Σε μια στιγμή ορόσημο για τη σύγχρονη ιστορία της Μέσης Ανατολής, ξεκίνησε χθες, Κυριακή, ενώπιον συριακού δικαστηρίου η πρώτη δίκη στο πλαίσιο της μεταβατικής δικαιοσύνης, με κεντρικό κατηγορούμενο τον ανατραπέντα πρόεδρο Μπασάρ αλ Άσαντ. Ο πρώην ισχυρός άνδρας της Δαμασκού και ο αδελφός του, Μάχερ, δικάζονται ερήμην καθώς διαφεύγουν στη Μόσχα μετά την κατάρρευση του καθεστώτος τον Δεκέμβριο του 2024.
Ωστόσο, η διαδικασία απέκτησε ισχυρό συμβολισμό με την παρουσία του εξαδέλφου τους, Άτεφ Νατζίμπ, ο οποίος προσήλθε στο εδώλιο σιδηροδέσμιος, αντιμετωπίζοντας βαρύτατες κατηγορίες για την αιματηρή καταστολή της εξέγερσης στην πόλη Ντεράα το 2011.
Η ακροαματική διαδικασία, την οποία ο δικαστής Φακρ αλ Ντιν αλ Αριάν περιέγραψε ως την απαρχή της απόδοσης δικαιοσύνης για τον συριακό λαό, εστιάζει στις φρικαλεότητες που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια του 13ετούς εμφυλίου πολέμου.
Στο στόχαστρο της δικαιοσύνης βρίσκονται οι μαζικές δολοφονίες περισσότερων από μισό εκατομμύριο ανθρώπων, οι τυφλοί βομβαρδισμοί πόλεων και οι δεκάδες χιλιάδες εξαφανίσεις κρατουμένων. Πρόκειται για την πρώτη φορά που η οικογένεια Άσαντ καλείται να λογοδοτήσει για την πεντηκονταετή αυταρχική διακυβέρνησή της, σε μια προσπάθεια των νέων αρχών να τηρήσουν την υπόσχεσή τους για πλήρη κάθαρση.
Η δίκη, η οποία αναμένεται να συνεχιστεί στις 10 Μαΐου, αποτελεί μόνο την κορυφή του παγόβουνου, καθώς στη λίστα των κατηγορουμένων περιλαμβάνονται δεκάδες υψηλόβαθμα στελέχη, πιλότοι που συμμετείχαν σε αεροπορικές επιδρομές, καθώς και πρόσωπα-κλειδιά όπως ο Αμζάντ Γιούσεφ, βασικός ύποπτος για τη σφαγή του 2013.
Μετά από δεκαετίες ατιμωρησίας, η Συρία εισέρχεται σε μια επώδυνη αλλά αναγκαία διαδικασία διερεύνησης του παρελθόντος, με τη διεθνή κοινότητα να παρακολουθεί στενά τη λειτουργία των νέων δικαστικών θεσμών στην προσπάθειά τους να εδραιώσουν το κράτος δικαίου.