Σοβαρά ερωτήματα για πιθανό πλήγμα στον στρατηγικής σημασίας πετρελαιαγωγό East–West της Σαουδικής Αραβίας προκαλούν δορυφορικές εικόνες και δεδομένα ανίχνευσης πυρκαγιών, τα οποία καταγράφουν έντονη θερμική δραστηριότητα και εκτεταμένο νέφος καπνού στην έρημο, νοτιοανατολικά της Μεδίνας.
Λογαριασμοί που παρακολουθούν τις εξελίξεις στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή συνδέουν τις ενδείξεις με ενδεχόμενη επίθεση των Χούθι της Υεμένης.
Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση από τις σαουδαραβικές αρχές, τη Saudi Aramco ή τους ίδιους τους Χούθι ότι ο αγωγός έχει δεχθεί επίθεση.
Μεγάλο νέφος καπνού και θερμικές ανωμαλίες
Σύμφωνα με αναφορές που κυκλοφορούν τις τελευταίες ώρες, εικόνες του ευρωπαϊκού δορυφόρου Sentinel-3 εμφανίζουν μεγάλο νέφος μαύρου καπνού στην περιοχή μεταξύ Μεδίνας και Mahd adh-Dhahab, κατά μήκος της διαδρομής του αγωγού.
Οι ίδιες αναφορές κάνουν λόγο για νέφος μήκους περίπου 100 χιλιομέτρων, ενώ δορυφορικά δεδομένα καταγράφουν πολλαπλές θερμικές ανωμαλίες σε σχετικά περιορισμένη περιοχή.
Παράλληλα, το σύστημα FIRMS της NASA, το οποίο χρησιμοποιεί δορυφορικά δεδομένα για τον εντοπισμό ενεργών πυρκαγιών και θερμικών ανωμαλιών, κατέγραψε συγκεντρωμένη θερμική δραστηριότητα στην περιοχή.
Οι ενδείξεις φέρεται να παρέμειναν ενεργές επί αρκετές ώρες, ενώ αναφορές που επικαλούνται τα δεδομένα του FIRMS κάνουν λόγο για θερμική ακτινοβολία άνω των 70 MW σε ορισμένες καταγραφές.
Τα στοιχεία αυτά, πάντως, δεν επαρκούν από μόνα τους για να αποδειχθεί ότι η φωτιά προκλήθηκε από επίθεση με πυραύλους ή μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ούτε μπορούν να προσδιορίσουν τον υπεύθυνο.
Γιατί είναι κρίσιμος ο East–West Pipeline
Ο East–West Pipeline, γνωστός και ως Petroline, διασχίζει τη Σαουδική Αραβία από την περιοχή του Abqaiq στα ανατολικά έως το Yanbu, στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας.
Έχει μήκος περίπου 1.200 χιλιομέτρων και αποτελεί κρίσιμη υποδομή για την ενεργειακή ασφάλεια του βασιλείου, καθώς επιτρέπει τη μεταφορά σαουδαραβικού αργού προς τη δυτική ακτή χωρίς διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ.
Η Saudi Aramco έχει ενισχύσει τη χρήση του αγωγού σε περιόδους περιορισμών στη ναυσιπλοΐα μέσω του Ορμούζ, προκειμένου να διατηρεί τις εξαγωγές πετρελαίου προς τις διεθνείς αγορές.
Η δυναμικότητά του φτάνει περίπου τα 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ σημαντικό μέρος των ποσοτήτων μπορεί να διοχετευθεί για εξαγωγή μέσω του Yanbu.
Για τον λόγο αυτό, ενδεχόμενη σοβαρή ζημιά στον αγωγό θα μπορούσε να έχει σημαντικές επιπτώσεις στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Έχει βρεθεί ξανά στο στόχαστρο
Ο αγωγός East–West έχει βρεθεί και στο παρελθόν στο επίκεντρο επιθέσεων.
Τον Ιούλιο, οι Χούθι είχαν ανακοινώσει ότι έπληξαν σαουδαραβικές ενεργειακές εγκαταστάσεις και υποδομές μεταφοράς πετρελαίου, μεταξύ των οποίων και το δίκτυο East–West, στο πλαίσιο της κλιμάκωσης των εχθροπραξιών με τη Σαουδική Αραβία.
Τον Μάιο του 2019, δύο αντλιοστάσια του αγωγού είχαν δεχθεί επίθεση με drones. Η Saudi Aramco είχε τότε ανακοινώσει ότι στο ένα σημείο προκλήθηκε πυρκαγιά και περιορισμένες ζημιές, ενώ η λειτουργία του αγωγού είχε διακοπεί προσωρινά για προληπτικούς λόγους.
Κρίσιμη παράμετρος στον ενεργειακό πόλεμο
Οι νέες ενδείξεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία λόγω της αυξημένης εξάρτησης της Σαουδικής Αραβίας από εναλλακτικές οδούς εξαγωγής, καθώς η διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμένει περιορισμένη.
Η Saudi Aramco έχει αυξήσει τη χρήση του East–West Pipeline ώστε να διοχετεύει μεγαλύτερες ποσότητες αργού προς την Ερυθρά Θάλασσα και από εκεί στις διεθνείς αγορές.
Εφόσον επιβεβαιωθεί ότι ο αγωγός δέχθηκε επίθεση, η εξέλιξη θα σηματοδοτούσε μεταφορά της πίεσης από τα θαλάσσια περάσματα σε μία από τις σημαντικότερες χερσαίες εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγής πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας.
Πάνω από τα 100 δολάρια το Brent
Η εξέλιξη σημειώνεται σε ιδιαίτερα ευαίσθητη συγκυρία για τις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Το Brent κινείται πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι και αναμένεται να κλείσει την εβδομάδα σε αυτά τα επίπεδα για πρώτη φορά εδώ και σχεδόν τέσσερις μήνες.
Την Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου η τιμή του υποχωρούσε περίπου 1,5%, στα 105,99 δολάρια το βαρέλι, ωστόσο σε εβδομαδιαία βάση καταγράφει άνοδο άνω του 10%.
Οι αγορές παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, καθώς οι επιθέσεις και οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα έχουν εντείνει τις ανησυχίες για την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου.
Μέχρι να υπάρξει επίσημη ανακοίνωση από τη Σαουδική Αραβία ή ανεξάρτητη επιβεβαίωση, το ενδεχόμενο πλήγματος στον East–West Pipeline παραμένει υπό διερεύνηση. Τα διαθέσιμα δορυφορικά δεδομένα επιβεβαιώνουν σημαντική θερμική δραστηριότητα στην περιοχή, όχι όμως την αιτία της φωτιάς ούτε την ταυτότητα ενδεχόμενου δράστη.