Ένα εκτεταμένο ρήγμα στη δεξιά σιδηροτροχιά, μήκους άνω των 30 εκατοστών, στο χιλιόμετρο 318,7 της γραμμής υψηλής ταχύτητας Μαδρίτη–Ανδαλουσία, βρίσκεται στο επίκεντρο των προκαταρκτικών ερευνών για το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα που σημειώθηκε την Κυριακή στην περιοχή Αδαμούθ, στην επαρχία της Κόρδοβα.
Στο δυστύχημα ενεπλάκησαν συρμός της ιδιωτικής εταιρείας Iryo με κατεύθυνση προς Μαδρίτη και τρένο Alvia της κρατικής Renfe που κινούνταν στο αντίθετο ρεύμα, με τον μέχρι στιγμής απολογισμό να ανέρχεται σε 41 νεκρούς, μεταξύ των οποίων και ένας μηχανοδηγός. Πρόκειται για το σοβαρότερο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην Ισπανία των τελευταίων ετών.
Αν και η μετωπική σύγκρουση εξηγεί τον μεγάλο αριθμό θυμάτων, οι αρχές εστιάζουν στο τι προκάλεσε την εκτροχίαση του τρένου της Iryo, που οδήγησε στη μοιραία κατάληξη. Ο Ισπανός υπουργός Μεταφορών, Όσκαρ Πουέντε, έκανε λόγο για «ασυνήθιστο συμβάν», τονίζοντας ότι δεν πρόκειται για τυπικό σιδηροδρομικό ατύχημα.
Το απόγευμα της Κυριακής, τα βαγόνια 6, 7 και 8 του Frecciarossa 1000 της Iryo εκτροχιάστηκαν ενώ το τρένο κινούνταν με ταχύτητα άνω των 200 χιλιομέτρων την ώρα, σε ευθύγραμμο τμήμα της γραμμής. Οι τελευταίοι συρμοί πέρασαν στην αντίθετη τροχιά τη στιγμή που πλησίαζε, με περίπου 205 χλμ./ώρα, το Alvia της Renfe, το οποίο είχε αναχωρήσει από τον σταθμό Ατότσα λίγο μετά τις 18:00.
Ο μηχανοδηγός του Alvia είχε στη διάθεσή του ελάχιστα δευτερόλεπτα για να αντιδράσει, με αποτέλεσμα η σύγκρουση να καταστεί αναπόφευκτη. Η μηχανή και τα πρώτα βαγόνια κατέληξαν σε πρανές, ενώ ο συρμός της Iryo ακινητοποιήθηκε λίγα εκατοντάδες μέτρα πιο πίσω, με τα τελευταία βαγόνια ανατραπέντα και το τμήμα της γραμμής μεταξύ των δύο τρένων να έχει καταστραφεί πλήρως.
Στο σημείο έσπευσαν άμεσα σωστικά συνεργεία, κάτοικοι της περιοχής και δυνάμεις της Πολιτικής Προστασίας και της Guardia Civil, ενώ ξεκίνησε παράλληλα τεχνική διερεύνηση από την Επιτροπή Διερεύνησης Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων (CIAF), με τη συμμετοχή των εταιρειών Renfe, Iryo, του διαχειριστή υποδομών Adif και των κατασκευαστών των συρμών.
Κατά την πρώτη αυτοψία, οι ερευνητές εντόπισαν σπασμένη ράγα και φθαρμένους στρωτήρες σε συγκεκριμένο σημείο. Τεχνικές εκτιμήσεις αναφέρουν ότι το ρήγμα ενδέχεται να οφείλεται σε αστοχία συγκόλλησης ή σε κόπωση του υλικού από τη συνεχή διέλευση βαρέων συρμών και τις καιρικές συνθήκες, στοιχείο που χαρακτηρίζεται ως «ιδιαίτερα πιθανή αιτία εκτροχίασης».
Οι ράγες στις γραμμές υψηλής ταχύτητας είναι συγκολλημένες ώστε να αντέχουν σε μεγάλα φορτία και να εξασφαλίζεται ομαλή κύλιση συρμών που φτάνουν τους 500 τόνους χωρίς επιβάτες. Η εύρεση του ρήγματος έχει μεταφέρει το βάρος της έρευνας στην κατάσταση της υποδομής, με τον Adif να διενεργεί ελέγχους με υπερήχους για να διαπιστωθεί αν η αστοχία υπήρχε πριν από το δυστύχημα ή προκλήθηκε κατά τον εκτροχιασμό.
Το αν το κενό στη ράγα αποτέλεσε την αιτία ή το αποτέλεσμα του εκτροχιασμού θεωρείται κρίσιμο, καθώς από αυτό θα εξαρτηθεί και η απόδοση ποινικών και αστικών ευθυνών, είτε στον διαχειριστή της γραμμής είτε στον φορέα εκμετάλλευσης του τρένου.
Ο πρόεδρος της Iryo, Κάρλος Μπερτομέου, έκανε λόγο για «εξαιρετικά ασυνήθιστο ατύχημα», σημειώνοντας ότι σημειώθηκε σε ευθεία γραμμή και σε ταχύτητα εντός των τεχνικών ορίων του συρμού. Τόνισε επίσης ότι το τρένο είναι σχετικά καινούργιο, με πλήρες ιστορικό συντήρησης και πρόσφατο τεχνικό έλεγχο στη Μαδρίτη.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Μεταφορών ζήτησε να μην εξαχθούν πρόωρα συμπεράσματα, επισημαίνοντας ότι το σπασμένο τμήμα της ράγας αποτελεί μόνο ένα από τα ενδεχόμενα σενάρια και ότι τα τελικά πορίσματα θα προκύψουν μετά την ολοκλήρωση της έρευνας.
Η τραγωδία στην Αδαμούθ πλήττει το κύρος του ισπανικού δικτύου υψηλής ταχύτητας, μήκους περίπου 4.000 χιλιομέτρων, το οποίο θεωρείται από τα πιο ανεπτυγμένα στην Ευρώπη. Το δυστύχημα επαναφέρει στο προσκήνιο τις προκλήσεις της συντήρησης ενός εκτεταμένου και ιδιαίτερα επιβαρυμένου δικτύου, σε μια περίοδο αυξημένης επιβατικής κίνησης και εντονότερου ανταγωνισμού μετά την απελευθέρωση της αγοράς.