Η εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου δεν είχε ως μοναδική συνέπεια την απώλεια του ελέγχου του Κογκρέσου για τον Ντόναλντ Τραμπ. Δημιούργησε παράλληλα τις προϋποθέσεις για ένα εκτεταμένο κύμα κοινοβουλευτικών ερευνών, το οποίο απειλεί να μετατρέψει τα δύο τελευταία χρόνια της προεδρικής του θητείας σε μια συνεχή πολιτική και θεσμική αντιπαράθεση.
Όπως μεταδίδουν τα Reuters και Associated Press, οι Δημοκρατικοί σχεδιάζουν να επαναφέρουν στο προσκήνιο μια σειρά από ανοιχτές υποθέσεις, που αφορούν τις επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειας Τραμπ, τις επενδύσεις στα κρυπτονομίσματα, τα αρχεία του Τζέφρι Επστάιν, τον Έλον Μασκ, αλλά και τις οικονομικές συμφωνίες της αμερικανικής κυβέρνησης με μεγάλες επιχειρήσεις.
Οι έρευνες αναμένεται να καλύψουν ένα ευρύ δίκτυο προσώπων που βρίσκονται κοντά στον πρόεδρο, από συγγενείς και πολιτικούς συνεργάτες μέχρι επιχειρηματίες, δωρητές και κυβερνητικούς αξιωματούχους.
Το κλίμα που προμηνύεται αποτυπώθηκε ήδη πριν ολοκληρωθεί η καταμέτρηση των ψήφων. «Βρείτε δικηγόρο», ήταν το χαρακτηριστικό μήνυμα του Δημοκρατικού βουλευτή Ρόμπερτ Γκαρσία, ο οποίος αναμένεται να αναλάβει την προεδρία της Επιτροπής Εποπτείας της Βουλής. Από την πλευρά του, ο γερουσιαστής Ρον Γουάιντεν έδωσε το στίγμα των επόμενων κινήσεων με μία μόνο λέξη: «Κλητεύσεις».
Στο επίκεντρο οι επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειας Τραμπ
Πρώτη προτεραιότητα των Δημοκρατικών αναμένεται να αποτελέσουν οι επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειας Τραμπ κατά τη δεύτερη προεδρική θητεία του. Βασικός στόχος είναι να διαπιστωθεί εάν ιδιωτικά οικονομικά συμφέροντα επηρέασαν αποφάσεις της κυβέρνησης ή εάν επιχειρήσεις που συνδέονται με τον Αμερικανό πρόεδρο απέκτησαν προνομιακή μεταχείριση λόγω της πολιτικής του θέσης.
Ιδιαίτερη προσοχή αναμένεται να δοθεί στις επενδύσεις σε κρυπτονομίσματα, στις διεθνείς συμφωνίες στον τομέα των ακινήτων, καθώς και στις επιχειρηματικές δραστηριότητες των γιων του, Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ και Έρικ Τραμπ.
Σημαντική θέση στην ατζέντα έχει η World Liberty Financial, η εταιρεία κρυπτονομισμάτων που συνδέεται με την οικογένεια Τραμπ και τον ειδικό απεσταλμένο της κυβέρνησης για την Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, Στιβ Γουίτκοφ. Οι Δημοκρατικοί επιδιώκουν να εξετάσουν τις οικονομικές συναλλαγές της εταιρείας, αλλά και το ενδεχόμενο σύγκρουσης συμφερόντων ανάμεσα στις ιδιωτικές επενδύσεις και την αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Στο μικροσκόπιο αναμένεται να βρεθούν και οι δραστηριότητες του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του προέδρου. Η εταιρεία του, Affinity Partners, είχε εξασφαλίσει επένδυση ύψους δύο δισεκατομμυρίων δολαρίων από το κρατικό επενδυτικό ταμείο της Σαουδικής Αραβίας.
Οι Δημοκρατικοί δεν προεξοφλούν ότι οι συγκεκριμένες δραστηριότητες συνιστούν παρανομία. Επιδιώκουν, ωστόσο, να αποκτήσουν πρόσβαση σε έγγραφα, οικονομικά δεδομένα και μαρτυρίες, προκειμένου να διαπιστώσουν εάν υπήρξαν παρατυπίες ή αθέμιτες διασυνδέσεις.
Επανέρχεται στο προσκήνιο η υπόθεση Επστάιν
Ένα από τα πλέον ευαίσθητα πολιτικά ζητήματα που σχεδιάζουν να ανακινήσουν οι Δημοκρατικοί είναι η υπόθεση του Τζέφρι Επστάιν.
