Μία εισβολή στην πρωτεύουσα της Γροιλανδίας, Νουούκ, ή η κατάληψη της Βενεζουέλας από τις ΗΠΑ μέχρι πρότινος θα έμοιαζαν με σενάρια επιστημονικής φαντασίας. Ωστόσο, μετά τη στρατιωτική επίθεση στο Καράκας το Σάββατο, κανένα σενάριο δεν μπορεί να θεωρηθεί εντελώς απίθανο, αναφέρει το Politico σε ανάλυσή του.
Η πορεία είναι σαφής και ο Τραμπ φαίνεται πως έχει ήδη προχωρήσει αρκετά. Δυστυχώς για τους Ευρωπαίους, η στρατηγική του θυμίζει έντονα «εγχειρίδιο» Πούτιν, σύμφωνα με την ανάλυση.
Εννέα αξιωματούχοι της Ε.Ε., του ΝΑΤΟ, καθώς και ειδικοί σε θέματα άμυνας και διπλωμάτες εξηγούν πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί, βήμα βήμα, μια κατάληψη του πλούσιου σε ορυκτά και υψηλής στρατηγικής σημασίας νησιού της Αρκτικής από τις ΗΠΑ.
«Αρκούν πέντε ελικόπτερα… δεν χρειάζονται πολλά στρατεύματα», ανέφερε Δανός πολιτικός που ζήτησε να μην κατονομαστεί. «Δεν θα μπορούσαν να κάνουν απολύτως τίποτα [οι Γροιλανδοί]», πρόσθεσε ο ίδιος.
1ο βήμα: Εκστρατεία επιρροής για την ενίσχυση του κινήματος ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας
Σχεδόν αμέσως μετά την ανάληψη των καθηκόντων της, η κυβέρνηση Τραμπ άρχισε να μιλάει για την ανεξαρτησία της Γροιλανδίας, μίας ημιαυτόνομης περιοχής του Βασιλείου της Δανίας. Μια ελεύθερη Γροιλανδία θα μπορούσε να υπογράψει συμφωνίες με τις ΗΠΑ, ενώ υπό το σημερινό status quo χρειάζεται την έγκριση της Κοπεγχάγης.
Για να αποκτήσουν ανεξαρτησία, οι Γροιλανδοί θα πρέπει να λάβουν απόφαση σε δημοψήφισμα και στη συνέχεια να διαπραγματευτούν συμφωνία που θα πρέπει να εγκρίνουν τόσο το Νουούκ όσο και η Κοπεγχάγη.
Σε δημοσκόπηση του 2025, το 56% των Γροιλανδών δήλωσαν ότι θα ψήφιζαν υπέρ της ανεξαρτησίας, ενώ σε ποσοστό 28% δήλωσαν ότι θα ψήφιζαν κατά.
Αμερικανοί που συνδέονται με τον Τραμπ έχουν πραγματοποιήσει μυστικές επιχειρήσεις επιρροής στη Γροιλανδία, σύμφωνα με δημοσιεύματα των δανέζικων μέσων ενημέρωσης. Η υπηρεσία ασφαλείας και πληροφοριών της Δανίας, PET, έχει προειδοποιήσει ότι η περιοχή «αποτελεί στόχο εκστρατειών επιρροής διαφόρων ειδών».
Ο Φέλιξ Κάρτε, ειδικός στην ψηφιακή πολιτική, συνέκρινε τις παρεμβάσεις στη Γροιλανδία με τις τακτικές που φέρεται να έχει ακολουθήσει η Μόσχα για να επηρεάσει εκλογικά αποτελέσματα σε χώρες όπως η Μολδαβία, η Ρουμανία και η Ουκρανία.
«Η Ρωσία συνδυάζει τακτικές διαφόρων ειδών», σύμφωνα με τον ίδιο. «Στο πεδίο, συνεργάζεται με εξτρεμιστικά κόμματα και δίκτυα ή φιλορώσους ολιγάρχες, ενώ έχει αναφερθεί ότι παρακολουθεί ενεργά τις διαμαρτυρίες κατά της Ε.Ε. ή των ΗΠΑ. Ταυτόχρονα, αναπτύσσει μεγάλα δίκτυα ψεύτικων λογαριασμών και ψευδο-Μέσων Ενημέρωσης για να ενισχύσει επιλεκτικά δραστηριότητες στο διαδίκτυο, καθώς και συγκεκριμένους υποψηφίους στις κάλπες».
