Για τρεις ώρες, στις 28 Ιανουαρίου, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο κατέθετε ενώπιον της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας, δεχόμενος καταιγισμό ερωτήσεων για ζητήματα που εκτείνονταν από επιχειρήσεις κατά των ναρκωτικών στην Καραϊβική έως την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση στη Βενεζουέλα που οδήγησε στη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του.
Ωστόσο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε η στιχομυθία του με τον γερουσιαστή Μπράιαν Σατς για το μέλλον της Κούβας.
Όταν ο Σατς ζήτησε δημόσια δέσμευση ότι οι ΗΠΑ δεν θα επιδιώξουν αλλαγή καθεστώτος στην Αβάνα, ο Ρούμπιο απάντησε χωρίς περιστροφές: «Θα θέλαμε πολύ να δούμε αλλαγή καθεστώτος εκεί». Η τοποθέτηση αυτή εναρμονίζεται με τη νέα γραμμή εξωτερικής πολιτικής της δεύτερης κυβέρνησης Τραμπ, που περιγράφεται ως «συναλλακτικός ρεαλισμός» — μια στρατηγική που επαναπροσδιορίζει το Δόγμα Μονρόε μέσω άσκησης πιεστικής ισχύος και βραχυπρόθεσμων, σκληρών μέτρων.
Στο πλαίσιο αυτό, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ εμφανίζεται να επαναχαράσσει τη στάση του έναντι της Κούβας, αφήνοντας ανοικτό ακόμη και το ενδεχόμενο στήριξης ανατροπής της κυβέρνησης Ντίας-Κανέλ. Μέχρι τα τέλη Ιανουαρίου 2026, πάντως, η ρητορική κλιμάκωση υπερέβαινε τα πρακτικά μέτρα, τα οποία περιορίζονταν στη διατήρηση του εμπάργκο και στην απειλή δασμών προς χώρες που προμηθεύουν πετρέλαιο στο νησί.
Στρατηγική απομόνωση
Το καλοκαίρι του 2025 η Ουάσιγκτον επανέφερε την Κούβα στη λίστα κρατών-χορηγών της τρομοκρατίας, με προεδρικό υπόμνημα εθνικής ασφάλειας που ενίσχυσε το οικονομικό εμπάργκο και απαγόρευσε χρηματοοικονομικές συναλλαγές με φορείς συνδεόμενους με τον κουβανικό στρατό. Η κίνηση ανέτρεψε τη μετριοπαθέστερη πολιτική της περιόδου Μπάιντεν και επιδείνωσε περαιτέρω την ήδη εύθραυστη οικονομική κατάσταση.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Οικονομικής Επιτροπής του ΟΗΕ για τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, η κουβανική οικονομία συρρικνώθηκε κατά 1,5% το 2025, με οριακή ανάπτυξη 0,1% να προβλέπεται για το 2026 — ένδειξη παρατεταμένης στασιμότητας, εν μέσω πτώσης του τουρισμού και κάμψης της παραγωγής ζάχαρης.
Ενεργειακή ασφυξία
Κρίσιμος αδύναμος κρίκος παραμένει η ενέργεια. Το 2025 η Κούβα παρήγαγε μόλις το μισό της απαιτούμενης ηλεκτρικής ισχύος, με ελλείμματα 1.300–1.600 MW να προκαλούν εκτεταμένα μπλακ άουτ.
Η διακοπή της πετρελαϊκής τροφοδοσίας από τη Βενεζουέλα — ιστορικά βασικό προμηθευτή με 70.000 βαρέλια ημερησίως — επιδείνωσε δραματικά την κατάσταση. Η Αβάνα στράφηκε στο Μεξικό, όμως η Ουάσιγκτον αντέδρασε με εκτελεστικό διάταγμα που απειλεί με δασμούς όποια χώρα προμηθεύει πετρέλαιο στην Κούβα. Στις 9 Φεβρουαρίου το Μεξικό ανακοίνωσε παύση αποστολών, διακόπτοντας συνεργασία αξίας σχεδόν 500 εκατ. δολαρίων.
Με αποθέματα που επαρκούν μόλις για 15-20 ημέρες, η κουβανική ηγεσία άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο διαπραγματεύσεων με την Ουάσιγκτον, ζητώντας όμως να γίνουν χωρίς πιέσεις — σε μια συγκυρία όπου ο ΟΗΕ προειδοποιεί για επερχόμενη ανθρωπιστική κρίση.
Πιθανά σενάρια
Αναλυτές διακρίνουν τρεις βασικές εκδοχές:
Άμεση στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ – Θεωρείται το λιγότερο πιθανό σενάριο, λόγω πολιτικού κόστους και ιστορικών αναλογιών με Ιράκ και Αφγανιστάν, ιδίως ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του 2026.
Διμερής διαπραγμάτευση – Το πιθανότερο ενδεχόμενο. Η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να επιβάλει σκληρούς όρους, αποσπώντας ενεργειακές ή γεωπολιτικές παραχωρήσεις και ενισχύοντας την επιρροή της στην κουβανική οικονομία.
Ρήξη και άρνηση διαλόγου – Το πιο επικίνδυνο σενάριο, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε βαθιά ανθρωπιστική κρίση και πολιτική αποσταθεροποίηση, με την Κούβα να εξαρτάται από διεθνή βοήθεια.
Παρά την αβεβαιότητα ως προς την τελική στρατηγική, η κατεύθυνση είναι σαφής: η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει είτε μια συμφωνία που θα εξυπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα είτε μια πολιτική μετάβαση στην Αβάνα. Μέχρι τότε, η πίεση μέσω ενέργειας, κυρώσεων και γεωπολιτικής απομόνωσης αναμένεται να συνεχίσει να διαμορφώνει το μέλλον της Κούβας και τις ισορροπίες στο δυτικό ημισφαίριο.