέρει στην Κίνα ένα πολύτιμο σημείο παρακολούθησης των στρατιωτικών κινήσεων της Συμμαχίας. Παράλληλα, το Πεκίνο συνεχίζει την τακτική της «ουδετερότητας», στηρίζοντας τη ρωσική πολεμική οικονομία, ενισχύοντας τους συμμάχους της και προσφέροντας ταυτόχρονα υπηρεσίες μεσολαβητή με το ελάχιστο δυνατό πολιτικό κόστος.
Αυτό το 11ήμερο διπλωματικό σπριντ δείχνει έναν ηγέτη που παλεύει να μείνει όρθιος. Ο Λουκασένκο χρειάζεται τη Ρωσία για να κρατηθεί στην εξουσία, την Κίνα για να μην τον καταπιεί πλήρως η Μόσχα, και την Ουκρανία για να μην μετατραπεί η χώρα του σε άμεσο στρατιωτικό στόχο. Πρόκειται για μια εξαιρετικά εύθραυστη ισορροπία που γίνεται όλο και πιο δύσκολο να διατηρηθεί.