Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης έχουν εισέλθει στην πιο κρίσιμη καμπή τους. Μετά από τρεις μήνες στρατιωτικών επιχειρήσεων που προκάλεσαν ισχυρούς κλυδωνισμούς στην παγκόσμια οικονομία –κυρίως μέσω της εκτόξευσης των τιμών του πετρελαίου– οι δύο πλευρές εντείνουν τις προσπάθειες για την άρση των τελευταίων εμποδίων προς μια οριστική συμφωνία.
Η Αιφνιδιαστική απόφαση του Λευκού Οίκου
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προχώρησε σε μια απρόσμενη κίνηση τακτικής, ανακοινώνοντας την προσωρινή παύση της επιχείρησης «Σχέδιο Ελευθερία» (Project Freedom), η οποία διασφάλιζε την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ.
Ο Αμερικανός Πρόεδρος αιτιολόγησε την απόφασή του επικαλούμενος:
- Σχετικά αιτήματα συμμαχικών χωρών, όπως το Πακιστάν.
- Την επίτευξη των αμερικανικών στρατιωτικών στόχων.
- Τη σημαντική πρόοδο στις συνομιλίες με τους Ιρανούς εκπροσώπους.
Παρά την παύση της συγκεκριμένης επιχείρησης, ο ναυτικός αποκλεισμός του Ιράν παραμένει σε πλήρη ισχύ. Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται ως διπλωματικό «παράθυρο» για να φανεί εάν η συμφωνία μπορεί να οριστικοποιηθεί άμεσα.
Το Τέλος της πολεμικής επιχείρησης «Επική Οργή»
Τις ανακοινώσεις Τραμπ προλείανε ο Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος ξεκαθάρισε ότι η πολεμική επιχείρηση κατά του Ιράν έχει πλέον τερματιστεί, με τον Λευκό Οίκο να ενημερώνει σχετικά το Κογκρέσο μετά τη λήξη της προθεσμίας των 60 ημερών.
Το Πυρηνικό Πρόγραμμα: Ο κ. Ρούμπιο τόνισε ότι το «αγκάθι» του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και του εμπλουτισμένου ουρανίου θα αντιμετωπιστεί μέσω διπλωματίας.
Προειδοποίηση: Η Ουάσινγκτον διατηρεί το δικαίωμα επαναληπτικών πληγμάτων εάν οι διαπραγματεύσεις ναυαγήσουν ή η κατάπαυση του πυρός παραβιαστεί από την Τεχεράνη.
Διπλωματικός πυρετός και ο ρόλος Κίνας - Ρωσίας
Οι αμερικανικές κινήσεις υπαγορεύονται εν πολλοίς από την πίεση που ασκεί η ενεργειακή κρίση στους καταναλωτές παγκοσμίως. Την ίδια ώρα, το διπλωματικό παρασκήνιο είναι έντονο:
Ο Ιρανός ΥΠΕΞ, Αμπάς Αραγτσί, βρίσκεται στο Πεκίνο. Η Κίνα, ως κορυφαίος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου, λειτουργεί ως καταλύτης εξελίξεων, με τον Ντόναλντ Τραμπ να ετοιμάζεται για επίσημη επίσκεψη στη χώρα την επόμενη εβδομάδα.
Παράλληλα, υπήρξε τηλεφωνική επικοινωνία του Μάρκο Ρούμπιο με τον Ρώσο ομόλογό του, Σεργκέι Λαβρόφ, γεγονός που υποδηλώνει τη διεθνοποίηση των προσπαθειών αποκλιμάκωσης.
Η Στάση της Τεχεράνης και η «Διπλωματία των Διοδίων»
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη συγκυρία. Τα κρατικά ιρανικά μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν την αμερικανική αναδίπλωση ως ομολογία αποτυχίας και νίκη της δικής τους στρατηγικής να εστιάσουν τη σύγκρουση στο Στενό του Ορμούζ.
Ως «πρόβα» για την επόμενη ημέρα, το Ιράν θέτει σε εφαρμογή έναν νέο μηχανισμό ελέγχου της θαλάσσιας κυκλοφορίας:
Συστάθηκε η Αρχή Στενών του Περσικού Κόλπου (PGSA).
Τα διερχόμενα πλοία θα λαμβάνουν οδηγίες μέσω email για τους νέους κανόνες διέλευσης.
Η κίνηση αυτή πρακτικά παγιώνει την επιβολή «διοδίων» από το Ιράν, δημιουργώντας μια νέα πηγή εσόδων.
Η Απάντηση: Νέο ψήφισμα στον ΟΗΕ
Σε μια προσπάθεια να ανακόψουν τις ιρανικές αξιώσεις στα Στενά, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους στον Κόλπο (Μπαχρέιν, Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, Κουβέιτ, Κατάρ) κατέθεσαν σχέδιο απόφασης στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Το σχέδιο, που αναμένεται να ψηφιστεί τις επόμενες ημέρες, απαιτεί:
Άμεσο τερματισμό των επιθέσεων και της επιβολής διοδίων από το Ιράν.
Αποκάλυψη των θέσεων των θαλάσσιων ναρκών και συνδρομή στην απομάκρυνσή τους.
Δημιουργία ανθρωπιστικού διαδρόμου για την ασφαλή ναυσιπλοΐα, με βάση το διεθνές δίκαιο.