Στη Γροιλανδία, οι ΗΠΑ φαίνεται να εφαρμόζουν τουλάχιστον κάποιες από αυτές τις μεθόδους.
Ο Στίβεν Μίλερ, αναπληρωτής επικεφαλής του προσωπικού του Τραμπ, δήλωσε στο CNN τη Δευτέρα ότι «κανείς δεν πρόκειται να πολεμήσει στρατιωτικά εναντίον των ΗΠΑ για το μέλλον της Γροιλανδίας».
Τον περασμένο μήνα, ο Τραμπ δημιούργησε τη θέση του ειδικού απεσταλμένου στη Γροιλανδία και διόρισε τον κυβερνήτη της Λουιζιάνας, Τζεφ Λάντρι, σε αυτόν τον ρόλο. Δήλωσε ότι στόχος του είναι «η Γροιλανδία να αποτελέσει μέρος των ΗΠΑ».
Εν τω μεταξύ, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βάνς, σε επίσκεψη στην περιοχή τον Μάρτιο, δήλωσε ότι «ο λαός της Γροιλανδίας θα έχει αυτοδιάθεση». Πρόσθεσε: «Ελπίζουμε ότι θα επιλέξουν να συνεργαστούν με τις Ηνωμένες Πολιτείες, επειδή είμαστε η μοναδική χώρα στη Γη που θα σεβαστεί την κυριαρχία και την ασφάλειά τους».
2ο βήμα: Προσφορά καλής συμφωνίας στη Γροιλανδία
Εάν οι προσπάθειες να επισπευσθεί το δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Γροιλανδίας αποδώσουν καρπούς και οι κάτοικοι της περιοχής αποφασίσουν να αφήσουν πίσω τη Δανία, το επόμενο βήμα θα είναι να τεθεί το νησί υπό την επιρροή των ΗΠΑ.
Μια προφανής επιλογή θα ήταν να ενσωματωθεί η Γροιλανδία στις ΗΠΑ, ιδέα στην οποία έχουν επανειλημμένα αναφερθεί άτομα κοντά στον πρόεδρο. Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρέντερικσεν, αναγκάστηκε τη Δευτέρα να δηλώσει ότι «οι ΗΠΑ δεν έχουν δικαίωμα να προσαρτήσουν» τη Γροιλανδία, αφού η Κέιτι Μίλερ –σύζυγος του Στίβεν Μίλερ– δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χάρτη της περιοχής με αμερικανική σημαία και τη λέξη «ΣΥΝΤΟΜΑ».
Η προοπτική άμεσης αντικατάστασης της Δανίας με τις ΗΠΑ προκαλεί αντιδράσεις στο μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού. Δημοσκόπηση έδειξε ότι το 85% των Γροιλανδών αντιτάσσεται σε ένταξη της περιοχής στις ΗΠΑ και ακόμη και τα φιλικά προς τον Τραμπ μέλη του κινήματος ανεξαρτησίας δεν είναι ενθουσιασμένα με την ιδέα.
Υπάρχουν όμως και άλλες επιλογές.
Από τον περασμένο Μάιο κυκλοφορούν αναφορές ότι η κυβέρνηση Τραμπ επιθυμεί η Γροιλανδία να υπογράψει Σύμφωνο Ελεύθερης Σύνδεσης (COFA) – παρόμοιο με εκείνα που έχουν ήδη υπογράψει η Μικρονησία, τα Νησιά Μάρσαλ και το Παλάου. Με βάση αυτές τις συμφωνίες, οι ΗΠΑ παρέχουν βασικές υπηρεσίες, προστασία και ελεύθερο εμπόριο σε αντάλλαγμα για τις στρατιωτικές τους επιχειρήσεις χωρίς περιορισμούς στο έδαφος αυτών των χωρών. Η ιδέα επανεμφανίστηκε αυτή την εβδομάδα.
