Σημαντική έξαρση σημειώνουν τα περιστατικά ρατσιστικής βίας και εθνικιστικών επιθέσεων εναντίον Ουκρανών προσφύγων στην Πολωνία, αποτυπώνοντας μια δραματική μεταστροφή του κοινωνικού και πολιτικού κλίματος στη χώρα.
Πρόσφατο παράδειγμα αποτελεί η άγρια επίθεση τριών Πολωνών εναντίον νεαρού ζευγαριού Ουκρανών σε χώρο στάθμευσης στο Βρότσλαβ, η οποία οδήγησε στον βαρύ τραυματισμό των θυμάτων.
Τα αστυνομικά στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι τέτοιου είδους επιθέσεις με εθνικιστικά κίνητρα αυξήθηκαν κατά 30% το πρώτο εξάμηνο του έτους σε σύγκριση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο, με πολλαπλά περιστατικά λεκτικής και σωματικής βίας να καταγράφονται σε διάφορες πόλεις της χώρας.
Η εξέλιξη αυτή εκδηλώνεται την ώρα που στην Πολωνία διαμένουν περίπου 1,7 εκατομμύρια Ουκρανοί, οι οποίοι αποτελούν τη συντριπτική πλειονότητα του ξένου πληθυσμού και εισφέρουν στα δημόσια ταμεία περισσότερα μέσω φορολογίας από όσα λαμβάνουν σε κοινωνικές παροχές.
Παρά ταύτα, η κεντρώα κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ προχώρησε πρόσφατα σε περικοπές των επιδομάτων τους, δεχόμενη έντονη πίεση από την ακροδεξιά αντιπολίτευση και το συντηρητικό κόμμα «Νόμος και Δικαιοσύνη» (PiS), τα οποία αξιώνουν τον πλήρη τερματισμό της βοήθειας προς την Ουκρανία. Ο Τουσκ πέρασε στην αντεπίθεση, κατηγορώντας την ηγεσία της αντιπολίτευσης ότι με τη ρητορική της δίνει πολιτική κάλυψη στις βίαιες επιθέσεις.
Την ίδια στιγμή, οι διμερείς διπλωματικές σχέσεις Βαρσοβίας και Κιέβου βρίσκονται στο χειρότερο σημείο των τελευταίων ετών. Αφορμή στάθηκε η απόφαση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι να ονομάσει στρατιωτική μονάδα προς τιμήν του Ουκρανικού Επαναστατικού Στρατού (UPA) — μιας οργάνωσης που συνεργάστηκε με τις δυνάμεις της Βέρμαχτ στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και ευθύνεται για τις μαζικές δολοφονίες δεκάδων χιλιάδων Πολωνών.
Σε απάντηση, ο Πολωνός πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι αφαίρεσε ανώτατη κρατική διάκριση από τον Ουκρανό ομόλογό του, ενώ στελέχη της αντιπολίτευσης ζητούν πλέον από την Ευρωπαϊκή Ένωση το πάγωμα των κονδυλίων για τον εξοπλισμό και την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας.
Η τρέχουσα εικόνα έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το κύμα αλληλεγγύης που εκδηλώθηκε αμέσως μετά τη ρωσική εισβολή το 2022, όταν η Πολωνία πρωτοστάτησε στην παροχή στρατιωτικής βοήθειας και φιλοξένησε εκατομμύρια πρόσφυγες.
Η επιμήκυνση του πολέμου, σε συνδυασμό με εκστρατείες παραπληροφόρησης, έχει οδηγήσει τη δημόσια στήριξη προς το Κίεβο και την ενταξιακή του πορεία στην ΕΕ σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, καθιστώντας το «ουκρανικό ζήτημα» κεντρικό πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης ενόψει των επόμενων εκλογών και προκαλώντας έντονο προβληματισμό στις Βρυξέλλες.