Τη μεταφορά των τελωνειακών ελέγχων των φορτηγών που μεταφέρουν ουκρανικά σιτηρά στο εσωτερικό γειτονικών χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξετάζει η Ουκρανία, καθώς οι συνεχιζόμενες ρωσικές επιθέσεις με drones απειλούν τις εμπορευματικές μεταφορές και τις εξαγωγές αγροτικών προϊόντων. Σύμφωνα με τους Financial Times, το Κίεβο βρίσκεται ήδη σε διαπραγματεύσεις με την Πολωνία και τη Σλοβακία, την ώρα που οι περιορισμοί στις θαλάσσιες μεταφορές μέσω της Μαύρης Θάλασσας έχουν μειώσει σημαντικά την εξαγωγική δυνατότητα της χώρας.
Η ουκρανική κυβέρνηση επιδιώκει να περιορίσει τις μεγάλες ουρές φορτηγών στα συνοριακά περάσματα, οι οποίες, σύμφωνα με τις ουκρανικές αρχές, αποτελούν ολοένα συχνότερα στόχο ρωσικών επιθέσεων.
Η προτεινόμενη αλλαγή προβλέπει τη διενέργεια των τελωνειακών διαδικασιών σε εγκαταστάσεις εντός γειτονικών χωρών της ΕΕ, αντί στα σημερινά συνοριακά σημεία ελέγχου.
Συνομιλίες με Πολωνία και Σλοβακία για τους τελωνειακούς ελέγχους
Όπως μεταδίδει το Traders Union, επικαλούμενο δημοσίευμα των Financial Times, η Ουκρανία συζητά με την Πολωνία και τη Σλοβακία τη δημιουργία νέου συστήματος ελέγχου των φορτηγών που μεταφέρουν αγροτικά προϊόντα προς εξαγωγή.
Το Κίεβο θεωρεί ότι η μεταφορά των διαδικασιών μακριά από τα συνοριακά περάσματα θα μειώσει τη συγκέντρωση οχημάτων σε σημεία που βρίσκονται εκτεθειμένα σε επιθέσεις.
Σύμφωνα με το ουκρανικό υπουργείο Εξωτερικών, αντίστοιχο σύστημα κοινών συνοριακών ελέγχων λειτουργεί ήδη με τη Μολδαβία, ενώ στόχος είναι η επέκτασή του και σε άλλες γειτονικές χώρες.
Ο εκπρόσωπος του υπουργείου, Χεόρχι Τίχι, υποστήριξε ότι οι ρωσικές δυνάμεις στοχοποιούν σκόπιμα τις συνοριακές υποδομές και τις εφοδιαστικές αλυσίδες, καθιστώντας αναγκαία την προσαρμογή των διαδικασιών μεταφοράς.
Παράλληλα, εξέφρασε την επιθυμία της ουκρανικής κυβέρνησης να ολοκληρωθούν το συντομότερο δυνατό οι σχετικές διαπραγματεύσεις με την Πολωνία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επίσης αναφέρει ότι συνδράμει τη Μολδαβία στην προσπάθεια μεταφοράς των τελωνειακών ελέγχων στη δική της πλευρά των συνόρων.
Επιθέσεις με drones και μεγάλες ουρές φορτηγών
Από τον Αύγουστο, σύμφωνα με τις ουκρανικές αρχές, έχουν σημειωθεί επανειλημμένες ρωσικές επιθέσεις σε συνοριακά περάσματα με τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Πολωνία.
Οι επιθέσεις έχουν επιβαρύνει τις ήδη δύσκολες συνθήκες στις οδικές εμπορευματικές μεταφορές, προκαλώντας καθυστερήσεις και μεγάλες ουρές φορτηγών.
Ενδεικτικά, σύμφωνα με στοιχεία της ουκρανικής τελωνειακής υπηρεσίας που δημοσιοποιήθηκαν την Τετάρτη, περισσότερα από 1.200 φορτηγά περίμεναν να εισέλθουν στην Ουκρανία από ένα μόνο συνοριακό πέρασμα στην περιοχή Βολίν.
Οι ουκρανικές αρχές επιδιώκουν να περιορίσουν τόσο τις καθυστερήσεις όσο και την έκθεση οδηγών και φορτίων σε ενδεχόμενα πλήγματα.