Ο Κούνο Φένκερ, βουλευτής της αντιπολίτευσης της Γροιλανδίας που τάσσεται υπέρ της ανεξαρτησίας και παρευρέθηκε στην ορκωμοσία του Τραμπ, ενώ συναντήθηκε με τον Ρεπουμπλικανό βουλευτή Αντι Ογκλς πρόσφατα, δήλωσε ότι προσπαθεί να «εξηγήσει [στους Αμερικανούς] πως δεν θέλουμε να είμαστε σαν το Πουέρτο Ρίκο ή οποιαδήποτε άλλη περιοχή των Ηνωμένων Πολιτειών. Αλλά ένα Σύμφωνο Ελεύθερης Σύνδεσης, διμερείς συμφωνίες ή ακόμα και ευκαιρίες και άλλα μέσα που ίσως δεν μπορώ να φανταστώ ας έρθουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και οι Γροιλανδοί θα αποφασίσουν σε δημοψήφισμα».
3ο βήμα: Ενθάρρυνση της Ευρώπης να πει «ναι»
Η Ευρώπη, και ιδιαίτερα οι σύμμαχοι της Δανίας στην Ε.Ε., θα αντιστέκονταν σε κάθε προσπάθεια απόσχισης της Γροιλανδίας από την Κοπεγχάγη. Αλλά η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει ένα χαρτί να παίξει σε αυτό το μέτωπο: την Ουκρανία.
Καθώς οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις έχουν επιταχυνθεί, το Κίεβο έχει δηλώσει ότι οποιαδήποτε συμφωνία με τον Πούτιν πρέπει να υποστηρίζεται από σοβαρές, μακροπρόθεσμες εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ.
Οι Αμερικανοί έχουν κάνει κάποιες παραχωρήσεις σε αυτό το πεδίο. Ενα πιθανό σενάριο, όπως ανέφερε διπλωμάτης της Ε.Ε., θα ήταν μια συμφωνία «πακέτου ασφάλειας έναντι ασφάλειας», βάσει της οποίας η Ευρώπη θα λάβει πιο αυστηρές διαβεβαιώσεις από την κυβέρνηση Τραμπ για την Ουκρανία σε αντάλλαγμα για έναν διευρυμένο ρόλο των ΗΠΑ στη Γροιλανδία. Αν και αυτή η προοπτική μοιάζει δυσοίωνη θεωρείται πιθανόν πιο «εύπεπτη» σε σχέση με την εναλλακτική ενός ενοχλημένου Τραμπ, ο οποίος θα μπορούσε αντιδράσει επιβάλλοντας κυρώσεις και αποφασίζοντας να αποσυρθεί από τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις ή να υποστηρίξει τον Πούτιν στις διαπραγματεύσεις με την Ουκρανία.
4ο βήμα: Στρατιωτική εισβολή
Τι θα γίνει όμως αν η Γροιλανδία –ή η Δανία– πει όχι στον Τραμπ;
Μία επιχείρηση στρατιωτικής κατάληψης της εξουσίας από τις ΗΠΑ θα στεφθεί με επιτυχία χωρίς μεγάλη δυσκολία.
Ο Τόμας Κρόσμπι, καθηγητής Στρατιωτικών Επιχειρήσεων στο Βασιλικό Κολέγιο Αμυνας της Δανίας, δήλωσε ότι οι στρατηγικοί σύμβουλοι του Τραμπ πιθανότατα του παρουσιάζουν διάφορες επιλογές.
«Η πιο ανησυχητική θα ήταν μία στρατηγική τύπου τετελεσμένου γεγονότος: αρπαγή γης με τον τρόπο του Πούτιν, ο οποίος προβάλλει εδαφικές διεκδικήσεις, στην Ουκρανία. Θα μπορούσε απλά να στείλει στρατεύματα στη χώρα και να πει ότι είναι πλέον αμερικανική… ο στρατός των Ηνωμένων Πολιτειών είναι ικανός να αποβιβάσει στη Γροιλανδία ισχυρές δυνάμεις, είτε αεροπορικώς είτε διά θαλάσσης, και στη συνέχεια να ισχυριστεί ότι πρόκειται για αμερικανικό έδαφος».
Σύμφωνα με τον Λιν Μόρτενσγκαρντ, ερευνητή στο Δανέζικο Ινστιτούτο Διεθνών Σπουδών και ειδικό σε θέματα ασφάλειας της Γροιλανδίας, η Ουάσιγκτον διαθέτει ήδη περίπου 500 στρατιωτικούς αξιωματικούς στο έδαφος στη βόρεια Διαστημική Βάση Πιτουφίκ και περίπου 10 άτομα προσωπικό στο προξενείο της στο Νουούκ. Παράλληλα, περίπου 100 στρατιώτες της Εθνοφρουράς της Νέας Υόρκης αναπτύχθηκαν το καλοκαίρι στην Αρκτική για να υποστηρίξουν ερευνητικές αποστολές.