Οι κοινοβουλευτικές επιτροπές αναμένεται να εξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο το υπουργείο Δικαιοσύνης διαχειρίστηκε την υπόθεση, τη διαδικασία δημοσιοποίησης των σχετικών αρχείων, καθώς και τις αποφάσεις που ελήφθησαν για τη διατήρηση ή τη δημοσιοποίησή τους.
Παράλληλα, στο πλαίσιο των ερευνών προβλέπεται να εξεταστεί ο ρόλος τραπεζών που φέρονται να αγνόησαν προειδοποιητικές ενδείξεις σχετικά με τις οικονομικές συναλλαγές του Επστάιν, ο οποίος είχε καταδικαστεί για σεξουαλικά εγκλήματα και βρέθηκε νεκρός στο κελί του.
Η επαναφορά της υπόθεσης αναμένεται να ασκήσει νέα πίεση στον Λευκό Οίκο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχουν παρουσιαστεί νέα αποδεικτικά στοιχεία για εμπλοκή του Τραμπ στις εγκληματικές δραστηριότητες του Επστάιν. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αρνηθεί κατηγορηματικά οποιαδήποτε συμμετοχή του στις παράνομες ενέργειες του χρηματιστή.
Έλον Μασκ, DOGE και συμβάσεις με επιχειρηματικούς ομίλους
Σημαντικό κεφάλαιο των ερευνών αφορά και τον Έλον Μασκ, ο οποίος είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στην κυβερνητική πρωτοβουλία DOGE για την αναδιοργάνωση και τη συρρίκνωση του ομοσπονδιακού κράτους.
Οι Δημοκρατικοί θέλουν να εξετάσουν τον τρόπο λειτουργίας του μηχανισμού, τις αποφάσεις για περικοπές δαπανών και προσωπικού, τις αναδιαρθρώσεις υπουργείων και κρατικών υπηρεσιών, καθώς και πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων.
Την ίδια στιγμή, στο επίκεντρο αναμένεται να βρεθούν επιχειρηματίες, εργολάβοι και δωρητές που διατηρούν σχέσεις με την κυβέρνηση και συμμετέχουν σε έργα της, μεταξύ των οποίων η κατασκευή της νέας αίθουσας δεξιώσεων στον Λευκό Οίκο.
Ο Δημοκρατικός βουλευτής Τζάρεντ Χάφμαν έχει εκφράσει την πρόθεση να διερευνήσει τόσο τις συγκεκριμένες κατασκευαστικές παρεμβάσεις όσο και τη συμμετοχή μελών της οικογένειας Τραμπ σε συμφωνίες αξιοποίησης ορυκτών πόρων.
Οι έλεγχοι ενδέχεται να επεκταθούν και σε επιχειρήσεις που έχουν αναλάβει ομοσπονδιακές συμβάσεις, με στόχο να αποσαφηνιστεί εάν οι οικονομικές τους σχέσεις με την κυβέρνηση επηρέασαν τη λήψη αποφάσεων.
Οι κλητεύσεις και το ενδεχόμενο τρίτης παραπομπής
Η μεγαλύτερη αλλαγή που προκύπτει από το εκλογικό αποτέλεσμα αφορά τις θεσμικές δυνατότητες των Δημοκρατικών. Από τον Ιανουάριο του 2027 θα έχουν την πλειοψηφία και στα δύο νομοθετικά σώματα του Κογκρέσου, αποκτώντας τον έλεγχο των κοινοβουλευτικών επιτροπών.
Αυτό σημαίνει ότι θα μπορούν να απαιτούν την παράδοση εγγράφων, να καλούν κυβερνητικούς αξιωματούχους και επιχειρηματίες για κατάθεση και να εκδίδουν κλητεύσεις, διευρύνοντας σημαντικά το πεδίο του ελέγχου τους.
Κομβικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσουν η Επιτροπή Εποπτείας της Βουλής, υπό τον Ρόμπερτ Γκαρσία, και η Επιτροπή Δικαιοσύνης, με πιθανό επικεφαλής τον Τζέιμι Ράσκιν. Στη Γερουσία, οι Ρίτσαρντ Μπλούμενταλ και Ρον Γουάιντεν προετοιμάζουν αντίστοιχες πρωτοβουλίες, οι οποίες θα καλύψουν επίσης τον χρηματοπιστωτικό τομέα, τις φαρμακευτικές εταιρείες και τις συμφωνίες της κυβέρνησης για τη μείωση των τιμών των φαρμάκων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι οι ιδιωτικές επιχειρήσεις δεν μπορούν να επικαλεστούν το εκτελεστικό προνόμιο με τον ίδιο τρόπο που μπορεί να το πράξει ο Λευκός Οίκος. Αυτό ενδέχεται να διευκολύνει την πρόσβαση των επιτροπών σε κρίσιμα οικονομικά στοιχεία και εταιρικά έγγραφα.
Παράλληλα, δεν έχει αποκλειστεί το ενδεχόμενο μιας τρίτης διαδικασίας παραπομπής του Τραμπ. Ο Χακίμ Τζέφρις, που αναμένεται να αναλάβει την ηγεσία της Βουλής, δεν έχει κλείσει αυτή την προοπτική. Ωστόσο, η άμεση στρατηγική των Δημοκρατικών φαίνεται να επικεντρώνεται στη διερεύνηση συγκεκριμένων υποθέσεων και όχι στην έναρξη μιας νέας διαδικασίας αποπομπής του προέδρου.
Η αντίδραση του Λευκού Οίκου και η προετοιμασία για το 2028
Από την πλευρά της, η κυβέρνηση Τραμπ απορρίπτει τις κατηγορίες περί παρατυπιών, υποστηρίζοντας ότι οι Δημοκρατικοί επιχειρούν να χρησιμοποιήσουν το Κογκρέσο ως εργαλείο πολιτικής αντιπαράθεσης.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Λόρεν Μπις, κατηγόρησε την αντιπολίτευση ότι προκρίνει αβάσιμες έρευνες αντί να επικεντρώνεται στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Αμερικανοί πολίτες.
Το διακύβευμα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στα υπόλοιπα δύο χρόνια της προεδρίας Τραμπ. Σύμφωνα με το Reuters, οι Δημοκρατικοί επιδιώκουν να αναδείξουν τις καταγγελλόμενες συγκρούσεις συμφερόντων ως χαρακτηριστικό της ευρύτερης ρεπουμπλικανικής διακυβέρνησης, διαμορφώνοντας παράλληλα το πολιτικό πλαίσιο ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2028.
Η συγκεκριμένη στρατηγική ενέχει και κινδύνους. Οι Ρεπουμπλικανοί εκτιμούν ότι η παρατεταμένη ενασχόληση με κοινοβουλευτικές έρευνες μπορεί να απομακρύνει τους ψηφοφόρους, οι οποίοι εξακολουθούν να θεωρούν την ακρίβεια και την οικονομική κατάσταση βασικά ζητήματα της καθημερινότητάς τους.
Ενδεικτική είναι δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos τον περασμένο Αύγουστο, σύμφωνα με την οποία το 69% των ερωτηθέντων θεωρούσε ότι τα ιδιωτικά επιχειρηματικά συμφέροντα του Τραμπ επηρέαζαν τις προεδρικές του αποφάσεις. Την ίδια στιγμή, σε έρευνα πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές, το 48% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων ανέφερε το κόστος ζωής ως το σημαντικότερο κριτήριο για την ψήφο του.
Οι Δημοκρατικοί καλούνται, επομένως, να αποδείξουν ότι οι έρευνες που προαναγγέλλουν έχουν ουσιαστικό περιεχόμενο και συνδέονται με ζητήματα που επηρεάζουν τους πολίτες, αποφεύγοντας να εμφανιστούν ως μια αντιπολίτευση που περιορίζεται σε μια διαρκή σύγκρουση με τον πρόεδρο.
Για τον Ντόναλντ Τραμπ, πάντως, η απώλεια του Κογκρέσου ενδέχεται να αποτελέσει την απαρχή μιας ιδιαίτερα δύσκολης διετίας. Παρότι διατηρεί τον έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας, από τις αρχές του 2027 οι κυβερνητικές αποφάσεις, οι επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειάς του και οι σχέσεις του με ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες θα βρίσκονται αντιμέτωπες με εντατικό κοινοβουλευτικό έλεγχο.
Η πολιτική μάχη της επόμενης διετίας δεν θα αφορά, συνεπώς, μόνο τις αποφάσεις που θα μπορεί να λαμβάνει ο Τραμπ, αλλά και τις εξηγήσεις που θα κληθεί να δώσει για τις επιλογές και τις δραστηριότητες της κυβέρνησής του.