Για μεγάλο διάστημα στην Οτάβα επικρατούσε η εκτίμηση ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αφήσει πίσω του τις προκλητικές αναφορές περί μετατροπής του Καναδά στην 51η πολιτεία των ΗΠΑ, απορροφημένος από τις ανατροπές στην Ουάσιγκτον και το παγκόσμιο εμπόριο. Όπως όμως επισημαίνει σε σημερινή ανάλυσή του το Bloomberg, αυτή η αίσθηση ασφάλειας καταρρέει.
Η αιφνιδιαστική σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, σε συνδυασμό με την επιθετική ρητορική του Τραμπ για την κατάληψη της Γροιλανδίας, λειτούργησαν ως καμπανάκι για τον Καναδά. Οι πολίτες και η πολιτική ηγεσία αναγκάζονται πλέον να αντιμετωπίσουν σοβαρά παλαιότερες απειλές του Αμερικανού προέδρου που έως πρόσφατα θεωρούνταν υπερβολές ή διαπραγματευτικά πυροτεχνήματα.
Η διακήρυξη της κυβέρνησης Τραμπ ότι «αυτό είναι το ημισφαίριό μας» δίνει νέο βάρος σε δηλώσεις περί προσάρτησης του Καναδά, οι οποίες δεν εκλαμβάνονται πλέον ως προσωπικές προσβολές προς τον Τζάστιν Τριντό ή ως μοχλός πίεσης στον εμπορικό πόλεμο με τον σημερινό πρωθυπουργό, Μαρκ Κάρνεϊ.
Χαρακτηριστικό του κλίματος είναι άρθρο μεγάλης καναδικής εφημερίδας που έγινε viral, προειδοποιώντας ακόμη και για το ενδεχόμενο «στρατιωτικού εξαναγκασμού». Οι συντάκτες του καλούν τη χώρα να αντλήσει διδάγματα από την άμυνα της Φινλανδίας απέναντι στη Ρωσία, να ενισχύσει τις δομές πολιτικής προστασίας, να χαράξει εθνική στρατηγική για drones στα πρότυπα της Ουκρανίας και, κυρίως, να εξετάσει σενάρια που μέχρι πρότινος θεωρούνταν αδιανόητα.
Όπως τονίζει ο ακαδημαϊκός Τόμας Χόμερ-Ντίξον, στόχος είναι να αλλάξουν οι υπολογισμοί στην Ουάσιγκτον: αν ποτέ επιχειρηθεί στρατιωτική πίεση, το κόστος θα πρέπει να είναι απαγορευτικό.
Οι ανησυχίες αυτές εντείνονται καθώς ο Τραμπ εμφανίζεται διατεθειμένος να επιβάλει τον έλεγχο —ακόμη και με στρατιωτικά μέσα— σε περιοχές όπως η Γροιλανδία, μια δημοκρατική, στρατηγικής σημασίας περιοχή, μέλος του ΝΑΤΟ. Ο Καναδάς, σημειώνουν αναλυτές, πληροί τα ίδια ακριβώς χαρακτηριστικά.
Στην Οτάβα, πολλοί αξιωματούχοι δυσκολεύονται να αποδεχθούν ότι οι σχέσεις με τις ΗΠΑ έχουν φτάσει σε αυτό το σημείο. Ο πρώην σύμβουλος ασφαλείας Ουέσλεϊ Ουάρκ χαρακτηρίζει τις κινήσεις του Τραμπ στη Βενεζουέλα και τη Γροιλανδία ως τα «τελευταία προειδοποιητικά σήματα» ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν λειτουργούν πλέον όπως στο παρελθόν.
Το πώς μπορεί να αντιδράσει ο Καναδάς παραμένει ασαφές. Ο Μαρκ Κάρνεϊ εξελέγη με υπόσχεση να σταθεί απέναντι στον Τραμπ, ωστόσο αποφεύγει τη μετωπική σύγκρουση, επιδιώκοντας ταυτόχρονα μεγαλύτερη εμπορική διείσδυση στην Κίνα για να περιορίσει την εξάρτηση από τις ΗΠΑ.
Οι περισσότεροι ειδικοί θεωρούν απίθανη μια άμεση στρατιωτική εισβολή, όμως βλέπουν ως ρεαλιστικότερο σενάριο έναν οικονομικό πόλεμο. Όπως επισημαίνει η καθηγήτρια Στεφανί Κάρβιν, υπάρχει πλέον ο φόβος ότι η Ουάσιγκτον θα μπορούσε, ανά πάσα στιγμή, να παραλύσει την καναδική οικονομία, ανάλογα με τις διαθέσεις του προέδρου.
Ακόμη πιο ανησυχητικό θεωρείται το ενδεχόμενο μιας «παρέμβασης ανάγκης» των ΗΠΑ —για παράδειγμα μετά από μια μεγάλη κρίση υποδομών— που θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μόνιμη παρουσία. Με ένοπλες δυνάμεις κάτω των 100.000 ανδρών και περιορισμένους πόρους, ο Καναδάς μοιάζει ευάλωτος, ενώ το βασικό ερώτημα παραμένει: πώς αποτρέπεις έναν γείτονα που δείχνει να μην αναγνωρίζει πια σύνορα;