Κλιμακώνεται η ένταση στις σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών με ευρωπαίους συμμάχους, μετά τις νέες δηλώσεις του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο απόσυρσης αμερικανικών στρατευμάτων από την Ιταλία και την Ισπανία.
Μία ημέρα αφότου ανέφερε ότι εξετάζει τη μείωση της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στη Γερμανία, ο Τραμπ, απαντώντας σε σχετική ερώτηση, εμφανίστηκε ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι σε Ρώμη και Μαδρίτη. «Γιατί να μην το κάνω; Η Ιταλία δεν μας έχει βοηθήσει καθόλου και η Ισπανία ήταν απαίσια», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα ασκήσει κριτική στους συμμάχους του ΝΑΤΟ, κατηγορώντας τους για περιορισμένη συμβολή στις ναυτικές επιχειρήσεις στα Στενά του Ορμούζ, σε μια περίοδο αυξημένης έντασης στη Μέση Ανατολή.
Από την ιταλική πλευρά, ο υπουργός Άμυνας Γκουίντο Κροσέτο απέρριψε τις αιτιάσεις της Ουάσινγκτον, τονίζοντας ότι η Ιταλία έχει συμβάλει ενεργά σε αποστολές προστασίας της ναυσιπλοΐας, κάτι που, όπως υποστήριξε, έχει αναγνωριστεί από τον αμερικανικό στρατό. Παράλληλα, δήλωσε ότι δεν κατανοεί τα κίνητρα πίσω από τις απειλές περί αποχώρησης.
Στην Ιταλία σταθμεύουν περίπου 13.000 Αμερικανοί στρατιωτικοί σε επτά ναυτικές βάσεις, με τη βάση της Σιγονέλα στη Σικελία να βρίσκεται στο επίκεντρο των εξελίξεων. Η Ρώμη φέρεται να αρνήθηκε πρόσφατα τη διέλευση αμερικανικών στρατιωτικών αεροσκαφών προς τη Μέση Ανατολή, επικαλούμενη διαδικαστικά ζητήματα, καθώς το σχετικό αίτημα υποβλήθηκε καθυστερημένα.
Οι υφιστάμενες συμφωνίες μεταξύ των δύο χωρών προβλέπουν τη χρήση των βάσεων για σκοπούς εκπαίδευσης και υλικοτεχνικής υποστήριξης, όχι όμως ως κόμβους για επιχειρήσεις μεταφοράς οπλισμού, εκτός εξαιρετικών περιπτώσεων.
Οι σχέσεις μεταξύ Ρώμης και Ουάσινγκτον επιβαρύνθηκαν περαιτέρω και σε πολιτικό επίπεδο, μετά από δημόσια τοποθέτηση της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι, η οποία επέκρινε πρόσφατες δηλώσεις του Τραμπ σε σχέση με τον Πάπα.
Στην Ισπανία, δεν υπήρξε άμεση επίσημη αντίδραση. Ωστόσο, η Μαδρίτη έχει ήδη απαγορεύσει τη χρήση κοινών στρατιωτικών βάσεων για επιχειρήσεις που σχετίζονται με το Ιράν, ενώ έχει εκφράσει έντονη αντίθεση στις στρατιωτικές επιλογές των ΗΠΑ στην περιοχή.
Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ισπανία επικεντρώνεται κυρίως σε δύο βάσεις στην Ανδαλουσία: τον ναυτικό σταθμό της Ρότα και την αεροπορική βάση του Μορόν. Οι εγκαταστάσεις αυτές θεωρούνται στρατηγικής σημασίας για τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ σε Ευρώπη και Αφρική, καθώς και για τη συνολική παρουσία τους στη Μεσόγειο και τον Ατλαντικό.
Στα τέλη του 2025, περισσότεροι από 3.800 Αμερικανοί στρατιωτικοί βρίσκονταν στην Ισπανία, ωστόσο η στάση της ισπανικής κυβέρνησης έχει οδηγήσει στη μεταφορά μέρους των αμερικανικών δυνάμεων και μέσων.
Η ένταση μεταξύ Ουάσινγκτον και Μαδρίτης είχε ήδη ενισχυθεί όταν ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ απέρριψε πρόταση για αύξηση των αμυντικών δαπανών των χωρών του ΝΑΤΟ στο 5% του ΑΕΠ, χαρακτηρίζοντάς την υπερβολική και αντιπαραγωγική.
Παράλληλα, ο Τραμπ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι εξετάζει ακόμη και το ενδεχόμενο αποχώρησης των Ηνωμένων Πολιτειών από το ΝΑΤΟ, επικαλούμενος την άρνηση ευρωπαίων συμμάχων να συμμετάσχουν ενεργά στις επιχειρήσεις κατά του Ιράν και στη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Ωστόσο, ένα τέτοιο ενδεχόμενο θεωρείται εξαιρετικά δύσκολο να υλοποιηθεί, καθώς απαιτείται αυξημένη κοινοβουλευτική πλειοψηφία στις Ηνωμένες Πολιτείες ή σχετική απόφαση του Κογκρέσου.