Μειωμένες κατά περίπου 50% οι δυνατότητες εξαγωγών
Οι επιθέσεις σε λιμάνια και πλοία έχουν προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στις θαλάσσιες μεταφορές μέσω της Μαύρης Θάλασσας, που αποτελούσαν βασική οδό εξαγωγής ουκρανικών αγροτικών προϊόντων.
Σύμφωνα με τον υπουργό Γεωργίας της Ουκρανίας, Τάρας Βισότσκι, οι εξαγωγές έχουν περιοριστεί περίπου στο μισό των δυνατοτήτων της χώρας.
Τον Σεπτέμβριο, οι εξαγωγές αγροτικών προϊόντων ανήλθαν σε 2,4 εκατομμύρια τόνους, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 46% της δυνητικής εξαγωγικής ικανότητας.
Ο ίδιος εκτίμησε ότι χωρίς πλήρη πρόσβαση στα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας, η Ουκρανία μπορεί να εξάγει μόλις το 45% έως 50% των ποσοτήτων που θα μπορούσε υπό κανονικές συνθήκες.
Η κατάσταση επιβαρύνει την ουκρανική οικονομία, καθώς οι εναλλακτικές μεταφορικές διαδρομές είναι συχνά πιο δαπανηρές και διαθέτουν μικρότερη χωρητικότητα.
Σύμφωνα με την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, οι περιορισμοί στις εξαγωγές προκαλούν απώλειες περίπου 60 εκατομμυρίων ευρώ ημερησίως.
Παράλληλα, το Κίεβο αντιμετωπίζει εκτιμώμενο δημοσιονομικό κενό ύψους 70 δισ. ευρώ για το επόμενο έτος, γεγονός που εντείνει την ανάγκη διατήρησης των εμπορικών του δραστηριοτήτων.
Αυξάνονται οι μεταφορές μέσω Δούναβη – Τα εμπόδια στις εναλλακτικές διαδρομές
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να ενισχύσει τις λεγόμενες «λωρίδες αλληλεγγύης», τους εναλλακτικούς διαδρόμους μεταφοράς ουκρανικών προϊόντων που δημιουργήθηκαν μετά τη ρωσική εισβολή τον Φεβρουάριο του 2022.
Οι διαδρομές αυτές συνδυάζουν οδικές, σιδηροδρομικές και ποτάμιες μεταφορές, επιτρέποντας τη διοχέτευση αγροτικών προϊόντων προς διεθνείς αγορές, μεταξύ άλλων στην Αφρική και την Ασία.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι μεταφορές μέσω του Δούναβη αυξήθηκαν σημαντικά τον Σεπτέμβριο, φτάνοντας τους 1,16 εκατομμύρια τόνους, έναντι περίπου 600.000 τόνων τον Αύγουστο.
Ωστόσο, η συμφόρηση στα σιδηροδρομικά δίκτυα και στις πλωτές οδούς, καθώς και η χαμηλή στάθμη των ποταμών μετά τη θερινή ξηρασία, εξακολουθούν να περιορίζουν τη δυνατότητα μεταφοράς μεγαλύτερων ποσοτήτων.
Το Κίεβο εξετάζει επίσης τη χρήση λιμανιών των χωρών της Βαλτικής, παρότι η συγκεκριμένη επιλογή συνεπάγεται σημαντικά υψηλότερο κόστος σε σχέση με τη θαλάσσια διαδρομή της Μαύρης Θάλασσας.
Παραμένουν οι περιορισμοί στις εισαγωγές ουκρανικών σιτηρών
Πρόσθετες δυσκολίες δημιουργούν οι περιορισμοί που εξακολουθούν να εφαρμόζουν η Πολωνία, η Ουγγαρία και η Σλοβακία στις εισαγωγές ουκρανικών σιτηρών.
Οι τρεις χώρες επιτρέπουν μόνο περιορισμένη διαμετακόμιση προς άλλους προορισμούς, γεγονός που δυσχεραίνει τον σχεδιασμό νέων εμπορικών διαδρομών.
Υπό αυτές τις συνθήκες, οι συνομιλίες για τη μεταφορά των τελωνειακών ελέγχων αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας της Ουκρανίας να διατηρήσει τις εξαγωγές της παρά τις επιθέσεις στις υποδομές και τους περιορισμούς στις μεταφορές.
Η έκβαση των διαπραγματεύσεων με την Πολωνία και τη Σλοβακία αναμένεται να επηρεάσει την οργάνωση των εμπορευματικών ροών και τη δυνατότητα αξιοποίησης των εναλλακτικών εξαγωγικών διαδρόμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.