Σε μαραθώνια συνάντηση διάρκειας περίπου οκτώ ωρών στην Ιερουσαλήμ, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο ειδικός απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ για τη Μέση Ανατολή, Τζάρεντ Κούσνερ, επιχείρησαν να γεφυρώσουν τις διαφορές τους γύρω από την επόμενη φάση του αμερικανικού σχεδίου για τη Λωρίδα της Γάζας.
Το βασικό σημείο σύγκλισης, σύμφωνα με ισραηλινές αναφορές, είναι ότι η πλήρης ανοικοδόμηση της Γάζας δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς την αποστρατιωτικοποίηση της Χαμάς.
Η διαφωνία, ωστόσο, παραμένει ως προς τη σειρά των βημάτων: η Ουάσινγκτον επιδιώκει μια σταδιακή και παράλληλη διαδικασία αφοπλισμού, ισραηλινής αποχώρησης και ανοικοδόμησης, ενώ η κυβέρνηση Νετανιάχου επιμένει ότι πρέπει πρώτα να διασφαλιστεί ο πλήρης αφοπλισμός της Χαμάς.
Πιο «μετριοπαθής» η αμερικανική προσέγγιση
Σύμφωνα με πολιτική πηγή που επικαλείται το ισραηλινό Κανάλι 12, η αμερικανική αντιπροσωπεία προσήλθε στη συνάντηση με πιο μετριοπαθή στάση σε σχέση με προηγούμενες επαφές.
Η εξέλιξη φέρεται να επέτρεψε στις δύο πλευρές να αποσαφηνίσουν καλύτερα τις «κόκκινες γραμμές» τους και να περιορίσουν ορισμένες από τις διαφορές που είχαν προκαλέσει αδιέξοδο στην εφαρμογή του σχεδίου Τραμπ.
Ο Κούσνερ είχε προηγουμένως πραγματοποιήσει στο Κάιρο σπάνια απευθείας συνάντηση με τον πολιτικό ηγέτη της Χαμάς Χαλίλ αλ-Χάγια.
Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, η Χαμάς επανέλαβε εκεί ότι αποδέχεται την αρχή της αποστρατιωτικοποίησης, με τον Κούσνερ να ζητά πλέον συγκεκριμένα και επαληθεύσιμα βήματα.
Όπλα υπό διεθνή εποπτεία
Κατά τις ισραηλινές αναφορές, η κυβέρνηση Νετανιάχου ζητά η Χαμάς να παραδώσει τόσο τα βαρέα όσο και τα ελαφρά όπλα της, ώστε αυτά να καταστραφούν υπό διεθνή εποπτεία.
Κεντρικό ρόλο στον σχεδιαζόμενο μηχανισμό αναμένεται να αναλάβει ο Αμερικανός υποστράτηγος Τζάσπερ Τζέφερς, ο οποίος έχει οριστεί επικεφαλής της διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης που προβλέπεται να αναπτυχθεί στη Γάζα.
Η αποστολή της δύναμης θα συνδέεται τόσο με την εφαρμογή της αποστρατιωτικοποίησης όσο και με τη δημιουργία νέου συστήματος ασφαλείας στον παλαιστινιακό θύλακα.
Η βασική διαφωνία ΗΠΑ – Ισραήλ
Η Ουάσινγκτον εμφανίζεται να τάσσεται υπέρ μιας σταδιακής διαδικασίας, κατά την οποία η ανοικοδόμηση θα μπορεί να ξεκινά σε περιοχές όπου έχει ήδη ολοκληρωθεί η αποστρατιωτικοποίηση, παράλληλα με σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων.
Το Ισραήλ, αντίθετα, επιμένει στη σειρά:
πρώτα πλήρης αφοπλισμός – μετά αποχώρηση και ανοικοδόμηση.
Αυτή παραμένει η σημαντικότερη διαφορά ανάμεσα στις δύο πλευρές και το βασικό εμπόδιο για την εφαρμογή της δεύτερης φάσης του σχεδίου.
