Σε αναζήτηση λύσης για τους ρωσικούς S-400 βρίσκεται η Τουρκία, καθώς η απομάκρυνση του αντιαεροπορικού συστήματος από το έδαφός της θεωρείται κρίσιμο ζήτημα για την προοπτική επιστροφής της στο πρόγραμμα των αμερικανικών F-35.
Η Μόσχα εμφανίζεται, σύμφωνα με πληροφορίες, διατεθειμένη υπό προϋποθέσεις να εξετάσει το ενδεχόμενο μεταφοράς των S-400 σε τρίτη χώρα. Ωστόσο, η εξεύρεση ενός κράτους που θα μπορούσε να υποδεχθεί το σύστημα, διατηρώντας παράλληλα αποδεκτές σχέσεις με τη Ρωσία και χωρίς να προκαλέσει νέες γεωπολιτικές αντιδράσεις, παραμένει δύσκολη εξίσωση για την Άγκυρα.
Την ίδια ώρα, η Τουρκία φέρεται να επανεξετάζει την επιλογή των F-16 Viper ως ενδιάμεση λύση για τον εκσυγχρονισμό της Πολεμικής Αεροπορίας της.
Η Μόσχα δεν αποκλείει μεταφορά των S-400
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, σε συνάντηση με δημοσιογράφους στο περιθώριο της 81ης συνόδου της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, φέρεται να δήλωσε ότι η Μόσχα είναι διατεθειμένη να εξετάσει προτάσεις για μεταφορά του συστήματος εκτός Τουρκίας και δεν απορρίπτει εκ των προτέρων ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Έθεσε, ωστόσο, ως προϋπόθεση η χώρα που θα υποδεχθεί τους S-400 να διατηρεί φιλικές σχέσεις με τη Ρωσική Ομοσπονδία και να θεωρείται από τη Μόσχα ότι ενεργεί υπεύθυνα.
Η προϋπόθεση αυτή περιορίζει σημαντικά τις διαθέσιμες επιλογές της Άγκυρας, καθώς μια ενδεχόμενη μεταφορά θα πρέπει να είναι αποδεκτή όχι μόνο από τη Ρωσία αλλά και να μην προκαλεί σοβαρές αντιδράσεις από άλλους εμπλεκόμενους παράγοντες.
Το σενάριο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων
Τον περασμένο Ιούλιο είχαν κυκλοφορήσει πληροφορίες περί διαπραγματεύσεων μεταξύ Τουρκίας και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων για ενδεχόμενη μεταφορά των S-400 στο Άμπου Ντάμπι.
Σύμφωνα με τουρκικά μέσα ενημέρωσης, το σχέδιο φέρεται να συνάντησε την αντίδραση του Ισραήλ, το οποίο, κατά τις ίδιες πληροφορίες, άσκησε πιέσεις προς τα ΗΑΕ ώστε να μην προχωρήσουν σε συμφωνία με την Τουρκία. Οι σχετικές αναφορές υποστηρίζουν ότι εξακολουθούν να γίνονται προσπάθειες για την εξεύρεση λύσης.
Για την Άγκυρα, μια συμφωνία που θα οδηγούσε στην απομάκρυνση των S-400 θα μπορούσε να διευκολύνει τις προσπάθειές της για επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35.
Ωστόσο, οι δηλώσεις του Τομ Μπάρακ από τη Νέα Υόρκη ότι θα απαιτηθεί χρόνος για την αντιμετώπιση νομικών και κανονιστικών ζητημάτων, μεταξύ των οποίων η άρση των κυρώσεων CAATSA, δείχνουν ότι ακόμη και η επίλυση του ζητήματος των S-400 δεν θα σήμαινε αυτομάτως και άμεση επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα.
Επανέρχεται το πακέτο των F-16 Viper
Μπροστά στις δυσκολίες γύρω από τα F-35, η Άγκυρα φέρεται να επανεξετάζει το αμερικανικό πακέτο για την προμήθεια και τον εκσυγχρονισμό F-16.
Πληροφορίες από την τουρκική πρωτεύουσα αναφέρουν ότι εξετάζεται η ενεργοποίηση του αιτήματος που είχε εγκριθεί από το αμερικανικό Κογκρέσο το 2024 και αφορά την αγορά 40 νέων F-16 Block 70/72 και την αναβάθμιση ακόμη 79 παλαιότερων F-16 Block 40/50.
Το συνολικό πακέτο, ύψους 23 δισ. δολαρίων, περιλαμβάνει κιτ αναβάθμισης, εκπαίδευση, τεχνική υποστήριξη και μεγάλο αριθμό βλημάτων αέρος-αέρος και αέρος-εδάφους. Η Άγκυρα είχε εμφανιστεί στη συνέχεια επιφυλακτική απέναντι στο πλήρες πακέτο, τόσο λόγω του κόστους όσο και εξαιτίας του ενδιαφέροντός της για την απόκτηση μαχητικού πέμπτης γενιάς.
Η αεροπορική ισορροπία με την Ελλάδα
Η εξέλιξη του τουρκικού εξοπλιστικού προγράμματος παρακολουθείται στενά και στην Αθήνα.
Η τουρκική Πολεμική Αεροπορία διαθέτει περίπου 240 ενεργά F-16 τέταρτης γενιάς, ενώ η Ελλάδα έχει ήδη εντάξει στο οπλοστάσιό της αναβαθμισμένα F-16 Viper και 24 Rafale.
Σύμφωνα με στρατιωτικές πηγές στην Αθήνα, η απόκτηση 40 νέων F-16 και η αναβάθμιση άλλων 79 από την Τουρκία θα περιόριζε την τεχνολογική απόσταση μεταξύ των δύο αεροπορικών δυνάμεων.
Η Ελλάδα έχει παράλληλα εγκρίνει την αναβάθμιση των F-16 Block 50 και, μετά την ολοκλήρωση του σχετικού προγράμματος, προβλέπεται να διαθέτει συνολικά 120 σύγχρονα F-16 Viper. Στον σχεδιασμό της Πολεμικής Αεροπορίας περιλαμβάνονται επίσης τα 20 F-35 που αναμένεται να αρχίσουν να παραλαμβάνονται στα τέλη του 2028, με δικαίωμα προαίρεσης για ακόμη 20 αεροσκάφη.
Από την πλευρά της, η Τουρκία έχει στραφεί και στην προμήθεια 20 Eurofighter, ενώ παράλληλα συνεχίζει την ανάπτυξη του εγχώριου μαχητικού KAAN.
Το ζήτημα των S-400 παραμένει, πάντως, βασικό εμπόδιο στις σχέσεις της Άγκυρας με την Ουάσιγκτον στον συγκεκριμένο τομέα, με την Τουρκία να αναζητεί μια φόρμουλα που θα της επιτρέψει να απομακρύνει το ρωσικό σύστημα χωρίς να προκαλέσει ρήξη με τη Μόσχα και ταυτόχρονα να επαναφέρει στο τραπέζι την προοπτική των F-35.