Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, γνωστός για τη στρατηγική της ασάφειας που συχνά χρησιμοποιεί για να καθυστερεί κρίσιμες αποφάσεις, φαίνεται αυτή τη φορά να δυσκολεύεται να δώσει σαφείς απαντήσεις τόσο για την έναρξη όσο και για τον τελικό στόχο της σύγκρουσης με το Ιράν.
Έντεκα ημέρες μετά το ξέσπασμα των εχθροπραξιών, τα μηνύματα που εκπέμπονται από τον Λευκό Οίκο παραμένουν αντιφατικά, την ώρα που οι πολιτικές και στρατιωτικές πιέσεις αυξάνονται.
Η διεθνής οικονομία ήδη αισθάνεται τους κραδασμούς: τα χρηματιστήρια υποχωρούν και οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύονται, ενισχύοντας τους φόβους για σοβαρή παγκόσμια οικονομική κρίση. Παράλληλα, στο εσωτερικό των ΗΠΑ, οι Ρεπουμπλικάνοι εκφράζουν ανησυχία ότι η άνοδος του κόστους ζωής μπορεί να πλήξει σημαντικά τις εκλογικές τους επιδόσεις στις επερχόμενες ενδιάμεσες εκλογές.
Την ίδια στιγμή, αρκετοί αναλυτές αμφισβητούν το βασικό επιχείρημα του Τραμπ ότι η Τεχεράνη αποτελούσε άμεση απειλή για την κυριαρχία στη Μέση Ανατολή. Όπως επισημαίνουν, το Ιράν βρισκόταν ήδη σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση, με την οικονομία του να δοκιμάζεται και τους βασικούς συμμάχους του, όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ, να έχουν αποδυναμωθεί από τις ισραηλινές επιχειρήσεις.
Η εξόντωση του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ δεν οδήγησε στην κατάρρευση του καθεστώτος, όπως ίσως ανέμεναν ορισμένοι. Αντίθετα, την εξουσία ανέλαβε ο γιος του, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, γεγονός που ερμηνεύτηκε ως μήνυμα συνέχειας και αντίστασης από τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Σε πρόσφατη συνέντευξη Τύπου στη Φλόριντα, ο Τραμπ επιχείρησε να παρουσιάσει τη σύγκρουση ως μια περιορισμένη στρατιωτική επιχείρηση που θα μπορούσε να συμβάλει ακόμη και στη μείωση των τιμών της ενέργειας. Ωστόσο, η εικόνα στο πεδίο των επιχειρήσεων δείχνει κάτι διαφορετικό: οι ΗΠΑ και το Ισραήλ διεξάγουν εκτεταμένη αεροπορική εκστρατεία κατά στρατιωτικών στόχων του Ιράν, ενώ ο πολιτικός στόχος της επιχείρησης παραμένει ασαφής — αν δηλαδή πρόκειται για εξουδετέρωση της ιρανικής απειλής ή για προσπάθεια ανατροπής του καθεστώτος.
Ο ίδιος ο Τραμπ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι επιδιώκει την πλήρη υποταγή της Τεχεράνης και την εγκαθίδρυση μιας φιλικής προς τις ΗΠΑ ηγεσίας. Πολλοί αναλυτές, ωστόσο, εκτιμούν ότι μια τέτοια προσέγγιση αγνοεί τις σύνθετες εσωτερικές ισορροπίες του Ιράν και το ισχυρό εθνικιστικό αίσθημα της ιρανικής κοινωνίας.
Το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν ο Αμερικανός πρόεδρος επιθυμεί τον τερματισμό της σύγκρουσης, αλλά κατά πόσο έχει τη δυνατότητα να το πετύχει. Ακόμη κι αν οι ΗΠΑ καταφέρουν να εξασφαλίσουν τον έλεγχο του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, το καθεστώς δείχνει αποφασισμένο να συνεχίσει τη σύγκρουση, ακόμη και με μεγάλο κόστος για τον πληθυσμό.
Παράλληλα, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ, ενός από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαύλους μεταφοράς πετρελαίου στον κόσμο, τα οποία παραμένουν κλειστά. Ορισμένοι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι ΗΠΑ κινδυνεύουν να εμπλακούν σε μια μακροχρόνια σύγκρουση χαμηλής έντασης, παρόμοια με εκείνη των ζωνών απαγόρευσης πτήσεων στο Ιράκ μετά το 1991.
Όπως επισημαίνει ο αναλυτής Karim Sadjadpour, το ιρανικό σύστημα εξουσίας δεν είναι εύκολο να καταρρεύσει με την απομάκρυνση ενός μόνο ηγέτη, καθώς οι θρησκευτικοί και πολιτικοί μηχανισμοί του καθεστώτος είναι προετοιμασμένοι για μια παρατεταμένη μάχη επιβίωσης. Παράλληλα, οι προσδοκίες της Ουάσιγκτον για μια αυθόρμητη λαϊκή εξέγερση στο εσωτερικό της χώρας παραμένουν, προς το παρόν, αβέβαιες, ενώ εκτιμάται ότι η καταστολή στο Ιράν θα ενταθεί.
Παρά τις δηλώσεις αισιοδοξίας από την πλευρά του Λευκού Οίκου, πολλοί εκτιμούν ότι η σύγκρουση ενδέχεται να απέχει ακόμη πολύ από το τέλος της.