Η «Κίτρινη Γραμμή»
Σύμφωνα με το Κανάλι 12, ο Νετανιάχου ξεκαθάρισε επίσης ότι το Ισραήλ δεν πρόκειται να εγκαταλείψει τις σημερινές στρατιωτικές του θέσεις, που συνδέονται με τη λεγόμενη «Κίτρινη Γραμμή», εφόσον δεν θεωρεί ότι έχουν δημιουργηθεί επαρκείς συνθήκες ασφαλείας.
Η θέση αυτή έρχεται σε αντίθεση με την επιθυμία της αμερικανικής πλευράς για σταδιακή αποχώρηση του ισραηλινού στρατού όσο προχωρά η διαδικασία αποστρατιωτικοποίησης.
Παράλληλα, το Ισραήλ επιμένει ότι οι IDF θα πρέπει να διατηρήσουν τη δυνατότητα να πραγματοποιούν επιχειρήσεις κατά προσώπων που θεωρούνται υπεύθυνα για την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου, όταν κρίνεται ότι υπάρχει λόγος ασφαλείας.
Ισραηλινές αμφιβολίες για τη Χαμάς
Παρά τις δηλώσεις της Χαμάς ότι είναι διατεθειμένη να αποστρατιωτικοποιηθεί, η ισραηλινή κυβέρνηση εμφανίζεται ιδιαίτερα επιφυλακτική.
Ισραηλινή πηγή δήλωσε στο Κανάλι 12 ότι η κυβέρνηση παρουσίασε στον Κούσνερ πληροφορίες οι οποίες, κατά τους ισχυρισμούς της, δείχνουν ότι δεν έχει ξεκινήσει ουσιαστική διάλυση της στρατιωτικής υποδομής της Χαμάς.
Η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται περισσότερο αισιόδοξη, χωρίς ωστόσο να αρκείται πλέον σε διαβεβαιώσεις της οργάνωσης και ζητώντας συγκεκριμένες πράξεις που θα αποδεικνύουν τη δέσμευσή της.
Στο τραπέζι και η Τουρκία
Κατά τη συνάντηση, ο Νετανιάχου φέρεται να παρουσίασε στον Κούσνερ και στοιχεία σχετικά με δίκτυα χρηματοδότησης της Χαμάς στην Τουρκία.
Το θέμα έχει ήδη απασχολήσει την Ουάσινγκτον, η οποία τον Ιούλιο επέβαλε κυρώσεις σε τουρκική εταιρεία συναλλάγματος και σε πρόσωπα που, σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές, συνδέονταν με μεταφορά χρημάτων προς τη Χαμάς.
Η Άγκυρα διατηρεί πολιτικές σχέσεις με τη Χαμάς και φιλοξενεί στελέχη της, αλλά απορρίπτει τις κατηγορίες ότι υποστηρίζει τη στρατιωτική δράση της οργάνωσης.
Το κρίσιμο ερώτημα για τη δεύτερη φάση
Το αμερικανικό σχέδιο των 15 σημείων προβλέπει μεταξύ άλλων τον αφοπλισμό της Χαμάς, σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων, νέο παλαιστινιακό τεχνοκρατικό μηχανισμό διακυβέρνησης και ανάπτυξη διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης.
Μετά την οκτάωρη συνάντηση, φαίνεται ότι Ουάσινγκτον και Ιερουσαλήμ έχουν περιορίσει ορισμένες διαφορές τους, αλλά δεν έχουν λύσει το βασικό πρόβλημα.
Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: θα προηγηθεί ο πλήρης αφοπλισμός της Χαμάς ή θα προχωρήσουν παράλληλα αφοπλισμός, ισραηλινή αποχώρηση και ανοικοδόμηση;
Από την απάντηση θα κριθεί αν το σχέδιο Τραμπ μπορεί να περάσει στην επόμενη φάση ή αν θα παραμείνει εγκλωβισμένο στη διαπραγμάτευση.