Η Γροιλανδία, από πλευράς της, έχει περιορισμένες αμυντικές δυνατότητες. Δεν διαθέτει στρατό, ενώ η Κοινή Αρκτική Διοίκηση της Δανίας περιλαμβάνει ελάχιστα και απαρχαιωμένα στρατιωτικά μέσα, που περιορίζονται σε τέσσερα πλοία, μια περιπολία με έλκηθρα σκύλων, ελικόπτερα και ένα αεροσκάφος.
Ετσι, εάν ο Τραμπ κινητοποιήσει τις αμερικανικές δυνάμεις που διαθέτει εκεί –ή στείλει ειδικές δυνάμεις– οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να πάρουν υπό τον έλεγχό τους το Νουούκ «σε μισή ώρα ή λιγότερο», δήλωσε ο Μόρτενσγκαρντ.
«Ο Τραμπ λέει πράγματα και μετά τα κάνει», επισήμανε ο Δανός ευρωβουλευτής Στίνε Μπόσε, προσθέτοντας: «Αν ήσασταν ένας από τους 60.000 κατοίκους της Γροιλανδίας, θα ανησυχούσατε πολύ».
Καμία εισβολή δεν έχει «νομική βάση» βάσει του αμερικανικού και του διεθνούς δικαίου, δήλωσε ο Ρόμεϊν Τσούφαρτ, επικεφαλής του Αρκτικού Ινστιτούτου με έδρα την Ουάσιγκτον, δεξαμενής σκέψης για θέματα ασφάλειας. Οποιαδήποτε κατοχή πέραν των 60 ημερών θα απαιτούσε επίσης την έγκριση του Κογκρέσου των ΗΠΑ.
Εν τω μεταξύ, μια εισβολή θα «σήμαινε το τέλος του ΝΑΤΟ», πρόσθεσε και οι «ΗΠΑ θα… αυτοπυροβολούσαν τα πόδια τους και θα αποχαιρετούσαν μια συμμαχία στη δημιουργία της οποίας συνέβαλαν».
Πέρα από αυτό, «απώλεια εμπιστοσύνης βασικών συμμάχων… θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση της προθυμίας τους να μοιράζονται πληροφορίες με τις ΗΠΑ ή σε μείωση της πρόσβασης της Ουάσιγκτον σε βάσεις σε όλη την Ευρώπη», δήλωσε ο Μπεν Χότζες, πρώην διοικητής αμερικανικών στρατευμάτων στην Ευρώπη. «Τέτοιου είδους εξελίξεις θα έπλητταν σοβαρά την ασφάλεια της Αμερικής», σύμφωνα με τον ίδιο.
Το ΝΑΤΟ δεν θα μπορούσε να αντιδράσει, δεδομένου ότι για στρατιωτική δράση πρέπει να υπάρχει ομόφωνη έγκριση και οι ΗΠΑ αποτελούν το βασικό μέλος της συμμαχίας. Ωστόσο οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι θα μπορούσαν να αναπτύξουν στρατεύματα στη Γροιλανδία μέσω της Κοινής Εκστρατευτικής Δύναμης Ηνωμένου Βασιλείου – Σκανδιναβίας ή της Συνεργασίας Αμυνας των πέντε χωρών των Σκανδιναβικών Χωρών, δήλωσε ο Εντ Αρνολντ, ανώτερος συνεργάτης στο Βασιλικό Ινστιτούτο Ενωμένων Υπηρεσιών.
Προς το παρόν, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ παραμένουν ψύχραιμοι. «Είμαστε ακόμα μακριά από αυτό το σενάριο», δήλωσε ανώτερος διπλωμάτης της συμμαχίας. «Θα μπορούσαν να υπάρξουν δύσκολες διαπραγματεύσεις, αλλά δεν νομίζω ότι είμαστε κοντά σε εχθρική κατάληψη», πρόσθεσε ο ίδιος.
Πηγή: Politico, kathimerini.gr